Quảng Ninh là một vùng đất có nhiều tiềm năng để phát triển du lịch. Ngoài Vịnh Hạ Long, di sản thiên nhiên thế giới, Quảng Ninh còn nhiều danh lam, thắng cảnh, di tích lịch sử nổi tiếng khác nữa. Những địa danh như Vịnh Bái Tử Long, bãi tắm Trà Cổ, cửa khẩu quốc tế Móng Cái, khu di tích lịch sử - văn hoá Yên Tử v.v... đã trở nên quen thuộc với bạn bè du khách gần xa khi đặt chân đến Quảng Ninh.
Hướng dẫn khách tại Cảng tàu Du lịch Bãi Cháy.
Với quan điểm chỉ đạo ấy, có thể nói, trong những năm gần đây, du lịch Quảng Ninh đang bước vào thời kỳ phát triển khá mạnh. Cơ sở vật chất các khu du lịch, cơ sở lưu trú, tàu tham quan được đầu tư với tốc độ nhanh, không gian du lịch được mở rộng, tăng sự hấp dẫn của khách du lịch, làm thay đổi diện mạo của ngành du lịch. Các hoạt động đầu tư và thu hút đầu tư du lịch đạt nhiều kết quả. Chỉ trong vòng 5 năm gần đây, toàn tỉnh đã thu hút được khoảng trên 8.500 tỷ đồng, với trên 50 dự án đầu tư, chiếm tỷ trọng trên 50% tổng số dự án đầu tư phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh. Nhiều sản phẩm du lịch có chất lượng cao được đưa vào khai thác, sử dụng phục vụ khách du lịch như: Khu du lịch quốc tế Tuần Châu, khu công viên quốc tế Hoàng Gia, cáp treo Yên Tử, Trà Cổ - Móng Cái, du lịch biển đảo Vân Đồn v.v... Từ kết quả của hoạt động đầu tư, khách du lịch đến Quảng Ninh tăng từ 1,5 triệu lượt người năm 2000 lên 3,1 triệu lượt người năm 2006; trong đó lượng khách quốc tế từ 0,5 triệu lượt người năm 2000 lên hơn 1 triệu lượt người năm 2006. Tổng doanh thu từ du lịch đạt 1.189 tỷ đồng. Trong 5 năm, tốc độ tăng trung bình về lượng khách du lịch đạt 14%, trong đó khách quốc tế tăng 16%. 6 tháng đầu năm nay, con số khách du lịch đến Quảng Ninh là 2.160.330 lượt khách, tăng 32% so với cùng kỳ; đạt 65% so với kế hoạch năm 2007. Trong đó khách quốc tế là 767.470 lượt khách, tăng 40%. Doanh thu du lịch đạt 1.107.480 triệu đồng. Thị trường khách du lịch quốc tế của Quảng Ninh hiện nay đứng đầu vẫn là thị trường khách du lịch truyền thống Trung Quốc, sau đó đến thị trường khách du lịch có chi tiêu cao như Hàn Quốc, Nhật Bản, Châu Âu v.v... Điều đáng mừng, từ tháng 3-2006, khi khai thông lại tuyến du lịch đường biển Trung Quốc - Hạ Long, với các tuyến Bắc Hải - Hạ Long 1 ngày/ chuyến, rồi đến tháng 12-2006, tuyến Hải Nam - Hạ Long cũng được khôi phục, cùng với đó là các tuyến Hồng Kông - Hạ Long 5 ngày/chuyến và một số tuyến tàu biển khác, đã góp phần thu hút khách du lịch quốc tế đến Quảng Ninh ngày càng tăng (trung bình mỗi tháng có từ 10.000 - 12.000 lượt khách). Theo đánh giá của ngành Du lịch, lượng khách du lịch đến Hạ Long bằng tàu biển vào thời điểm hiện tại là đông nhất từ trước đến nay. Bên cạnh đó, việc tổ chức các hoạt động lễ hội du lịch hàng năm cũng ngày càng được đổi mới và sáng tạo. Điều đó thể hiện rất rõ trong Lễ hội Du lịch Hạ Long - Quảng Ninh năm 2007 diễn ra vào tháng 4 vừa qua. Một lễ hội Carnaval diễu hành đường phố lớn, được tổ chức khá công phu mang nhiều nét văn hoá đặc sắc của con người và vùng đất Quảng Ninh. Lễ hội đã để lại ấn tượng sâu sắc với du khách trong và ngoài nước...
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, hiện trạng du lịch Quảng Ninh hiện nay vẫn còn không ít mặt hạn chế. Trước hết là sự hạn chế và thiếu đồng bộ về cơ sở hạ tầng, sự nghèo nàn về các sản phẩm du lịch; các loại hình dịch vụ vui chơi, giải trí còn quá đơn điệu. Hầu hết khách du lịch đến Quảng Ninh đều tiêu rất ít tiền do không biết “tiêu tiền vào đâu”. Hàng năm, TX Móng Cái là nơi lượng khách du lịch đến rất đông, tuy nhiên phần lớn du khách cũng chỉ đi trong ngày hoặc là nơi dừng chân để họ đến các địa phương khác. Còn TP Hạ Long, trung tâm du lịch của Quảng Ninh, thì ngoài xem biểu diễn cá heo, công viên nhạc nước ở Tuần Châu, xem biểu diễn múa rối nước ở công viên Quốc tế Hoàng Gia, khách du lịch không biết đi đâu chơi đâu v.v... Đây là một trong những nguyên nhân vì sao khách du lịch đến Quảng Ninh rất đông nhưng doanh thu từ du lịch không cao. Chỉ tính riêng khách du lịch quốc tế, năm 2006, có 1.156.700 khách quốc tế đến Quảng Ninh, nhưng chỉ có 733.100 khách lưu trú. Như vậy, bình quân số ngày khách lưu trú chỉ đạt 1,4 ngày/lượt khách, dẫn đến công suất sử dụng buồng phòng của các khách sạn ở Quảng Ninh trung bình không cao. Bên cạnh đó, công tác quảng bá, xúc tiến cũng còn hạn chế, chưa đủ mạnh, chưa có chiến lược khai thác, xúc tiến du lịch vào các thị trường du lịch quốc tế trọng điểm; đội ngũ những người làm du lịch còn thiếu và yếu về trình độ năng lực, chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế. Thêm một bất cập nữa, không thể không nhắc đến, đó là vấn đề môi trường, cả về môi trường tự nhiên và môi trường xã hội. Tình trạng ô nhiễm môi trường tự nhiên đã ảnh hưởng đến cảnh quan ở các khu du lịch, tệ nạn ăn xin, chèo kéo khách du lịch ở những điểm tham quan vẫn diễn ra... Những điều này đã làm ảnh hưởng rất lớn đến hình ảnh du lịch Quảng Ninh nếu không có biện pháp tháo gỡ kịp thời...
