Với những kết quả khả đạt được trong những năm qua, Hạ Long dần trở thành điểm đến quen thuộc với nhiều hãng du lịch tàu biển nước ngoài. Thế nhưng gần đây lĩnh vực du lịch tàu biển dường như đang chững lại.
Lượng khách tàu biển tới Quảng Ninh đã giảm đáng kể. * Tàu biển cắt giảm chuyến, lượng khách suy giảm Theo thống kê, dù đã qua quý 3 năm 2009 nhưng tổng lượng khách tàu biển quốc tế vào Quảng Ninh chỉ đạt gần 45.000 lượt khách, bằng khoảng một nửa so với cùng kỳ năm 2008, chiếm 3,1% lượng khách quốc tế tới VN và thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc (5-6%). Đối với 6 doanh nghiệp chia nhau thị trường khách Trung Quốc tuyến Hạ Long - Bắc Hải 9 tháng đầu năm chỉ đón được 15.200 lượt khách, tương đương 35% lượng khách cùng kỳ năm 2008. Có tháng doanh nghiệp không đón được khách nào. Đại diện Công ty Du lịch Hòn Gai, tổ trưởng 6 doanh nghiệp đón khách tuyến này cho biết: Tuy tàu biển tuyến Hạ Long - Bắc Hải chạy khá đều đặn thế nhưng năm nay lượng khách vào cũng giảm khá nhiều, từ 30% - 40%, trung bình khoảng 150-200 khách/chuyến. Nhiều doanh nghiệp trong nhóm cũng phải xoay ra tổ chức các tour thu hút khách nội đi nước ngoài, tour nội địa, các dịch vụ du lịch khác... 9 tháng năm 2009, do khủng hoảng, dịch bệnh nhiều hãng tàu lớn đã cắt giảm hoặc không có lịch trình tới Hạ Long Theo thống kê 9 tháng năm 2009, Saigontourist Quảng Ninh mới chỉ chỉ có 16 chuyến tàu cập cảng với gần 20.800 lượt khách dự kiến chỉ đón được thêm… 2 chuyến của hãng Costa trong mùa tàu biển cuối năm. Nhiều tháng hãng chỉ đón được 1 hoặc 2 chuyến (tháng 4-5). Thậm chí tháng 6 không có chuyến nào cập cảng. Trong khi đó con số này năm 2008 là 57 chuyến với khoảng 73.500 lượt khách. Đáng chú ý là từ đầu năm 2009, đối tác quen thuộc, hãng Star Cruise thường có 4-5 du thuyền sang trọng thay nhau chạy định tuyến vào Hạ Long với nguồn khách lớn và ổn định (trung bình 800-2000 khách/chuyến) đã tạm ngừng và chưa có kế hoạch vào Hạ Long trong những tháng còn lại của năm 2009. Ngoài ra, một số “khách quen” khác như: Hansetic, Classica, Europa... cũng cắt giảm chuyến hoặc không vào Hạ Long. Đối với Công ty Tân Hồng chi nhánh Quảng Ninh tình hình cũng không khả quan hơn. Hàng năm thời điểm này Tân Hồng đã đón được nhiều tàu khách sang trọng từ Châu Âu, Bắc Mỹ, Hồng Kông... Năm nay ngoài 9000 khách của 3 tháng mùa tàu biển đầu năm, trong suất 4 tháng: 6, 7, 8, 9 Công ty Tân Hồng không đón được chuyến nào. Hiện đã bước vào mùa tàu biển nhưng tới nay Tân Hồng mới chỉ đón được hơn 600 khách đầu tháng 10. * Biện pháp nào khắc phục tình hình? Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết, năm 2009, lượng tàu biển giảm một phần là do tác động khách quan của khủng hoảng kinh tế, dịch cúm H1N1… Bên cạnh đó, những khó khăn từ cơ sở hạ tầng du lịch, dịch vụ du lịch chưa đa dạng, chất lượng chưa cao, thiếu sức hút đối với du khách, chưa thuyết phục các hãng tàu lớn... Thiếu cảng chuyên dùng nên khách tàu biển vẫn phải chuyển tải khách du lịch qua tàu nhỏ hoặc nhờ cảng hàng hoá. Đây cũng là trở ngại lớn đối với du lịch tàu biển. Bên cạnh đó, các đơn vị cũng đã chủ động mở rộng khai thác các tour outbouce đi nước ngoài, tour trong nước, các dịch vụ du lịch khác…để tận dụng nguồn lực nhàn rỗi. Với Saigontourist, một doanh nghiệp lữ hành hàng đầu về đón tàu biển cho biết ngoài việc hưởng ứng tốt các chiến dịch kích cầu du lịch của nhà nước..., doanh nghiệp còn tiếp tục vươn xa hơn để tìm kiếm đối tác, tìm kiếm thị trường mới. Song song với việc để có thể duy trì những hãng tàu biển cũ, Saigontourist còn tiến hành khảo sát toàn bộ các điểm tham quan du lịch trên các tất cả tỉnh thành có cảng biển của Việt Nam để tìm kiếm và xây dựng sản phẩm mới. Dự kiến năm 2010 lại bắt đầu bằng mùa tàu biển mới nhộn nhịp hơn tại Hạ Long. Sự suy giảm cũng là dịp để cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp thấy được những hạn chế, những điểm yếu đã tồn tại. Các doanh nghiệp và cơ quan quản lý cũng cần phối hợp chặt chẽ, kiên quyết cùng nhau làm trong sạch môi trường du lịch tàu biển và đồng thời cùng khắc phục những khó khăn vốn dĩ chưa thể giải quyết “ngày một ngày hai” như: thiếu cảng chuyên dụng, thủ tục cấp phép tham quan, nâng cấp sản phẩm dịch vụ, mở rộng thị trường, dịch vụ du lịch chưa phong phú đa dạng và chất lượng dịch vụ chưa cao. 
Du lịch tàu biển đến Hạ Long được biết đến với 2 thị phần khách. Một là thị trường tàu biển Trung Quốc chạy định tuyến Hạ Long - Bắc Hải ( do 6 doanh nghiệp được chỉ định đón tiếp phục vụ) bao gồm: Công ty CP Du lịch Hạ Long, Công ty CP Cung ứng tàu biển, Công ty CP Du lịch - Dịch vụ Hòn Gai và Công ty TNHH Duyên Hải, Du lịch Mê kông, Du lịch Kim Liên). Một thị phần khác tập trung các hãng tàu biển quốc tế chủ yếu do 2 công ty Saigontourist và Tân Hồng khai thác.
Thống kê cho thấy trong tháng 1-2009 Công ty du lịch Hòn Gai và Cung ứng tàu biển thậm chí không có khách tàu biển nào. Các doanh nghiệp đón khách tàu biển khác cũng chỉ lác đác khoảng trên dưới 100 lượt khách.
Trước tình hình trên các doanh nghiệp làm du lịch tàu biển cũng đã có những nỗ lực, sự thích nghi, những định hướng cũng như thực thi nhiều biện pháp kích cầu… Tuy nhiên kết quả đạt được dường như còn rất khiêm tốn. Đối phó với tình hình trên, Công ty du lịch Hòn Gai và 5 doanh nghiệp đón khách tàu biển Trung Quốc đã họp và thống nhất giảm khoảng 20% giá tour đồng thời cùng nhau giữ vững chất lượng dịch vụ như cam kết. Ngoài ra, phối hợp với cơ quan chức năng tổ chức và lên kế hoạch tổ chức đi quảng bá xúc tiến tại Hải Nam và mở rộng xúc tiến quảng bá điểm đến Hạ Long ở các tỉnh xa khác để mở rộng thị trường như: Bắc Kinh, Thượng Hải, Vũ Hán…
