6 tháng đầu năm 2006 trở về trước, du lịch Tây Tạng (Trung Quốc) vẫn là một chuyến tham quan êm ả, hoặc là một cuộc hành hương mang đậm màu sắc tôn giáo. Khi ấy, cung điện Potala ở TP Lhasa chỉ có vài du khách, hình ảnh phổ biến vẫn là những lạt ma trẻ tuổi đang ngồi loay hoay đánh bóng sàn chùa hoặc sơn lại lan can.
Trong tháng 7 và tháng 8, Tây Tạng đã thu về 942 triệu nhân dân tệ (khoảng 117,75 triệu USD) từ ngành du lịch và các hoạt động dịch vụ có liên quan đến du lịch, gần gấp đôi so với năm 2005. Phần lớn trong số đó là doanh thu do tuyến đường sắt mới Thanh Hải – Tây Tạng đem lại.
Khánh thành ngày 1-7-2006, tuyến đường sắt này nối liền “mái nhà thế giới” với Bắc Kinh, Thượng Hải và những thành phố lớn khác của Trung Quốc. Chính phủ Trung Quốc ước tính nó sẽ đem lại 4 tỷ nhân dân tệ cho nền kinh tế địa phương.
Theo kế hoạch dự kiến, vào khoảng năm 2009, tuyến đường sắt sẽ chạy đến thành phố lớn thứ hai của Tây Tạng, Shigatse (cách Lhasa 270 km về phía tây), sau đó tới Nyingchi ở phía đông Tây Tạng và cuối cùng là tới biên giới Nepal. Tổng cục Du lịch Trung Quốc dự kiến vào khoảng giữa năm 2007 sẽ đưa vào hoạt động một chuyến xe lửa cao cấp. Một loại tàu “cao tốc phương Đông – Oriental Express” của Tây Tạng, hành khách sẽ trả thêm tiền để thưởng thức những món ăn thượng hạng và ở trong những khoang riêng sang trọng với phòng tắm riêng.
Sự bùng nổ du lịch liên quan đến xe lửa đã lan sang ngành hàng không. China Southern Airlines đã tăng thêm số chuyến bay Quảng Châu – Lhasa từ 2 chuyến/tuần lên 1 chuyến/ngày trong suốt mùa cao điểm, và China Air cũng gia tăng số chuyến bay tới Tây Tạng từ nhiều thành phố. Đã có 10 tuyến bay mới từ các thành phố Trung Quốc bay đến Tây Tạng, và sân bay Nyingchi đã đi vào hoạt động từ ngày 1-9 nhằm giải tỏa bớt áp lực đang đè nặng lên sân bay Gonga, Lhasa.
Thế nhưng không phải tất cả các doanh nghiệp du lịch đều “khui sâm banh” ăn mừng vì lượng du khách gia tăng. Cơ sở hạ tầng (chủ yếu là dịch vụ lưu trú, đường sá và phương tiện vận chuyển) ở Tây Tạng đã không kham nổi lượng du khách tăng lên đột biến này. Giám đốc Công ty Du lịch UTS International Travel Service, ông Liu Binggang cho biết: “Nhiều công ty du lịch đã phải ngừng bán vé xe lửa đến Tây Tạng vì đã bị quá tải. Hiện giờ, cơ sở hạ tầng ở Tây Tạng chưa sẳn sàng cho số đông du khách. Thiếu khách sạn và các dịch vụ du lịch, và những con đường quá tải lượng xe lưu thông, chúng tôi buộc phải hủy những tour của mình.”
Theo số liệu ước tính, chỉ trong 2 tháng sau ngày khai trương tuyến đường sắt Thanh Hải – Tây Tạng (1-7) đã có khoảng 100 ngàn du khách đổ vào TP Lhasa. Dự kiến vào cuối năm nay, số lượng du khách sẽ đạt ngưỡng 2,5 triệu (so với 1,8 triệu năm 2005), và con số này sẽ tăng gấp đôi vào năm 2010. Do vậy, tìm một chỗ ở hiện nay đối với khách du lịch không phải là việc dễ dàng. Giá phòng khách sạn cũng tăng cao vào khoảng 400 nhân dân tệ (51 USD).
Áp lực từ cầu lớn hơn cung cũng đã dẫn tới tình trạng ngành đường sắt phải kiểm soát chặt việc mua vé xe lửa nhằm chống đầu cơ: những trường hợp mua hơn 3 vé phải có sự phê duyệt đồng ý. Một số đông du khách mua vé để tới Lhasa cảm thấy thất vọng vì họ đã không thể vào bên trong cung điện Potala - điểm tham quan nổi tiếng nhất Tây Tạng. Cung điện Potala cũng đã bị sức ép vì sự bùng nổ du lịch trong thời gian gần đây. Trước đây, giới hạn số khách được vào tham quan cung điện là 2.300 khách/ngày, trong đó có 1.600 khách theo tour. Còn hiện giờ, với hơn 5.000 du khách đang đổ vào Lhasa mỗi ngày, nhiều người phải đứng trước cửa cung điện vì bảng “ngưng bán vé” treo phía trước.
Rõ ràng là Tây Tạng cần đầu tư nhiều hơn cho du lịch và đầu tư ngay vào những lĩnh vực thiết yếu để có thể khai thác triệt để những nguồn lợi mà tuyến đường sắt Thanh Hải – Tây Tạng đem lại.
