Mặc dù là các địa bàn trọng điểm về phát triển công nghiệp, du lịch và dịch vụ, thế nhưng cả 3 thành phố là Móng Cái, Cẩm Phả, Uông Bí vẫn dành những nguồn lực rất đáng kể cho chương trình xây dựng nông thôn mới (NTM). Nhờ vậy, tiến độ xây dựng NTM ở những địa bàn này diễn ra nhanh chóng, đạt được nhiều kết quả tích cực.
Xác định rõ những khó khăn
Toàn tỉnh hiện nay, (trừ TP Hạ Long) các thành phố còn lại đều nằm trong chương trình xây dựng nông thôn mới (NTM). Điểm thuận lợi của cả 3 thành phố trong chương trình xây dựng NTM là số lượng các xã nằm trong chương trình này không nhiều (TP Móng Cái với 9 xã, TP Cẩm Phả 3 xã và TP Uông Bí 2 xã). Hơn nữa, đây đều là các địa phương nằm trong “top” đầu của tỉnh về thu ngân sách. Chính vì vậy, việc bố trí nguồn lực đầu tư được tập trung hơn.
Tuy nhiên, chương trình xây dựng NTM của các thành phố cũng có những khó khăn nhất định. Theo đó, chênh lệch giữa nông thôn và thành thị ở các địa bàn này rất cao khiến cho việc đầu tư phát triển sản xuất nông nghiệp khó khăn hơn do người dân không mấy mặn mà. Trong khi đó, qua khảo sát cho thấy, đa phần địa bàn các xã đi lại không thuận tiện, đầu tư cho hạ tầng ít, trình độ dân trí không đồng đều, nguồn lao động chủ yếu là lao động thời vụ…
Đồng chí Vũ Văn Bình, Phó Chủ tịch UBND TP Cẩm Phả cho biết: Như ở 3 xã đang thực hiện chương trình NTM của thành phố đều là địa bàn rất khó khăn. Năm 2011, khi thành phố bắt đầu rà soát các chỉ tiêu, có xã chỉ đạt duy nhất 1 chỉ tiêu. Còn lại, các công trình hạ tầng như trạm xá, trường học, nhà văn hoá, hệ thống kênh mương phục vụ sản xuất, đường giao thông… đều nghèo nàn, thiếu thốn. Những khó khăn này khiến cho việc phát triển kinh tế của người dân gặp rất nhiều trở ngại, tỷ lệ hộ nghèo thời điểm đó vẫn ở mức cao.
Mặt khác, ở các thành phố, quá trình đô thị hoá diễn ra khá nhanh, “tấc đất, tấc vàng” khiến cho việc vận động người dân tham gia phong trào hiến đất, mở đường khó khăn hơn các địa bàn nông thôn ở các huyện, thị xã. Lãnh đạo TP Uông Bí cho biết thêm: Ban đầu do người dân chưa nhận thức được đầy đủ ý nghĩa, mục đích của chương trình nên chưa hẳn đã đồng tình với việc chính quyền huy động, vận động người dân tham gia, ủng hộ về nguồn lực tự có để xây dựng đường làng, ngõ xóm...
Đầu tư có trọng điểm
Trước những khó khăn trong quá trình thực hiện chương trình xây dựng NTM, ngay khi bắt đầu thực hiện chương trình này, các thành phố đã xây dựng các quy hoạch cụ thể; đồng thời vạch ra lộ trình rõ ràng để tiến hành đầu tư cho các xã. Chính quyền địa phương đã vào cuộc quyết liệt để tuyên truyền, vận động người dân tham gia các phong trào xây dựng NTM, đặc biệt là tham gia hiến đất, làm đường xây dựng đường làng ngõ xóm sạch, đẹp, thông thoáng.
Theo thống kê của Ban Xây dựng NTM tỉnh, tính từ năm 2011 đến nay, các thành phố nằm trong chương trình xây dựng NTM của tỉnh đã vận động người dân hiến hàng trăm nghìn m2 đất, trị giá nhiều tỷ đồng để địa phương đầu tư mở rộng, nắn thẳng các tuyến đường. Biến những con đường liên thôn, liên xã quanh co, nhỏ hẹp trở thành đường lớn rộng rãi, thuận tiện cho sinh hoạt của người dân cũng như các hoạt động giao thương trên địa bàn.
Cùng với việc huy động sự ủng hộ của người dân khi tham gia chương trình xây dựng NTM, trong 3 năm qua, nhiều tỷ đồng đã được đầu tư, nâng cấp hạ tầng các xã như: Hoàn thiện các tuyến đường liên thôn; sửa chữa, nâng cấp các tuyến đê; xây dựng trụ sở xã; xây dựng những công trình phục vụ an sinh xã hội như: Trường học, trạm xá, nhà văn hoá... Đến nay, các xã đều đã có trường học, trạm xá đạt chuẩn quốc gia; xây dựng nhà văn hoá khang trang; hệ thống kênh mương nội đồng phục vụ sản xuất kiên cố... Có thể thấy, khoảng cách giữa nông thôn và thành thị tại các thành phố đã được rút ngắn rất nhiều.
Đối với việc đầu tư phát triển các mô hình sản xuất, các thành phố đã đưa vào các xã nhiều mô hình, phù hợp với điều kiện từng địa bàn; đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng KHCN vào nông nghiệp để người dân áp dụng. Đây là điểm cốt yếu trong xây dựng NTM ở các địa phương này. Cụ thể, tại TP Móng Cái đã triển khai thành công 3 mô hình sản xuất tập trung quy mô lớn: Mô hình lợn nái Móng Cái, nuôi cá rô phi mặn lợ, sản xuất thực phẩm an toàn; tại TP Uông Bí thì phát triển mô hình trồng thanh long ruột đỏ, trồng mơ, nấm linh chi, các chế phẩm từ thảo dược; còn tại các xã của TP Cẩm Phả, tận dụng thế mạnh về rừng và khai thác thuỷ sản để phát triển các mô hình trồng rừng, nuôi lợn rừng, nuôi cá lồng bè...
Các dự án phát triển sản xuất thành công, được nhân rộng trên địa bàn, tạo điều kiện khuyến khích người dân mạnh dạn thực hiện sản xuất nông nghiệp đúng quy trình khoa học kỹ thuật, nhằm tăng năng suất, sản lượng cây trồng, vật nuôi. Đồng thời ổn định được lực lượng lao động, sản xuất tại địa bàn. Đồng chí Nguyễn Văn Thưởng, Chủ tịch UBND xã Dương Huy cho biết: Người dân Dương Huy trước đây làm việc theo thời vụ, ít chú trọng đến phát triển mô hình sản xuất. Nhưng nay, thấy rõ được hiệu quả từ các mô hình thí điểm nên họ rất mạnh dạn vay vốn đầu tư. Từ đó nâng cao thu nhập cho gia đình, rút ngắn chênh lệch về thu nhập giữa địa bàn nông thôn và thành thị; tỷ lệ hộ nghèo đã giảm mạnh.
Dồn lực để về đích
Với việc đầu tư nguồn lực có trọng tâm, trọng điểm, cùng với phát triển các mô hình sản xuất phù hợp, ứng dụng KHCN trong nông nghiệp, do đó lộ trình thực hiện chương trình xây dựng NTM của các thành phố diễn ra khá nhanh.
Theo thống kê của Ban Xây dựng NTM tỉnh, tính đến thời điểm này, TP Uông Bí đã cơ bản hoàn thành chương trình xây dựng NTM ở 2 xã Thượng Yên Công và Điền Công. Còn tại TP Cẩm Phả, đến hết tháng 6, Ban Xây dựng NTM tỉnh đã hoàn thành thẩm định thực tế các tiêu chí hoàn thành tại 2 xã Dương Huy, Cẩm Hải. Riêng xã Cộng Hoà đang tiếp tục hoàn thiện các tiêu chí còn lại theo chỉ đạo của Hội đồng thẩm định tỉnh. Thành phố cũng đã triển khai nguồn vốn cho chương trình xây dựng NTM năm 2014 với tổng kinh phí đã bố trí là 4,5 tỷ đồng và lập kế hoạch chương trình xây dựng NTM giai đoạn 2014-2020 để hoàn chỉnh các tiêu chí đã đạt ở mức cơ bản.
Tại TP Móng Cái - thành phố có nhiều xã thực hiện NTM nhất trong toàn tỉnh, sau 3 năm triển khai chương trình xây dựng NTM, đến nay đã có 3/9 xã, gồm: Hải Xuân, Hải Đông, Hải Tiến cơ bản đạt các tiêu chí NTM. Được biết, trong năm 2014, thành phố sẽ tiếp tục ưu tiên hỗ trợ các mô hình phát triển sản xuất tập trung và phát triển các sản phẩm theo chương trình OCOP “Mỗi xã, phường một sản phẩm”. Cụ thể, sẽ tập trung xây dựng thành công tổ chức, chu trình, tiêu chí cho các sản phẩm: Tôm đông lạnh bóc nõn, tôm nõn sấy khô, tôm sấy khô nguyên con (từ tôm thẻ chân trắng); ruốc, giò lạc, giò mỡ, xúc xích (từ lợn Móng Cái). Theo đó, phấn đấu đến hết năm 2014, đưa 2 xã Vạn Ninh và Vĩnh Thực cơ bản đạt chuẩn xã NTM theo kế hoạch đề ra.
Hồng Nhung
