Khỏi nói nghệ sỹ kịch nói vui thế nào khi dự án 100 tác phẩm kinh điển của sân khấu thế giới bắt đầu “khởi công” tại Nhà hát Tuổi trẻ hôm qua 3/3.
NSND Lê Hùng không giấu vui mừng: “Đây là nỗi ao ước khát vọng của nghệ sỹ, cũng là lần đầu tiên Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có một tầm chiến lược như vậy”. NSND Lê Khanh bảo, chị hạnh phúc, “người ta dùng từ hạnh phúc nhiều rồi, nhưng khó mà thay thế nó trong tâm trạng của tôi”.
Âm mưu và tình yêu của Schiller mở đầu cho chuỗi 100 tác phẩm kinh điển của sân khấu thế giới sẽ được Nhà hát Tuổi trẻ dàn dựng từ nay đến năm 2020. Vở này do NSND Lê Hùng đạo diễn, với sự tham gia của NSND Lê Khanh, Quách Thu Phương, Quang Ánh, Ngọc Bích...
Bộ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch Trần Tuấn Anh nói: Nhà hát Tuổi trẻ đã đưa ra một đề xuất hay. 100 vở kinh điển sẽ thành hiện thực trong nay mai vì văn nghệ sỹ của chúng ta có kinh nghiệm, tâm huyết, đặc biệt là tài năng.
Những vở diễn ấy sẽ công diễn cả trong và ngoài nước nếu điều kiện cho phép, tạo phấn khích cho các tầng lớp khán giả. Chúng tôi sẽ vận động tài trợ tham gia dự án.
Kinh phí cho mỗi vở không hề nhỏ: 1 tỷ đồng (từ nguồn ngân sách và xã hội hóa). Trong năm 2008, Nhà hát sẽ hoàn tất 4 vở của Đức, Nga, Anh và Na Uy. Tiến độ chung cho lộ trình là 3-4 vở/năm.
Trong số 100 kiệt tác sân khấu, các nhà hát cả nước đã khai thác phần nào, nhưng đến nay vẫn còn hơn 60 tác phẩm chưa được dàn dựng và giới thiệu với công chúng.
Không khí ngày hội tràn ngập nhà hát và tưng bừng trên gương mặt diễn viên. NSND Lê Khanh - người đã đóng Romeo và Juliet từ lúc 18 tuổi, rồi Othello, Trưởng giả học làm sang, Nhà búp bê, Lôi Vũ và bây giờ là Âm mưu và tình yêu.
Chị tươi hơn cả diễn Đời cười: Chúng tôi diễn Đời cười từ 1 đến 7 đông khách, trở thành thương hiệu, vui, lại có tiền. Nhưng từ đáy trái tim mình, chúng tôi muốn vươn tới một loại hình sân khấu có vị thế, đẹp.
Tính tư tưởng của các vở kinh điển còn mãi đến giờ, và những vấn đề chúng đề cập không bao giờ cũ. Diễn viên tha hồ sáng tạo. Mỗi lần làm một vở kinh điển, diễn viên sống sâu sắc hơn, ngộ ra nhiều điều trong cuộc sống, chắc chắn thế, và luôn có xu hướng làm đẹp hơn cái mà mình đang có.
Khi được hỏi “Chị tiên lượng khán giả của 100 vở này sẽ thế nào?”, Lê Khanh bảo: Rất nhiều người nói chúng tôi đang mạo hiểm và nhà phải giàu lắm mới dám thể hiện những hình thức sân khấu thế này. Nhưng đợi bao giờ chúng ta giàu để tự học hỏi. Chúng ta chẳng bao giờ giàu đúng nghĩa.
Có thể một thời gian dài, khán giả không xem sân khấu kinh điển cũng như không quen nghe nhạc cổ điển và chọn cho mình một bộ thời trang phù hợp. Người ta cứ chạy theo cái gì đó, cứ bị cuốn đi.
Trong sự bị cuốn đi đó, nghệ sỹ cũng phải chịu trách nhiệm, bởi chúng ta đã thỏa hiệp trước để khán giả quen sự thỏa hiệp ấy. Bây giờ chúng ta phải mất bằng thời gian như thế hoặc gấp đôi như thế để khán giả quay trở lại.
NSND Trần Tiến luôn buồn rầu với không khí làm nghệ thuật gần đây, ông giữ tình yêu sân khấu bằng hình ảnh đẹp đẽ của thời hoàng kim sân khấu Việt Nam. Nhưng khi xem Nhà búp bê, ông đã vui trở lại.
Theo Giám đốc Nhà hát Tuổi trẻ, NSND Lê Hùng, hiện 100 tác phẩm kinh điển đã được NXB Sân khấu dịch và in. Hội đồng nghệ thuật của Nhà hát sẽ chọn dàn dựng đúng thời điểm, chẳng hạn, năm ngoái Nhà búp bê diễn đúng dịp kỷ niệm 100 năm ngày mất của Henrik Ibsen.
Nhưng, tìm lại những vở kinh điển của thế giới hàng trăm năm trước cũng phần nào phản ánh thực trạng thiếu kịch bản hay của sân khấu Việt Nam? “Đây cũng là hướng mở ra cho các nhà biên kịch của VN học cái hay của bạn để phát triển nền biên kịch nước nhà”, NSND Lê Hùng nói.
Đại diện Nhà hát Tuổi trẻ tiết lộ tính riêng phần trang trí (chưa đầy đủ) của vở Âm mưu và tình yêu, đã ngốn 400 trăm triệu đồng. Chưa kể, nhiều vở, đạo diễn sẽ chơi sang bằng cách mời cả dàn nhạc giao hưởng.
Đơn vị này sẽ phối hợp cùng các nhà hát khác khi thiếu diễn viên. Trong vở Bão (Shakespeare), sẽ mời Nhà hát Kịch Hà Nội, Nhà hát Kịch VN tham gia. Riêng vở Âm mưu và tình yêu, có hai “cây đa” của Nhà hát Kịch Hà Nội góp vai: NSND Hoàng Dũng đóng vai tể tướng, NSƯT Minh Vượng vai bà Miller.
Dù sân khấu đang tản mát, giá trị nghệ thuật bị lung lay chìm lấp giữa cơn bão thị trường, không khó nhận ra người nghệ sỹ vẫn khao khát diễn kịch cổ điển như thể ở đó họ mới làm đúng nghề.
100 vở kinh điển liệu có thể nâng cao trình độ khán giả, thúc đẩy sân khấu nội địa và xóa nạn mù chữ về sân khấu thế giới cho lớp trẻ như lời đạo diễn Lê Hùng hay không? Giữa tháng 4 tới, mở màn cho chuỗi kịch “bom tấn”, Âm mưu và tình yêu sẽ trả lời.
