Dùng dằng thành dự án...“treo”

Trong khi quỹ đất để thực hiện nhiều dự án khác trên địa bàn tỉnh còn thiếu, thì một số dự án được giao đất lại triển khai quá chậm. Dự án môi trường của Công ty cổ phần Phát triển công nghiệp (nay là Tổng Công ty An Lạc Viên) là một trong những dự án “tầm cỡ” hiện vẫn đang “treo”, chưa biết đến khi nào mới triển khai thực hiện. Dự án chậm triển khai, ngoài việc ảnh hưởng đến môi trường đầu tư trên địa bàn tỉnh còn trực tiếp ảnh hưởng đến cuộc sống của hàng chục hộ dân, gây lãng phí lớn tài nguyên…

* Dân khổ vì dự án “treo”

Theo quy hoạch chi tiết được UBND tỉnh phê duyệt tại Quyết định 3868 (ngày 19-10-2007), dự án môi trường của Tổng Công ty An Lạc Viên sẽ sử dụng diện tích đất khoảng 870,8ha nằm trên địa phận các phường Hà Phong, Hà Tu, Hà Khánh (TP Hạ Long) và phường Quang Hanh (TX Cẩm Phả). Với số diện tích lớn trên, dự án bao gồm các hạng mục: Khu dân cư mới tự xây, khu trung tâm điều hành, khu nhà tưởng niệm, lưu trữ tro (hài cốt hoả táng), lầu ngắm cảnh, nhà máy xử lý rác thải thành phân bón, vườn cây xanh và nhà cán bộ, công nhân viên. Tuy nhiên, đã hơn 2 năm kể từ ngày có thông báo quy hoạch và chính thức có quyết định thu hồi đất, giao cho chủ đầu tư (ngày 20-11-2007), cho đến thời điểm hiện tại, dự án mới chỉ dừng lại ở bước “kiểm đếm sơ bộ”.

Đồng chí Trần Thị Thu Hoài, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Hà Phong (TP Hạ Long) cho biết: “Trong vùng của dự án có nhiều hộ dân bị ảnh hưởng, chỉ tính riêng phường Hà Phong đã có khoảng 10 hộ dân với trên 100ha đất lâm nghiệp dân đang quản lý. Dự án đã có quyết định phê duyệt hơn 2 năm nay, nhưng chưa hề triển khai khiến người dân rất bức xúc. Bởi lẽ họ muốn làm nhà, cải tạo nhà hay đầu tư phát triển cải tạo diện tích đất rừng tại khu vực nằm trong dự án đều không được phép. Trong khi phương án bồi thường còn chưa rõ mà dự án cứ ở tình trạng như hiện nay người dân sẽ chịu nhiều thiệt thòi. Bên cạnh đó, dự án còn có khu nhà lưu trữ tro có diện tích lớn với khoảng 17ha và nằm ở vị trí đầu nguồn nước nên tâm lý của người dân có nhiều e ngại…”.

Gặp và trò chuyện với nhiều hộ dân chúng tôi đều ghi nhận được các ý kiến lo ngại. Dự án triển khai ì ạch khiến cho cuộc sống của bà con hết sức khó khăn vì theo thoả thuận, sau khi kiểm đếm xong không được trồng cây lâu năm, xây dựng nhà cửa, tách hộ... Người dân không dám đầu tư mạnh cho sản xuất lâm nghiệp. Thanh niên đến tuổi trưởng thành khi lập gia đình không thể tách hộ, tách khẩu, làm nhà..., cuộc sống của bà con càng thêm vất vả. Cùng với Hà Phong, hàng chục hộ dân ở các phường khác nằm trong vùng dự án cũng đang loay hoay trong cảnh “mắc cạn”, không yên tâm lao động sản xuất vì chẳng biết bao giờ mới được nhận tiền đền bù, di dời đến chỗ định cư mới.

Theo nhận định của các cơ quan chức năng, việc triển khai dự án môi trường đối với Tổng Công ty An Lạc Viên rất thuận lợi. Một mặt dự án tranh thủ được nguồn vốn đầu tư, hỗ trợ của Nhà nước, của tỉnh; mặt khác đây là dự án có tỷ lệ bồi thường và giải phóng mặt bằng ít. Vậy nguyên nhân tại sao dự án dùng dằng kéo dài, làm lãng phí tiền của và tài nguyên đất, gây bức xúc trong nhân dân?

* Quy hoạch, quản lý chồng chéo

Tìm hiểu nguyên nhân vấn đề, chúng tôi đã có dịp trao đổi với chính quyền sở tại, lãnh đạo các đơn vị có liên quan đến dự án gồm Công ty cổ phần Than Hà Tu và Tổng Công ty An Lạc Viên. Điểm mấu chốt ở đây chính là sự chồng chéo trong công tác quản lý và quy hoạch trên cùng một khu vực, diện tích đất của dự án. Cụ thể là toàn bộ khu vực khai trường vỉa 1- Khe Hùm (từ tuyến 4 đến tuyến 9) của Xí nghiệp Than Tân Lập tại phường Hà Phong (Hạ Long), hiện đã được TKV giao cho Công ty CP Than Hà Tu khai thác tận thu than. Đây là phần diện tích nằm trong ranh giới quy hoạch dự án.

Trên cùng một diện tích đất này có tới 3 đối tượng quản lý khác nhau, đó là chính quyền địa phương giám sát và quản lý chung; Công ty cổ phần Than Hà Tu quản lý và khai thác khoáng sản; chủ đầu tư dự án là Tổng Công ty An Lạc Viên quản lý và sử dụng phần đất của dự án. Thực tế vấn đề nảy sinh đang tập trung chủ yếu ở mối quan hệ giữa Công ty cổ phần Than Hà Tu và Tổng Công ty An Lạc Viên. Mặc dù 2 đơn vị này đã được UBND tỉnh và TKV chỉ đạo phối hợp chặt chẽ và thống nhất để đảm bảo vừa khai thác than có hiệu quả vừa tạo điều kiện thuận lợi thực hiện tốt dự án. Theo đó, 2 đơn vị cũng đã tiến hành thoả thuận và thống nhất hành động chung bằng biên bản làm việc với các nội dung cụ thể. Thế nhưng trong quá trình thực hiện hai bên đã có sự “vênh nhau”.

Một lãnh đạo Công ty cổ phần Than Hà Tu cho biết: “Sau khi được tiếp quản khai trường than của Xí nghiệp Than Tân Lập từ Công ty Than Hòn Gai, Công ty đã chủ động phối hợp với Tổng Công ty An Lạc Viên tiến hành tận thu than và dự kiến đến năm 2011 sẽ tận thu xong. Khi đó, dự án môi trường mới triển khai trên phần diện tích này. Tuy nhiên, trên thực tế Tổng Công ty An Lạc Viên đã gây khó dễ và tạo áp lực cho Công ty chúng tôi. Trong khi đó, về cơ sở pháp lý chúng tôi đã có đầy đủ giấy phép thực hiện khai thác”. Lãnh đạo này cũng cho rằng, lẽ ra ngay từ đầu hai bên cần có quy hoạch, kế hoạch chi tiết để phối hợp thực hiện nhưng bên ngành than đã hoàn thiện thủ tục này còn Tổng Công ty An Lạc Viên đến thời điểm này vẫn chưa có.

Ngược lại, Tổng Công ty An Lạc Viên lại cho rằng Công ty cổ phần Than Hà Tu chưa thực hiện đúng những nội dung đã cam kết. Bản thân Công ty này đã nhiều lần đề nghị Công ty cổ phần Than Hà Tu cung cấp những tài liệu, giấy phép có liên quan tới việc khai thác than để làm cơ sở đánh giá mức độ ảnh hưởng đối với dự án nhưng Công ty cổ phần Than Hà Tu không chấp thuận. Tổng Công ty An Lạc Viên còn cho rằng, việc khai thác than của Công ty cổ phần Than Hà Tu đã làm ảnh hưởng trực tiếp đến việc thực hiện dự án khiến họ không thực hiện được việc xây lắp các dự án thành phần.

* Lời kết

Trên thực tế, diện tích vỉa 1 của khai trường Xí nghiệp Than Tân Lập mà Công ty cổ phần Than Hà Tu đang khai thác chỉ chiếm khoảng 1/10 diện tích của dự án. Như vậy, khó có thể lấy lý do sự ảnh hưởng của phần diện tích này dẫn tới việc chậm triển khai đối với tổng thể dự án. Dư luận có quyền đặt câu hỏi, dự án môi trường của Tổng Công ty An Lạc Viên là dự án “treo”?

Trước sự việc nêu trên, thiết nghĩ các cơ quan chức năng cần có quan điểm rõ ràng đối với việc triển khai dự án môi trường của Tổng Công ty An Lạc Viên cũng như việc khai thác tận thu than của Công ty cổ phần Than Hà Tu. Với dự án, cần có quy hoạch chi tiết theo từng giai đoạn với mốc thời gian tiến hành cụ thể. Đối với phần diện tích khai trường, cần có quyết định thu hồi đất và giao dứt điểm cho từng đơn vị không nên để 2 bên thoả thuận. Có như vậy, dự án mới không bùng nhùng như hiện nay và cuộc sống người dân trong vùng quy hoạch dự án mới nhanh chóng được cải thiện.