Điều tra thực tế cho thấy số người được sử dụng nước sạch đúng tiêu chuẩn thấp hơn nhiều so với số liệu được công bố. Theo đó, mục tiêu nước sạch đến năm 2010 của Việt Nam có thể không thực hiện được.
10% người Kinh vẫn uống nước lã
Tại hội thảo Vệ sinh môi trường và Quản lý tổng hợp tài nguyên nước diễn ra ngày 6/6, ông Nguyễn Tôn, Chủ tịch Hội Cấp thoát nước Việt Nam, cho biết, theo số liệu báo cáo với Nhà nước, hiện nay 50% dân nông thôn được tiếp cận với nước sạch, 40% được tiếp xúc với các dịch vụ vệ sinh, 70% dân thành thị đã được dùng nước máy, hành vi, ý thức vệ sinh của người dân cũng được nâng cao.
Tuy nhiên, theo điều tra, khảo sát tại nhiều địa phương trên cả nước do Hội Cấp thoát nước Việt Nam tiến hành, đây chỉ là những con số báo cáo “cho đẹp”.
Trên thực tế, 31% hộ gia đình ở nông thôn vẫn dùng nước giếng khoan, 32% dùng nước giếng đào, 1,8% dùng nước mưa, 11,7% dùng nước máy, 1,7% dùng nước ao hồ, 11,6% uống nước lã tự nhiên, tập trung chủ yếu ở người Bana (72,9%), Giarai (46%), Mường (24%), và cả người Kinh (chiếm 10,6%).
Ngay cả trong 70% được dùng nước máy thì đó cũng chưa hoàn toàn đạt được đúng chuẩn “nước sạch” theo tiêu chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới (WTO). Báo cáo 50% hộ dân nông thôn có nhà vệ sinh, nhưng khảo sát thực tế thì chỉ 1/5 trong số đó có nhà tiêu hợp vệ sinh.
“Mục tiêu Nước sạch vệ sinh môi trường nước đến năm 2010 là quá tham vọng, vượt quá khả năng của chúng ta. Theo mục tiêu đó, vào năm 2010, 70% dân số Việt Nam được dùng nước sạch, trong khi những con số khảo sát thực tế nêu trên cho thấy mục tiêu đó là không thể đạt được. Nhưng không ai quan tâm đánh giá xem xét lại nguyên nhân, tìm ra các biện pháp đầu tư để đạt được mục đích đó. Như vậy là có lỗi với dân, thiếu trách nhiệm, nói cho đẹp để được khen thưởng” - Ông Tôn bức xúc.
Cần một Chiến lược quốc gia về Vệ sinh
| "Theo báo cáo, hiện nay 50% dân nông thôn được tiếp cận với nước sạch, 40% được tiếp xúc với các dịch vụ vệ sinh, 70% dân thành thị đã được dùng nước máy. Tuy nhiên, theo điều tra, 31% hộ gia đình ở nông thôn vẫn dùng nước giếng khoan, 32% dùng nước giếng đào, 1,8% dùng nước mưa (không được xem là nước sạch), 1,7% dùng nước ao hồ, chỉ 11,7% dùng nước máy. Thậm chí 10% người Kinh vẫn uống nước lã"-Ông Nguyễn Tôn , Chủ tịch Hội Cấp thoát nước Việt Nam nói. |
Một trong những nguyên nhân quan trọng khiến Việt Nam khó có thể đạt được mục tiêu về nước sạch vào năm 2010 là vấn đề vệ sinh còn yếu kém. Theo các nhà phân tích, đây không chỉ là vấn đề của riêng Việt Nam mà còn là vấn đề chung của nhiều nước trên thế giới.
Ông Hoàng Văn Bảy, Phó Cục trưởng Cục Quản lý tài nguyên nước, cho biết, thực tế là nhiều dòng sông đã ô nhiễm, nhiều sông đã và đang chết. Hiện nay, tại Hà Nội, mỗi ngày 600.000m3 nước thải đổ ra môi trường, TPHCM mỗi ngày 1,2 triệu m3, hầu hết đều chưa được xử lý.
Cũng do vệ sinh yếu kém, Việt Nam vào năm 2007 đã “bất ngờ” bị Liên Hợp Quốc xếp vào một trong những nước đang suy thoái nguồn tài nguyên nước. “Bất ngờ” là do từ trước tới nay Việt Nam vẫn tin vào nguồn tài nguyên nước dồi dào với lượng mưa trung bình 1.940mm, thuộc số quốc gia có lượng mưa vào loại lớn trên thế giới; có diện tích sông hồ lớn.
Tuy nhiên, theo điều tra khảo sát, mặc dù tổng lượng nước sử dụng hiện nay mới gần bằng 10% tổng lượng nước trung bình năm của hệ thống sông ngòi trong nước, chưa đạt đến ngưỡng giới hạn (20%), nhưng có 2 sông là sông Mã và sông Đông Nam Bộ đã khai thác trên 25%, đang ở trong tình trạng căng thẳng về nước. Một số khu vực đã vượt qua ngưỡng rất căng thẳng về nước.
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Trần Ngọc Chính cho rằng, việc quản lý vệ sinh môi trường trên toàn bộ lưu vực sông đã được nêu ra từ nhiều năm nay, nhưng chưa được thực hiện. Đó là nguyên nhân làm suy thoái chất lượng nước ở nhiều dòng sông.
Sông Nhuệ, Đáy, Cầu, Đồng Nai, Sài Gòn… hàng ngàn đời nay phục vụ đời sống hàng chục triệu người, nhưng nay màu xanh của nước không còn, nhiều đoạn bốc mùi hôi thối, không thể dùng tắm giặt, sinh hoạt, cũng không thể cung cấp cho sản xuất công nghiệp và hoạt động dịch vụ…
Trong bối cảnh đó, các cơ quan liên quan đề xuất cần có một Chiến lược quốc gia về Vệ sinh. “Chiến lược này sẽ độc lập, hay bao trùm lên các chiến lược cấp nước, thoát nước, môi trường và tài nguyên nước đã có; sẽ do một bộ tiến hành hay liên bộ? Cần có sự bàn thảo và thống nhất một cách khoa học trước khi trình lên Thủ tướng.
Nhiều lợi ích của chúng ta sẽ bị mất đi nếu chúng ta không có một cơ chế xâu kết chặt chẽ các vấn đề liên quan đến môi trường” - Bà Đỗ Hồng Phấn, Mạng lưới Cộng tác Vì nước, kiến nghị.
