Giá đất hiện nay đã ở mức quá cao so với thu nhập cũng như khả năng chi trả của nhiều người dân, kể cả những người có thu nhập khá. Bên cạnh những ông chủ đầu cơ chi cả bạc tỉ trong một cuộc giao dịch, còn có rất nhiều người ôm giấc mộng có được tổ ấm là một căn nhà nhỏ. Hành trình tìm mua miếng đất cắm dùi của họ trở thành đoạn trường "cười ra nước mắt"...
Đoạn trường mua đất... Từ xã đảo Hà Nam, huyện Yên Hưng ra Hạ Long lập nghiệp từ năm 1998, vợ chồng anh Phạm Đức Hoa vẫn phải ở trọ trong cái ngõ sâu thăm thẳm ở khu Núi Hạm, phường Hồng Hà. Kể ra nếu "liều" một chút, thì giờ này anh chị đã có một căn nhà để ở, không phải mất gần 1 triệu đồng tiền thuê trọ mỗi tháng. Đó là cái dạo năm 2000, ông chủ nhà thương cảnh vợ chồng anh Hoa nên ngỏ ý bán rẻ một phần đất. Khốn nỗi, mới chân ướt chân ráo ra Hạ Long làm thuê, tích cóp mấy năm làm việc vất vả, 2 vợ chồng chỉ đủ 1/3 số tiền mua đất. "Nhưng nếu quyết tâm vay mượn thì cũng đủ. Ai ngờ chỉ 3 năm sau giá đất đã tăng lên 4 triệu đồng/m2, giờ là 7 triệu, có làm cả đời cũng chẳng đủ tiền mua đám đất ấy, nói chi xây nhà!" - Anh Hoa cười buồn. Ý định tìm mua đất của vợ chồng anh Hoa chính thức có từ 4 năm nay. Ngày đó tiền ít, không muốn vay mượn lại cứ đắn đo khoảng cách gần xa, hai vợ chồng đã bỏ qua rất nhiều cơ hội ngon ăn mà sau này tiếc mãi. Trong đó kể đến mảnh 70m2 thuộc một khu đồi ở Cột 8, phường Hồng Hà, giá năm 2006 chỉ 3,5 triệu đồng/m2, chỉ vì ngại dốc cao không mua, mấy tháng sau đã tăng giá gấp đôi; hoặc mảnh ở Hà Trung giá đầu tiên cũng là 4 triệu đồng, trong khi vợ rất háo hức thì chồng chần chừ, lúc chí mua thì chủ đất đã bán ở mức... 7 triệu đồng/m2. Là cán bộ Sở Tư pháp, nhưng anh Lê Huy Du xem ra cũng không nhiều lợi thế trong việc tìm đất xây nhà. Nhu cầu của anh Du là tìm một mảnh đất vừa phải, cách cơ quan bán kính chừng 10km, nhưng huy động người thân làm trong ngành xây dựng tìm kiếm cả năm nay vẫn chưa được mảnh nào. Đáng tiếc hơn, mới đây một người quen rao bán cho anh mảnh 60m2 tại khu Xí nghiệp nước Hòn Gai, phường Hồng Hải, với giá 8 triệu đồng/m2, vậy mà chưa kịp đặt cọc tiền, hôm trước hôm sau, anh đã mất cơ hội sở hữu chỉ bởi có người đã nhanh tay trả giá 9 triệu đồng. Song, bi hài nhất phải kể đến trường hợp của anh Trần Lê Nam, quê gốc Thái Bình - chuyên môn trong lĩnh vực tin học tại một công ty ở TP Hạ Long. Với đồng lương không mấy dư dật gì của hai vợ chồng đều quê ngoại tỉnh, việc tìm một chỗ ở vừa phải, vừa gọn, vừa hợp túi tiền quả chẳng dễ dàng! Hàng tuần nay, đôi vợ chồng trẻ này cứ quay cuồng kiếm nhà quanh khu Cao Xanh để gần cơ quan, nhưng vẫn chưa tìm ra. Gặp tôi, Nam nhăn mặt: "Tụi mình chỉ có thể tìm mua đất khoảng 3 triệu đồng trở lại thôi, nhưng bây giờ mặt bằng chung bèo lắm cũng phải 4 triệu đồng/m2, mà cuộc sống còn bao nhiêu chi phí khác. Đành tìm nơi nào đó xa chỗ làm một chút vậy". Anh Phạm Văn Thân, kế toán Công ty CP thương mại Việt Hoa, TP Hạ Long, cho biết: "Tôi có nhu cầu mua một chung cư nhỏ khoảng trên 600 triệu đồng nhưng tìm cực khó. Ban đầu, vợ chồng tôi dự kiến sẽ mua được căn hộ khoảng 40-45m nhưng gần như không có căn hộ nào với diện tích này rao bán ở mức tiền mà tôi có. Tôi quyết định đến vùng ven mua đất, khi được giá sẽ bán nhưng đất cũng rất khó tìm". Theo anh Thân, giá đất quanh khu vực TP Hạ Long đều tăng từ 20-25%, thậm chí 50% so với tháng trước, anh ngán ngẩm: "Thu nhập khá trở lên cũng khó có thể mua được đất ở vùng ven với mức giá hiện nay chứ đừng nói là thu nhập trung bình". Mua đất giá gốc: Giấc mơ xa! Cầm trong tay 600 triệu đồng, anh Nguyễn Văn Toàn (phường Hồng Hà, TP Hạ Long) rong ruổi suốt 4 tháng trời vẫn chưa thể mua được một miếng đất ưng ý. Đi làm tại khu vực Bến Đoan, đích ngắm của anh là khu đô thị mới Cao Xanh - Hà Khánh A hoặc B. Sẵn sàng chịu mức chênh lệch cao so với giá của chủ đầu tư đưa ra, anh vẫn không thể mua được vì đất không còn mà bán. Anh Toàn cho biết, hồi đầu tháng 6, giá 1 ô đất liền kề khu Đầu Ghềnh có giá chênh khoảng 300 triệu, đến tháng 6 giá chênh đã lên tới 500 triệu và hiện tại lên đến hơn 1 tỷ. "Với tốc độ tăng chóng mặt như vậy, những người có nhu cầu mua đất xây nhà mà có mức thu nhập trung bình như tôi không mua được cũng là điều dễ hiểu" - Anh Toàn tâm sự. Cản trở lớn nhất để những người nghèo tiếp cận thị trường đất đai vẫn là giá đất. Điều bất hợp lý là giá đất đang ngày càng "một trời một vực" với đồng lương của người lao động bình thường, người nghèo trong xã hội. Ngay cả giá thuê nhà cũng đang trở thành một khó khăn lớn. Hiện một nơi ở "tạm được" cũng có giá thuê đến 500.000 đồng/tháng, thu nhập của người bình thường khó đáp ứng chưa nói đến tiền mua nhà. Mặt khác, chính sách nhà ở vẫn còn nhiều bất cập. Nhà chung cư mọc ra khắp nơi, nhưng quá trình bán không minh bạch. Không phải cứ ai có nhu cầu, đến cơ quan quản lý ghi tên là được mà phải qua tới vài môi giới mới tiếp cận được nhà. 
Tốc độ xây dựng đô thị ngày nhanh đẩy giá nhà đất lên cao, khiến cho nhiều người dân khó có cơ hội mua đất, xây nhà.
Chính các nhà quản lý cũng "bất lực" với giá đất cao chóng mặt tại thời điểm này. Giải thích nguyên nhân khung giá trên cách xa so với giá thực tế đang biến động phức tạp hiện nay, ông Vũ Văn Đát, Phó Giám đốc Sở Tài Nguyên - Môi Trường, cho biết, bảng giá đất mà thành phố ban hành phải bảo đảm trong khung giá mà Chính phủ quy định. Do đó một số khu vực vị trí giá đất thấp hơn so với giá chuyển nhượng thực tế trên thị trường. Như vậy, việc đưa ra mức giá khung về đất đai, dường như chỉ đáp ứng được tiêu chí trên giấy về khả năng mua được đất, nhà của những người nghèo. Và chỉ khi nhà quản lý cầm cương được giá đất thì may ra, người nghèo mới có cơ hội có nhà...
