Theo tờ "Thời báo Tài chính", hiện giá gạo đã tăng lên mức cao nhất kể từ cuối năm ngoái.
Nước nhập khẩu gạo lớn nhất thế giới là Philippines ngày 8/12 đã chấp nhận mua loại gạo chất lượng thấp với giá khoảng 630 USD/tấn, tăng 30% so với tháng trước và tăng gấp đôi so với mức 320 USD/tấn hồi đầu năm nay.
Sản lượng gạo toàn cầu trong niên vụ 2009-2010 dự kiến giảm lần đầu tiên trong 5 năm trở lại đây, do mùa màng ở Ấn Độ bị ảnh hưởng bởi lượng mưa thấp nhất trong 4 thập kỷ qua, hàng loạt trận bão phá hủy mùa màng tại Philippines và hiện tượng El Nino gây ra hạn hán triền miên tại một số nơi khác.
Nhà kinh tế Frederic Neumann, thuộc ngân hàng HSBC ở Hongkong, nhận định giá gạo sẽ tăng với tốc độ gần giống như hồi đầu năm 2008, có thể lên mức giá đỉnh điểm 1.000 USD/tấn như hồi tháng 4 năm ngoái.
Tình trạng eo hẹp nguồn cung đã gây ra lạm phát giá lương thực tại châu Á, nơi gạo được coi là loại lương thực chủ chốt. Nhà kinh tế cao cấp Darren Cooper của Hội đồng Ngũ cốc Quốc tế, có trụ sở tại London (Anh), cho rằng gạo là hàng hóa chính trị tại châu Á.
Khi giá gạo tăng, giới kinh doanh lo ngại các nhà hoạch định có thể phản ứng lại bằng những biện pháp như hồi năm 2008, khiến giá gạo bị đẩy lên cao. Năm ngoái, chính phủ của các nước đã tăng cường tích trữ lương thực trong kho và hạn chế xuất khẩu lương thực.
Một số các nhà giao dịch và hoạch định chính sách cho rằng cung và cầu đang mất cân đối tại thời điểm này. Theo ước tính của Bộ Nông nghiệp Mỹ, tổng sản lượng gạo toàn cầu sẽ giảm xuống 432 triệu tấn niên vụ năm 2009-2010, trong khi cầu sẽ ở mức 437 triệu tấn. Do đó, các kho dự trữ sẽ giảm hơn nữa.
Tuy nhiên, theo một số các nhà kinh doanh gạo khác, mối lo sợ đang bị thổi phồng vì kho dự trữ của một số nhà xuất khẩu gạo chính trên thế giới như Thái Lan vẫn còn nhiều, cho dù sản lượng gạo toàn cầu năm nay có suy giảm.
Ông Ben Savage, Giám đốc điều hành công ty môi giới gạo Jackson Son & Co, có trụ sở tại London, cho rằng giá gạo gia tăng chỉ xảy ra trong một thời gian ngắn. Các nhà giao dịch gạo nói chỉ trừ Philippines và Iraq là mua gạo nhiều, nhu cầu nhập khẩu gạo trên toàn cầu nói chung hiện vẫn yếu, và các nhà nhập khẩu gạo đánh cược rằng giá gạo sẽ giảm vào đầu năm tới.
Philippines có kế hoạch mua của 3 nhà thầu, mỗi nhà 600.000 tấn gạo trong tháng này, tương đương khoảng 6,5% lượng gạo mua bán giao dịch của thế giới, vì nước này đang chạy đua xây dựng các kho dự trữ lương thực trước cuộc tổng tuyển cử diễn ra vào tháng 5/2010.
Quốc gia này cũng tìm kiếm nguồn cung để mua, một phần vì lo ngại Ấn Độ có thể sẽ phải nhập gạo lần đầu tiên trong 20 năm qua do thời tiết quá xấu ảnh hưởng đến nông nghiệp. Theo ước tính của Bộ Nông nghiệp Mỹ, sản lượng gạo của Ấn Độ niên vụ năm 2009-2010 sẽ giảm hơn 16%.
