Nhiều năm ròng, tiền ăn công nhân (CN) nhận được không “nhúc nhích”. Trong khi đó gạo, muối, thịt, cá, nước mắm, nước tương... “rủ” nhau tăng giá rần rần. Đĩa cơm của những người “bán” sức lao động này ngày càng vơi đi.
Trưa 28-11, dãy quán cơm bình dân trên đường Dương Quảng Hàm, P.5, Q.Gò Vấp, TP.HCM đông nghẹt khách. Đây là điểm ăn trưa của hàng ngàn CN đang làm việc tại các công ty, xí nghiệp quanh khu vực này.
Ăn cho qua bữa
Giá một đĩa cơm 6.000 đồng chỉ lơ thơ mấy cọng giá hẹ xào, mấy miếng thịt mỡ kho, một chén canh bí đỏ lõng bõng và một chén nước thịt. Đĩa cơm được bày ra chiếc bàn nhựa thấp.
Vừa nuốt muỗng canh “toàn quốc”, cô CN của Công ty may Bình Hòa than thở: “Công ty không có nhà ăn, vì vậy bảy năm liền em đều ăn như thế. Giá tăng vù vù, trong khi ba năm qua công ty em vẫn giữ mức tiền ăn cho mỗi CN là 5.000 đồng/suất, vì vậy thức ăn ngày càng vơi. Bây giờ cầm 5.000 đồng mua đĩa cơm không ai bán. Tệ nhất ở quán lề đường này cũng lên giá 6.000 đồng/đĩa. Tụi em đành phải lấy nhín tiền lương để bù cho bữa ăn”.
Dưới cái nóng hầm hập của mái tôn, chưa đầy mười phút, cô CN này đã ăn xong bữa trưa. Cũng như những CN khác, họ hối hả trở về công ty. “Ăn để lấy sức làm việc buổi chiều thôi chị ạ. Có đủ tiền ăn no bụng là mừng rồi, tính chi đến chuyện ăn ngon!”- cô CN nói xong rồi tất tả cùng các CN khác trở về công ty. Trước khi đi, cô không quên dặn đi dặn lại: “Em sợ bị đuổi việc lắm. Nhớ đừng nêu tên em!”.
Nhiều năm“giẫm chân tại chỗ”
| Theo ông Diệp Thành Kiệt, phó chủ tịch Hội Dệt may thêu đan TP.HCM (Agtek), khẩu phần ăn phổ biến cho các công nhân đang được các doanh nghiệp trong Agtek áp dụng ở mức 5.000-6.000 đồng/phần. Những DN nào khá hơn chút thì ở mức 6.500-7.000 đồng/phần, nhưng số DN này thật sự không nhiều, ông Kiệt nói. “DN nào để khẩu phần dưới 5.000 đồng/phần là rất kém. Và bản thân các DN đó cũng thường là DN hoạt động không lành mạnh, qui mô nhỏ lẻ và chỉ làm theo thời vụ” - một giám đốc trong ngành tiết lộ. |
Khi giá cả cứ tăng chóng mặt thì tiền dành cho mỗi suất ăn của CN tại nhiều công ty vẫn “giẫm chân tại chỗ”. Anh Phạm Văn Be, CN Công ty Thái Thuận, Khu chế xuất Linh Trung 1, Q.Thủ Đức, TP.HCM, bức xúc: “Năm năm rồi công ty không tăng một đồng tiền ăn nào. Năm năm trước, với suất ăn giá 5.000 đồng, chúng tôi được ăn no và ngon như bữa ăn của gia đình tôi vẫn nấu. Bây giờ, chất lượng của suất ăn 5.000 đồng chỉ còn bằng 1/3. Mấy năm trước còn ăn được. Bây giờ tệ lắm!”.
Còn anh Lê Duy Linh, CN Công ty May thêu giày An Phước, Q.5, TP.HCM, ngao ngán nhắc đến bữa ăn: “Có bữa suất ăn chỉ có lát thịt bằng ba ngón tay. Dù công ty đã cho tăng suất ăn từ 4.000 đồng lên 5.000 đồng nhưng chất lượng bữa ăn ngày càng tệ!”.
Đợt giám sát của Ban văn hóa - xã hội HĐND TP vào tháng 10-2007 cho thấy một suất ăn phổ biến của CN chỉ 4.000-6.000 đồng. Nếu công ty nào đặt cho các công ty cung cấp suất ăn công nghiệp thì giá trị thật của suất ăn chỉ còn hơn 3.000 đồng. Bởi vì công ty cung cấp còn phải có lãi sau khi đã trừ chi phí, thuế...
Ngoài không đảm bảo chất lượng dinh dưỡng, nhiều bếp ăn còn mua thực phẩm rẻ, kém chất lượng, không rõ nguồn gốc. Báo cáo của Sở Y tế cho biết năm 2006, qua kiểm tra bếp ăn tại 40 doanh nghiệp, chỉ có một bếp ăn đạt chuẩn.
Hiện nay suất ăn trưa và xế cho học sinh tiểu học bán trú đã là 12.000 đồng. Trong khi đó, một suất ăn dành cho người lao động chân tay chỉ có 4.000-5.000 đồng là quá thấp.
Doanh nghiệp lo lắng
 |
| Doanh nghiệp “chịu chi”, đĩa cơm “xôm tụ” hơn. Trong ảnh: giờ ăn trưa của công nhân Công ty cổ phần May Sài Gòn |
Trưa 28-11, chúng tôi ghé khu nhà ăn tập thể của Xí nghiệp may Hiệp Bình Phước và XN Minako (thuộc Công ty cổ phần May Sài Gòn 3) tại Thủ Đức để tìm hiểu CN ở đây ăn uống thế nào. Theo ông Phạm Xuân Hồng, chủ tịch HĐQT công ty, khu nhà ăn của Xí nghiệp May Hiệp Bình Phước mỗi ngày phục vụ khoảng 1.400 công nhân viên làm việc tại xí nghiệp, chia làm hai đợt, một đợt vào lúc 11g30 và đợt còn lại vào lúc 12g.
Một khẩu phần ăn gồm món xào là su su, món canh chua và món mặn là thịt kho với nấm rơm, hoặc chả cá thát lát chiên. Theo quan sát của chúng tôi, món su su xào dường như chỉ được xào không với dầu, khá ít. Món canh chua chỉ thấy bạc hà với thơm.
Phần thịt kho với nấm được khoảng 7-8 miếng thịt, chừng 3-4 miếng nấm nhỏ. Những công nhân nào ăn chay thì có món chay riêng, cũng đủ ba món xào, mặn và canh với định lượng tương tự. Tất cả thức ăn đều được bỏ vào trong một khay inox, cơm dùng thoải mái. So với mức giá 6.000 đồng/phần ăn như ông Phạm Xuân Hồng nói thì khẩu phần ăn của công nhân tại đây ở mức trung bình khá.
Theo ông Hồng, với tốc độ tăng giá phi mã như hiện nay, “bản thân mình còn chịu không nổi huống gì CN”. Để cải thiện tình hình, ông Hồng cho biết đầu tháng mười hai tới công ty sẽ quyết định tăng khẩu phần ăn từ 6.000 đồng lên mức 8.000 đồng. “Chúng tôi chấp nhận giảm bớt lợi nhuận của mình để lo cho CN dù chi phí tiền ăn tăng thêm lên đến 1,7 tỉ đồng, nếu tính cả toàn công ty có đến 2.500 công nhân viên” - ông Hồng nói.
| Chẳng thà tăng giá còn hơn Xăng vừa tăng, chưa kịp ảnh hưởng đến giá thành hàng hóa thì hàng hóa đã tăng giá cao vùn vụt. Mặc dù chi phí lưu thông chỉ chiếm một phần nhỏ trong giá thành, nhưng người bán đã lợi dụng để nâng cao từ 10-20% giá bán. Nhưng người tiêu dùng vẫn phải chấp nhận vì không mua lấy gì mà xài, mà ăn. Tuy vậy, còn mua được hàng hóa đã là may. Khu vực nhà tôi ở trong hẻm nghèo, các đại lý lại ghìm hàng để dò tình hình, chờ tăng giá vì sợ giá mua vào mới cao hơn giá bán ra nên dù chấp nhận giá tăng, chúng tôi vẫn không mua được hàng. Sáng 28-11-2007, tôi đi mua bịch tã giấy Bobby Fresh Newborn 2, giá bìa là 27.500 đồng, giá bán đại lý thường ngày là 26.000 đồng, nhưng nay họ bảo hết hàng không bán. Tôi đi lùng hết các tiệm ở chợ Thị Nghè vẫn không có. Tội nghiệp con tôi, trời lạnh ngắt mà không có tã mặc. Đã thế, khi đi mua sữa cho đứa con lớn hiệu Milkmax Angle 4, họ cũng bảo hết hàng. Chẳng thà họ cứ tăng giá còn hơn, xin đừng ghìm hàng như thế. Trần Thị Minh Thư (Bình Thạnh, TP.HCM) |
