"Hai mươi năm trước, mọi người đã "Ồ, thật tuyệt!" khi xem những cảnh võ thuật của tôi. Và hai mươi năm sau, họ cũng ngạc nhiên "Ồ, Thành Long vẫn còn đánh tốt lắm!". Bởi vậy, nếu còn sức khỏe, tôi sẽ còn đích thân biểu diễn trên màn ảnh". Đó là những chia sẻ chân thành của siêu sao Thành Long trong dịp ra mắt bộ phim Vua Kungfu.
Sinh năm 1954 trong một hoàn cảnh vô cùng đặc biệt: suýt bị bắt làm con nuôi người khác nếu bố mẹ không vay được đủ tiền để trả viện phí, cậu bé Trần Cảng Sinh lại không thích học hành để giúp gia đình vượt qua cảnh khốn khó mà lại chọn cách đi làm. Học hết tiểu học, cậu đã bỏ sách bút để gia nhập đội quân loong toong ra ngoài bến cảnh.
Tới khi gia đình đã khá hơn, cha của Cảng Sinh mới bắt đầu nghĩ tới một sự nghiệp ổn định cho con trai duy nhất của mình và thế là ông gửi anh tới một người bạn thân để học... kinh kịch.
17 tuổi, sau khi đã được đào tạo để trở thành một nghệ sĩ Kinh kịch chuyên nghiệp, Cảng Sinh lại bỏ ngang để trở thành diễn viên đóng thế trong các bộ phim của Hong Kong. Trong lần tham gia một bộ phim của Lý Tiểu Long, anh được các đạo diễn chú ý và được nhắm để trở thành một "con rồng mới", và thế là anh có nghệ danh Thành Long.
Được lăng-xê rầm rộ cộng với tài năng thiên bẩm, Thành Long nhanh chóng thành công ở thị trường Hong Kong rồi châu Á với nhiều bộ phim, đặc biệt bộ phim Câu chuyện cảnh sát.
Thử sức với Hollywood lần đầu vào giữa những năm 80, do thiếu kinh nghiệm nên Thành Long đã vấp phải những thất bại. Lần thứ hai xâm nhập kinh đô điện ảnh thế giới khoảng 10 năm sau, bắt đầu với Vụ náo loạn phố Bronx, tiếp theo là Quý ông tốt bụng... và cho đến Giờ cao điểm thì Thành Long đã có thể hoàn toàn chinh phục được thị trường phim khó tính nhưng cũng rất màu mỡ này.
Kể từ đó đến nay, bất kỳ bộ phim nào của anh cũng đều thu được những thành công rực rỡ, khán giả ùn ùn kéo nhau đến rạp chỉ để thưởng thức những tác phẩm mang "phong cách Thành Long": hài hước, hấp dẫn, ngoạn mục và đặc biệt là không dùng diễn viên đóng thế.
Sau đây là một số giải mã về thành công và "hiện tượng Thành Long". Qua đó, chúng ta có thể thấy để có ngày hôm nay, anh đã đổ rất nhiều mồ hôi, nước mắt và thậm chí cả máu.
Thành công nhờ tiếng cười
Khác với Lý Tiểu Long, Lý Liên Kiệt hay Chân Tử Đan, Thành Long không phải là diễn viên võ thuật thuần túy. Nói cách khác, nếu xét về khả năng biểu diễn võ thuật thì Thành Long là người... đánh tệ nhất.
Song, sở dĩ anh có được thành tự như ngày hôm nay là vì trên màn ảnh rộng anh đảm đương nhiều vai trò khác nhau. Không chỉ là một diễn viên võ thuật, Thành Long còn là một diễn viên hài, một diễn viên đặc kỹ, đồng thời là một vị anh hùng hết sức bình dân.
Giới phê bình điện ảnh Mỹ từng ví von Thành Long là "Buster Keaton Trung Quốc" (Buster Keaton là ngôi sao hài thời phim câm cùng với Charlie Chaplin). Mặc dù mọi người dành cho anh danh xưng "siêu sao võ thuật" nhưng võ thuật trong phim Thành Long thường được thể hiện theo phong cách hài hước.
Anh từng phát biểu: "Đấm một cú mà đối phương máu me đầy mặt thì đó là bạo lực. Còn đấm một cú nhưng đối phương chỉ ôm mặt rồi nhảy tưng tưng, đó là hài hước". Suốt ba mươi năm qua, anh luôn trung thành với "đường lối" ấy, cả khi anh sang Hollywood đóng phim Mỹ.
Phim Thành Long không bao giờ thiếu tiếng cười. Anh có thể lồng chi tiết hài hước mọi lúc mọi nơi, nhất là những đoạn đánh nhau tưng bừng, gay cấn, khiến khán giả đang căng thẳng tự nhiên bật cười thú vị.
Ví dụ như trong phim Tôi là ai, có cảnh Thành Long choảng nhau với hai cao thủ to lớn, anh lợi dụng ngay chính cái cà vạt của đối thủ để đốn ngã người thứ nhất, người thứ hai thấy vậy vội vàng dùng tay che cà vạt của mình lại.
Hay như trong phim Vua kungfu, khi hai nhân vật Lỗ Ngạn (do anh đóng) và Jason hỗn chiến cùng đám quân của Ngọc Cương nơi quán rượu, anh đã để cho Jason vụng về cầm cây thiết bảng gõ trúng đầu mình. Thế là tiếng cười rộ lên.
Nếu võ thuật của Lý Tiểu Long và Chân Tử Đan phô diễn sức mạnh; võ thuật của Lý Liên Kiệt biểu diễn vẻ đẹp thì võ thuật của Thành Long thể hiện sự gần gũi và thú vị. Chính vì vậy trong phim Thành Long, không bao giờ khán giả thấy anh là "thiên hạ vô địch", đánh đâu thắng đó hoặc một mình đấu cùng lúc với chín, mười đối thủ như Lý Tiểu Long.
Số đối thủ Thành Long thường đương đầu nhiều lắm là ba người nhưng anh phải dùng tiểu xảo mới thắng được họ, hoặc lừa được họ để... bỏ chạy có cờ.
Thành công nhờ liều lĩnh
Bên cạnh chất hài hước, phim Thành Long "ăn" và được người xem nhớ đến chính là những pha nguy hiểm đến thót tim, hầu hết đều do đích thân Thành Long thể hiện. Cái sự "liều" đã trở thành "thương hiệu" của Thành Long và khán giả chứng kiến không những trong phim, mà còn ở cuối phim khi những pha diễn hỏng được giới thiệu lại.
Có thể kể đến là cảnh anh trượt trên cây cột gắn đầy bóng đèn điện trong phim Câu chuyện cảnh sát, cảnh chui qua gầm xe bus trên đôi dày trượt băng trong phim Hạ nhật phúc tinh, cảnh treo lơ lửng trên thang dây chiếc trực thăng trong phim Câu chuyện cảnh sát, hay cảnh được đánh giá là "cảnh diễn nguy hiểm nhất thế giới" khi anh suýt toi mạng mấy phen, với nhiều vết thương đến nay vẫn còn in dấu trên khắp cơ thể. Có lần anh nói đùa: "Đóng phim không bị tai nạn thì không phải Thành Long".
Thành công nhờ vất vả
Nhìn thấy những gì mà Thành Long có được ngày hôm nay, không ít người nghĩ rằng anh "đẻ bọc điêu", may mắn chọn đúng hướng đi. Thật ra, con đường nghệ thuật của anh cũng lắm gian nan, như chính anh tâm sự: "Tôi đã từng trốn vào toilet để khóc vì tủi thân".
Đến với điện ảnh bằng công việc diễn viên thế thân và đóng những vai tép riu. Trong bộ phim nổi tiếng Tinh võ môn của Lý Tiểu Long, anh chàng nhỏ nhắn bị Lý Tiểu Long đá quăng qua cửa sổ xa sáu mét chính là Thành Long.
Lúc quay cảnh này, nhiều người nghĩ rằng sau cú bạt mạng của Lý Tiểu Long, chắc chắn Thành Long sẽ... chết. Nhưng may mắn thay, anh lọ mọ bò dậy và toét miệng cười.
Còn khi đóng Long tranh hổ đấu, do Lý Tiểu Long bất cẩn, cây song tiết còn đập mạnh vào mặt Thành Long khiến anh choáng váng, đau đến nỗi: "Mãi đến bây giờ nhớ lại, cảm giác ấy vẫn ám ảnh đến rùng mình!".
Sau khi Lý Tiểu Long mất, đạo diễn La Duy muốn lăng-xê Thành Long trở thành Lý Tiểu Long, song đáng tiếc kế hoạch này thất bại. Thế là anh phải tự tìm cho mình lối thoát.
Anh đi tìm kịch bản, thậm chí gõ cửa nhà văn võ hiệp Cổ Long nhờ viết kịch bản và nhận được câu trả lời phũ phàng: "Nếu tôi có viết thì cũng không bao giờ viết cho một người xấu xí như anh!". Câu nói đó làm tổn thương đến lòng tự trọng của Thành Long, anh trốn trong toilet cả giờ liền để khóc.
Thành Long rút khỏi Hollywood và chia tay phim võ thuật?
Trong khi nhiều diễn viên châu Á đang muốn "gõ cửa" Hollywood thì Thành Long lại từ Hollywood quay về Trung Quốc và có ý định chia tay với phim võ thuật. Vì sao? Trong một cuộc phỏng vấn, anh đã từng chia sẻ:
- Sau hơn 20 năm vất vả, bây giờ tôi làm phim không còn vì đồng tiền nữa nên muốn làm những gì mình thích. Nếu chú ý, các bạn sẽ thấy phim của tôi càng ngày càng ít cảnh hành động. Một phần vì tôi không muốn cứ mãi đi theo con đường này, mặt khác do tôi cũng cảm thấy mình... đã già rồi, chẳng còn bay nhảy được bao lâu nữa.
Có thể, sau năm năm nữa khán giả sẽ không còn được xem phim võ thuật của Thành Long vì tôi sẽ chuyển hẳn sang làm phim tâm lý xã hội hoặc rút về sau máy quay.
Với tôi, Trung Quốc là thị trường lớn nhất. Tôi sang Hollywood chỉ vì một mục đích duy nhất: kiếm tiền. Chính vì vậy, tôi phải đóng những bộ phim theo "khẩu vị" của họ.
Còn bây giờ, tiền không còn quan trọng đối với tôi nên tôi dành nhiều thời gian cho sở thích của mình. Đó là trở về Trung Quốc làm phim. Thú thật là tôi rất muốn tham gia những bộ phim như Cao lương đỏ, Hoàng thổ địa... nhưng tiếc rằng chẳng ai mời.
Thành Long & scandal đóng thế
Được biết đến là một ngôi sao phim võ thuật không cần diễn viên đóng thế (cascadeur), thế nhưng cách đây không lâu Thành Long đang rơi vào scandal nghề nghiệp đầu tiên khi bị đạo diễn Lễ Hiền cho rằng anh đã lừa dối khán giả. Vì thực tế, phim nào Thành Long cũng có diễn viên đóng thế. Thành Long đã nói gì về chuyện này?
"Muốn biết thực hư thế nào, xin mời hãy xem lại những bộ phim tôi đã đóng". Thành Long thừa nhận mình đã từng cần đến cascadeur nhưng đó là theo yêu cầu của đạo diễn để đảm bảo an toàn cho diễn viên. Tuy nhiên, với những cảnh hành động đỉnh cao mang "dấu ấn Thành Long" thì do đích thân anh thể hiện.
Một đạo diễn giấu tên cảm thấy rất bức xúc trước sự việc này, và ông khẳng định: "Nếu Thành Long luôn cần đến cascadeur thì anh ấy đã không có những vết thương trên cơ thể, không phải rơi vào hoàn cảnh "thập tử nhất sinh" do tai nạn đóng phim như nhiều lần báo chí đã đưa tin.
Khán giả cũng có thể "kiểm chứng" qua những đoạn phim quay hư thường xuất hiện ở cuối phim, từ lâu đã trở thành nét đặc sắc trong những tác phẩm của Thành Long.
Thành Long đóng phim cấp ba
Cách đây không lâu, báo chí rộ lên chuyện ngày xưa Thành Long từng đóng phim cấp ba. Điều đó đúng không? Anh cho biết:
- Có gì đâu mà phản ứng. Đó là sự thực nhưng đã hơn ba mươi năm trước. Hồi đó, tôi mới vào nghề, chẳng tên tuổi chẳng tiền bạc nên để có thể sống và theo đuổi niềm đam mê của mình, tôi sẵn sàng làm tất cả những gì mình thấy cần thiết.
Gọi là phim cấp ba chứ thật ra, đó là bộ phim hài, có một vài cảnh "nóng" nhưng so với những cảnh tương tự trong các phim được xếp loại cấp ba thì "cấp độ" vẫn còn bảo thủ hơn rất nhiều. Nói tóm lại, tôi không ân hận vì ngày xưa mình đã đóng bộ phim ấy.
