Giải Nobel Vật lý 2008 được công bố ngày 7.10 đã về tay hai nhà khoa học người Nhật và một nhà khoa học người Mỹ gốc Nhật với những đóng góp nghiên cứu về cấu trúc đối xứng trong phân tử.
Giáo sư Yoichiro Nambu, 87 tuổi, công tác tại viện Enrico Fermi của đại học Chicago (Mỹ) nhận 1/2 giải thưởng, do có công trong việc tìm ra cơ chế phá vỡ đối xứng tự phát trong vật lý hạ nguyên tử. Giáo sư Nambu sinh năm 1921, tại Tokyo, Nhật Bản, hiện mang quốc tịch Mỹ.
Giáo sư Makoto Kobayashi, 64 tuổi, và giáo sư Toshihide Maskawa, 68 tuổi, cùng chia 1/2 giải thưởng còn lại do có công phát hiện nguồn gốc của hiện tượng phá vỡ đối xứng dẫn đến những dự đoán về sự tồn tại của ít nhất ba dòng hạt quark trong tự nhiên. Giáo sư Kobayashi đang công tác tại tổ chức Nghiên cứu gia tốc năng lượng cao. Giáo sư Maskawa công tác tại viện Yukawa vật lý lý thuyết của đại học Kyoto.
Đầu những năm 1960 ông Nambu đưa ra công thức mô tả toán học về chơ chế phá vỡ đối xứng tự phát trong vật lý thực hành căn bản. Cơ chế này thực chất là một trật tự tự nhiên ẩn dưới một bề mặt dường như rất hỗn độn. Lý thuyết của ông Nambu giúp đưa ra mô hình chuẩn của vật lý hạt nhân cơ bản.
Những đối xứng bị phá vỡ trong phân tử mà giáo sư Nambu nghiên cứu khác với lý thuyết về mà giáo sư Kobayashi và Maskawa mô tả – những cấu trúc đối xứng xuất hiện ngay từ giai đoạn đầu tiên trong quá trình hình thành vũ trụ – vào năm 1972. Lý thuyết của hai giáo sư này giúp đưa ra các dự đoán về những hạt quark mới xuất hiện trong các thí nghiệm vật lý được tiến hành sau này.
Cuối năm 2001, hai thiết bị tách hạt BaBar tại Stanford, Mỹ, và Belle tại Tsukuba, Nhật, đã phát hiện ra những đối xứng bị phá vỡ mà Kobayashi và Maskawa đã dự đoán trước đó ba thập kỷ.
