Di tích danh thắng Yên Tử thuộc xã Thượng Yên Công, TP Uông Bí, là một trong những danh sơn nổi tiếng trong cả nước. Khu di tích danh thắng Yên Tử đã có trên 700 năm tuổi, là Thiền Viện Trúc Lâm lớn nhất của cả nước.
Yên Tử không chỉ là khu di tích lịch sử văn hoá mà còn là một danh thắng có cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp hàng năm thu hút hàng triệu lượt khách tham quan. Cùng với hệ thống các chùa, am, tháp là những thảm thực vật đa dạng về sinh học đã tạo nên một Yên Tử có giá trị về văn hoá lịch sử và nghiên cứu khoa học. Một trong những loài cây nổi bật nhất của danh sơn Yên Tử là cây tùng (hồng tùng - Dacrydium pierrei Hickel), những cây tùng nơi đây đã có hàng trăm năm tuổi. Nói đến Yên Tử không thể không nhắc đến đường tùng, những cây tùng cổ kính góp phần tạo nên dáng vóc danh sơn Yên Tử linh thiêng, hùng vĩ, có thể coi đây là một loài cây đặc trưng của vùng đất thiêng liêng này.
Sau khi được chăm sóc, những chồi non trên cây tùng đã bật ra. (Ảnh chụp tháng 11-2010)
Những cây tùng cổ của vùng danh sơn Yên Tử đang ngày một mai một và mất đi theo thời gian do các tác động của thiên nhiên và con người. Theo số liệu điều tra, kiểm đếm mới nhất của chúng tôi về số lượng cây tùng tại đường Tùng Yên Tử hiện mỗi năm có từ 1-3 cây không còn khả năng sinh trưởng, các cành và thân chính cây chết khô, nếu cứ như vậy trong khoảng sau 15 năm tiếp theo đường Tùng cổ Yên Tử sẽ không còn. Qua đánh giá, nguyên nhân gây ra hiện tượng cây bị chết khô là do tác động của các đối tượng sâu, bệnh gây hại cùng với sinh lý của cây ở giai đoạn cuối chu kỳ sinh trưởng và một phần nữa là do tác động thiếu ý thức của một số du khách tham quan. Nếu những cây tùng Yên Tử mất đi sẽ gây ảnh hưởng làm giảm giá trị văn hoá lịch sử cũng như giá trị nghiên cứu khoa học của khu di tích danh thắng Yên Tử. Những năm gần đây, chúng tôi - những người làm công tác nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực lâm, nông nghiệp đã phối hợp với Trung tâm quản lý di tích danh thắng Yên Tử điều tra khảo sát hiện trạng những cây tùng cổ nhằm đưa ra biện pháp chăm sóc và duy trì sinh trưởng cho cây tùng có giá trị văn hoá lịch sử này. Từ năm 2009 đến nay Trung tâm khoa học và sản xuất lâm, nông nghiệp Quảng Ninh đã lập phương án chăm sóc duy trì sinh trưởng cho 9 cây tùng cổ thuộc khu vực Tháp tổ và chùa Hoa Yên, phương án chăm sóc này dựa trên nguyên nhân gây hại để đề ra phương pháp hữu hiệu nhất. Bằng các biện pháp kỹ thuật trong bảo vệ thực vật, sử dụng một số hoá chất tiêu diệt sinh vật gây hại (không làm ảnh hưởng đến sức sinh trưởng của cây), bên cạnh đó căn cứ vào hiện trạng sinh trưởng của cây tùng có thể bổ sung thêm một số chất điều tiết sinh trưởng và phân bón (đa lượng, vi lượng) cho phù hợp. Qua theo dõi kết quả thực hiện phương án trên cho thấy các cây tùng cổ đã có sức sinh trưởng tốt hơn, biểu hiện rõ nhất là xuất hiện nhiều rễ phụ và chồi non tạo các cành, nhánh thứ cấp.
Tuy nhiên, ngoài những biện pháp chăm sóc duy trì sinh trưởng nhằm giữ gìn vào bảo tồn cho cây tùng cổ tại Yên Tử cần phải có một chiến lược lâu dài nhằm bảo tồn loài cây quý này. Những cây tùng cổ này theo thời gian sẽ phải tuân theo quy luật sinh tồn của tự nhiên, dần dần sẽ mất đi theo chu kỳ sinh trưởng của nó. Biện pháp kỹ thuật nhân giống tùng Yên Tử là một hướng đi lâu dài và góp phần vào công tác bảo tồn nguồn giống tùng quý hiếm chỉ có ở nơi đây. Qua nghiên cứu đặc điểm thực vật của tùng Yên Tử bước đầu chúng tôi đã nhân giống thành công tạo ra được cây con bằng phương pháp nhân hữu tính và vô tính, tuy nhiên kết quả đạt được này mới ở quy mô thử nghiệm.
Tùng cổ Yên Tử là một loài cây quý hiếm, đặc trưng cho vùng đất linh thiêng Yên Tử. Hiện nay những cây tùng này đang bị gây hại một cách nghiêm trọng, có nguy cơ chết hàng loạt. Hiện tại, những cây tùng cổ tại Yên Tử cần phải có những giải pháp cụ thể trong công tác chăm sóc và bảo tồn giống của loài cây này, để cây tùng nơi đây mãi mãi gắn liền với giá trị văn hoá, lịch sử của Yên Tử cũng như của toàn dân tộc.