Giải pháp cho công tác đầu tư xây dựng cơ bản năm 2008

Năm 2007, mặc dù các sở, ngành, địa phương đã có nhiều cố gắng trong việc triển khai công tác đầu tư xây dựng cơ bản nhưng vẫn còn rất nhiều tồn tại, ảnh hưởng đến việc thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Đặc biệt việc chậm trong tiến độ thực hiện khối lượng xây dựng và tốc độ giải ngân nguồn vốn ngân sách vẫn chưa được cải thiện là mấy.

Theo báo cáo của Kho bạc Nhà nước tỉnh tính đến ngày 31-12-2007, toàn tỉnh mới giải ngân được 1.285.566 triệu đồng, đạt 71,32 % kế hoạch năm. Trong đó: Vốn ngân sách tỉnh là 1.020.175 triệu đồng (đạt 71,77%); vốn ngân sách huyện, xã 265.391 triệu đồng (đạt 69,64%). Nhiều dự án chưa thanh toán hoặc thanh toán đạt thấp như đường bao biển núi Bài Thơ; giải phóng mặt bằng khu dịch vụ cảng Cái Lân; tỉnh lộ 337 (Hạ Long); giải phóng mặt bằng đường dẫn cầu Đá Vách (Đông Triều); dự án cầu vượt Cẩm Phả, cầu vượt Uông Bí. Nguyên nhân của những tồn tại này đã được phân tích chỉ rõ ở nhiều cuộc họp kiểm điểm công tác xây dựng cơ bản; kiểm điểm đánh giá tình hình kinh tế- xã hội năm 2007.

Theo đó, có 3 nguyên nhân cơ bản: Thứ nhất, do sự chỉ đạo điều hành và quản lý thực hiện dự án của các sở, ngành, địa phương, nơi làm tốt nơi làm chưa tốt. Hầu hết các chủ đầu tư chưa quan tâm đúng mức đến công tác xây dựng cơ bản, còn phó mặc cho Ban quản lý dự án. Không tổ chức giao ban đôn đốc để giải quyết kịp thời những khó khăn vướng mắc trong khi triển khai thực hiện của nhà thầu, đơn vị thi công. Vì vậy xảy ra tình trạng cùng một khung pháp lý như nhau nhưng có đơn vị thì thực hiện giải ngân nhanh, vượt kế hoạch nhưng ở đơn vị khác giải ngân đạt thấp hoặc không giải ngân được. Công tác xây dựng, thẩm định, phê duyệt dự án, tổng dự toán và thiết kế kỹ thuật chậm, chưa đảm bảo yêu cầu chất lượng. Công tác khảo sát ban đầu thiếu chính xác, không xác định đầy đủ các yếu tố liên quan. Do vậy, các dự án được duyệt tính khả thi chưa cao, nhiều dự án phải điều chỉnh thiết kế, tổng dự toán, kéo dài thời gian thi công. Thậm chí một số dự án được bố trí vốn đầu tư nhưng lại chưa có tổng dự toán được duyệt vì vậy đã gây ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện và tốc độ giải ngân nguồn vốn công trình. Nhiều trường hợp dự án đã có khối lượng thực hiện nhưng thủ tục đầu tư lại chưa hoàn chỉnh nên không đủ cơ sở để giải ngân. Trong khi chủ đầu tư và nhà thầu chậm chạp thì các cấp có thẩm quyền cũng lại chậm xử lý trong việc hướng dẫn điều chỉnh chi phí, định mức đầu tư, có điều chỉnh thì lại không đồng bộ với biến động thị trường do trượt giá vật tư, thay đổi chế độ tiền lương. Theo phản ánh của các chủ đầu tư, nhà thầu thì thủ tục phê duyệt tổng dự toán, kế hoạch đấu thầu, tiêu chuẩn đánh giá thầu, kết quả trúng thầu hiện quá rườm rà, phức tạp, cũng là nguyên nhân làm chậm tiến độ các dự án khởi công mới. Thứ hai, do năng lực đơn vị tư vấn và năng lực nhà thầu thi công yếu. Mặc dù năng lực các nhà thầu, đơn vị tư vấn thời gian qua đã được cải thiện nhưng vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu công việc nên mới xảy ra tình trạng dự án phải điều chỉnh bổ sung nhiều lần, nhà thầu thì không có đủ năng lực tài chính, kỹ thuật để triển khai thực hiện dự án theo đúng nội dung đã cam kết. Thứ ba, do quy chế quản lý đầu tư và xây dựng hiện còn nhiều bất cập. Mặc dù luật, nghị định về đầu tư xây dựng, đấu thầu thanh toán vốn có nhưng văn bản hướng dẫn lại chưa thống nhất và thiếu cụ thể, gây khó khăn cho việc thực hiện ở cơ sở, nhất là văn bản hướng dẫn chi tiết thi hành các Luật Đầu tư, Xây dựng, Đấu thầu, Đất đai...

Nhằm nâng cao trách nhiệm của các chủ đầu tư và hiệu quả hoạt động của các Ban quản lý dự án, vừa qua các địa phương đã tiến hành chuyển đổi các Ban thành tổ chức tư vấn quản lý dự án chuyên nghiệp nhưng do chưa có sự chuẩn bị kịp cả về tổ chức, cán bộ chuyên môn để đáp ứng yêu cầu công việc nên hầu hết các Ban quản lý dự án sau khi chuyển đổi đều lúng túng trong quá trình triển khai thực hiện các dự án đầu tư xây dựng cơ bản thực hiện nguồn vốn ngân sách. Điều các chủ đầu tư băn khoăn hiện nay đó là quyết định khung giá để lập dự toán thường bị chậm do việc thông báo giá của các địa phương không đầy đủ và không cập nhật thường xuyên; việc tính trượt giá chưa thống nhất nên gây chậm trễ, lãng phí trong đấu thầu, thời gian lập, thẩm định và phê duyệt dự án. Còn một nguyên nhân quan trọng khiến rất nhiều dự án công trình trọng điểm bị chậm tiến độ đó là, công tác giải phóng mặt bằng của các địa phương hiện quá chậm. Điển hình như Dự án xây dựng hạ tầng bên ngoài Trụ sở Liên cơ quan số 2 của tỉnh, các thủ tục liên quan đến đền bù giải phóng mặt bằng đều đã hoàn chỉnh, các hộ dân bị ảnh hưởng phải di dời cũng đã nhận tiền đền bù, địa điểm bố trí đất tái định cư đã có nhưng chỉ vì thành phố chưa bố trí cho họ được bốc đất xác định ô nền của gia đình mình nên chưa di dời để bàn giao mặt bằng cho đơn vị thi công. Chỉ một chậm trễ của TP Hạ Long đã làm công trình bị kéo dài quá trình thi công, chậm tiến độ thực hiện dự án.

Năm 2008, tỉnh quyết định chi đầu tư phát triển là 1.344,980 tỷ đồng, trong đó: Vốn ngân sách tập trung 515 tỷ đồng; vốn đầu tư có mục tiêu từ các nguồn thu của ngân sách địa phương597, 300 tỷ đồng; vốn ngân sách trung ương bổ sung có mục tiêu cho ngân sách địa phương 179,460 tỷ đồng; vốn các chương trình mục tiêu quốc gia, chương trình 135 và dự án 5 triệu ha từng 53,220 tỷ đồng. Các nguồn vốn này đã cơ bản được phân khai chi tiết theo từng danh mục công trình và gửi tới từng chủ đầu tư. Đây là điều kiện thuậnlợi cho các chủ đầu tư triển khai thực hiện dự án. Để đẩy nhanh tiến độ thi công các công trình, tránh tình trạng dồn ép khối lượng thi công và giải ngân vào tháng cuối năm, giảm áp lực đầu tư từ nguồn vốn ngân sách tỉnh, theo đề xuất của Sở Kế hoạch và Đầu tư cần thực hiện một số giải pháp: Trước mắt các sở, ngành, địa phương cần rà soát các văn bản quy phạm pháp luật về đầu tư, xây dựng để phát hiện những điều bất cập không phù hợp với thực tế có đề xuất biện pháp giải quyết. Tăng cường tổ chức thực hiện công tác giám sát đầu tư, thanh tra, đánh giá đầu tư để kịp thời chấn chỉnh các việc làm vi phạm về quy định đầu tư trên địa bàn tỉnh. Rà soát lại các công trình, dự án đã được phê duyệt, xác định mức độ cần thiết trước khi bố trí vốn nhằm đảm bảo hiệu quả sau đầu tư; đồng thời tổ chức nghiên cứu phân định trách nhiệm đầu tư dự án, công trình của từng cấp ngân sách. Để chủ động trong cân đối ngân sách và huy động các nguồn vốn đầu tư vào các lĩnh vực không có khả năng thu hồi vốn, bố trí vốn tập trung, khắc phục tình trạng lãng phí nguồn vốn cần có, ban hành danh mục các công trình dự án đầu tư hạ tầng kinh tế- xã hội giai đoạn 2008 - 2010, nhất là công trình có quy mô lớn nhằm tạo nền tảng phát triển cho các giai đoạn sắp tới. Việc phân bổ ngân sách hàng năm cho đầu tư phát triển phải căn cứ vào danh mục dự án này. Trong kế hoạch đầu tư năm 2008 tỉnh đã bố trí vốn cho các công trình trọng điểm như: Đường 337 Loong Toòng - Bang 30 tỷ đồng; cầu vượt quốc lộ 18 tại Uông Bí 20,955 tỷ đồng; cầu vượt quốc lộ 18 tại Cẩm Phả 30 tỷ đồng; đường Trới - Vũ Oai 45 tỷ đồng... Như vậy các địa phương, sở, ngành cần có sự tập trung chỉ đạo việc triển khai thực hiện ngay từ đầu năm. Các chủ đầu tư xây dựng công trình cần thường xuyên rà soát và chủ động đề xuất việc điều chuyển vốn của các công trình không có khả năng thực hiện và thanh toán, tránh tình trạng không giải ngân hết kế hoạch vốn đầu tư đã được giao. Những công trình đã có khối lượng hoàn thành chủ đầu tư cùng nhà thầu khẩn trương nghiệm thu lập hồ sơ gửi Kho bạc Nhà nước để thanh toán theo quy định, không để khối lượng đọng chưa được thanh toán dồn ép vào những tháng cuối năm và xin điều chuyển sang năm sau.