Theo kế hoạch năm 2009, tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hoá và doanh thu dịch vụ thương mại trên địa bàn tỉnh là 2.004 triệu USD, tăng 14,51% so với năm 2008. Tuy nhiên, 6 tháng đầu năm kim ngạch xuất khẩu mới đạt 763,5 triệu USD, bằng 38,1% kế hoạch năm. Như vậy, 6 tháng cuối năm 2009, kim ngạch xuất khẩu phải đạt trên 1.240 triệu USD. Trong bối cảnh suy giảm kinh tế toàn cầu và điều kiện cơ sở hạ tầng ở Quảng Ninh còn nhiều bất cập, việc đẩy mạnh xuất khẩu trong những tháng cuối năm 2009 đòi hỏi sự nỗ lực rất lớn của các cấp, các ngành và doanh nghiệp.
Nguyên nhân sụt giảm xuất khẩu 6 tháng đầu năm
Ngay từ những tháng đầu năm, cũng như nhiều doanh nghiệp trong cả nước, các doanh nghiệp xuất khẩu ở Quảng Ninh phải đối mặt với một diễn biến bất lợi. Đó là sự suy giảm kinh tế toàn cầu. Đây là một trong những nguyên nhân cơ bản tác động xấu đến sự tăng trưởng của kim ngạch xuất khẩu 6 tháng đầu năm 2009. Biểu hiện rõ nhất là nhu cầu nhập khẩu các nguyên nhiên liệu và thực phẩm của Trung Quốc giảm mạnh đã tác động trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu trên địa bàn tỉnh.
Ngọc trai - một trong những mặt hàng xuất khẩu thế mạnh của tỉnh. Trong ảnh: Cấy ngọc trai tại Công ty Taiheiyo Shinju (Vân Đồn).
Cũng trong bối cảnh này, một số bất cập trong cơ cấu xuất khẩu của tỉnh bộc lộ rõ. Cụ thể như việc Chính phủ chỉ đạo tạm dừng xuất khẩu than sang Trung Quốc qua khu chuyển tải Vạn Gia từ năm 2008 đến tháng 4-2009 để nhằm chấn chỉnh công tác khai thác, tiêu thụ, chế biến than trên địa bàn. Bên cạnh những yếu tố trên, những năm gần đây, hoạt động xuất khẩu qua biên giới trên địa bàn Quảng Ninh gặp phải một số khó khăn. Cơ sở hạ tầng phục vụ hoạt động xuất khẩu như giao thông đường bộ, đường sông ở khu vực biên giới, các bến bãi, điểm thông quan xuống cấp, chật hẹp không đáp ứng được yêu cầu về lưu thông hàng hóa với số lượng ngày một tăng.
| 6 tháng đầu năm 2009, tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước giảm mạnh, ước đạt 27,612 tỷ USD, giảm 10,13% so với cùng kỳ năm trước. Nguyên nhân tác động chủ yếu tới giá trị kim ngạch xuất khẩu là do sự giảm giá của nhiều mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt nam và sự thu hẹp của một số thị trường thuộc các khu vực (Nguồn: Bộ Công Thương) |
Tại Móng Cái - một đầu mối giao thương lớn trong hoạt động xuất nhập khẩu của cả nước đã bộc lộ những bất cập tác động xấu đến hoạt động xuất nhập khẩu. Cụ thể, cơ sở hạ tầng cửa khẩu Bắc Luân xuống cấp, bãi kiểm tra hàng hóa thường xuyên bị quá tải. Tại khu vực bến sông Ka Long, một điểm lưu chuyển hàng hoá xảy ra tình trạng tàu thuyền thường xuyên bị mắc cạn nhất là vào mùa khô. ở các khu vực cửa khẩu Hoành Mô - Đồng Văn (huyện Bình Liêu), Bắc Phong Sinh (huyện Hải Hà) thông tin liên lạc hạn chế, giao thông không thuận tiện gây nhiều khó khăn cho việc vận chuyển hàng hóa. Do vậy, tuy kết quả xuất khẩu của các doanh nghiệp trên địa bàn Quảng Ninh vẫn duy trì được mức tăng trưởng nhưng so với mức tăng trưởng bình quân của cả nước là chậm do chưa tận dụng được hết các tiềm năng, thế mạnh của địa phương. Một số mặt hàng có sự sụt giảm lớn về số lượng xuất khẩu qua các cửa khẩu của tỉnh như hải sản, quặng, đá Tấn Mài, than... Theo thống kê của Sở Công Thương, 6 tháng đầu năm 2009 kim ngạch xuất khẩu mới đạt 763,5 triệu USD, bằng 38,1% kế hoạch năm. Trong đó, khu vực kinh tế trung ương đạt 652,88 triệu USD, đạt 41,2% kế hoạch; khu vực kinh tế địa phương đạt 66,08 triệu USD. Thấp nhất là khu vực có vốn đầu tư nước ngoài, giá trị xuất khẩu 6 tháng đầu năm của khối này chỉ đạt 44,57 triệu USD, bằng 20,5% so với kế hoạch đề ra. Như vậy, 6 tháng cuối năm 2009, tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hoá và doanh thu dịch vụ thương mại trên địa bàn tỉnh phải phấn đấu đạt trên 1.240 triệu USD trong hoàn cảnh hiện nay là một việc không đơn giản.
Những giải pháp gỡ khó
Để đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu, tỉnh đã kịp thời chỉ đạo các ngành phải chủ động và sớm có giải pháp trên tinh thần khai thác tối đa lợi thế của địa phương. Theo đó, việc tiếp tục đẩy mạnh công tác cải cách thủ tục hành chính ở tất cả các khâu được coi là một trong những yếu tố quan trọng.
Với mục tiêu tạo điều kiện thuận lợi nhất cho khách hàng, ngành Hải quan tỉnh đã bổ sung trang thiết bị hiện đại như máy soi hàng hoá, cân điện tử, màn hình điện tử, ki-ốt điện tử... triển khai đồng bộ các biện pháp cải cách hành chính theo hướng tiện lợi hoá, công khai minh bạch. Ngành Công Thương đã định hướng cho doanh nghiệp trong việc mở rộng quan hệ với các thị trường có tiềm năng, tránh tình trạng phụ thuộc quá nhiều vào thị trường Trung Quốc như hiện nay. Các cơ quan chức năng khác tiếp tục phối hợp chặt chẽ hơn, thực hiện tốt việc tham mưu cho UBND tỉnh về cơ chế, chính sách thúc đẩy hoạt động xuất khẩu. Theo đó, định hướng của tỉnh trong việc đẩy mạnh xuất khẩu đã có bước chuyển. Đó là, tập trung đẩy mạnh xuất khẩu các sản phẩm lợi thế của tỉnh như dầu ăn, vật liệu xây dựng, cao su... tránh tình trạng phụ thuộc quá nhiều vào doanh thu ngoại tệ từ xuất khẩu than.
Hàng hóa xuất khẩu qua cửa khẩu Bắc Phong Sinh (huyện Hải Hà).
Để phát huy tối đa lợi thế biên giới, tỉnh đã nhiều lần làm việc với Bộ Công Thương để đưa ra các biện pháp tháo gỡ khó khăn về cơ chế chính sách nhằm tạo thuận lợi tối đa cho các doanh nghiệp tham gia hoạt động xuất khẩu. Bên cạnh sự hỗ trợ của tỉnh, các doanh nghiệp đã chủ động tìm kiếm nguồn hàng nội địa song song với việc quảng bá, xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường xuất khẩu. Trao đổi với chúng tôi, ông Đoàn Văn Tuyết, Tổng Giám đốc Công ty CP Thành Đồng, Đông Triều cho biết: Là một doanh nghiệp sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ xuất khẩu nên Công ty CP Thành Đồng chịu sự tác động mạnh từ suy giảm kinh tế toàn cầu. Để các sản phẩm của doanh nghiệp xuất khẩu đến hơn 30 nước trên thế giới như hiện nay thì Công ty đã phải bươn trải rất nhiều và mỗi năm phải bỏ ra hàng tỷ đồng để xúc tiến thương mại tại các thị trường mới. Vì vậy, doanh nghiệp rất mong muốn được tỉnh, các cơ quan chức năng tạo điều kiện tiếp cận hiệu quả hơn với những thị trường giàu tiềm năng như Trung Đông, EU… Bên cạnh đó, các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh có mặt hàng xuất khẩu cho rằng, một trong những yếu tố giữ kim ngạch xuất khẩu ổn định là sự đồng tâm hiệp lực giữa các đơn vị để tránh tình trạng bị ép giá dẫn đến thua thiệt. Không những vậy, việc đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến thương mại trong bối cảnh hiện nay cần được quan tâm hơn nữa.
Hy vọng rằng, với những giải pháp cơ bản này, kim ngạch xuất khẩu những tháng cuối năm sẽ đạt được con số khả quan hơn.
| Để xuất khẩu tăng trưởng ổn định Đồng chí Vũ Thị Liễu, Phó Giám đốc Sở Công Thương cho biết: Để xuất khẩu tăng trưởng ổn định phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Song, trước mắt cần nâng cao hiệu quả hoạt động của các khu kinh tế cửa khẩu, đẩy mạnh các chương trình xúc tiến thương mại ngay trên thị trường nội tỉnh thông qua các hội chợ, triển lãm nhằm quảng bá cho các doanh nghiệp, các sản phẩm địa phương có chất lượng tốt, giá cả hợp lý. Qua đó khuyến khích các doanh nghiệp chú trọng đến việc nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu cho doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu xuất khẩu vào các thị trường khó tính. Hiện nay, trong hoạt động xúc tiến thương mại và du lịch, tỉnh ta cũng đang hướng đến thị trường tiềm năng như các quốc gia khu vực Trung Đông, Bắc Mỹ… Đặc biệt trong 6 tháng cuối năm 2009, tỉnh sẽ có các hoạt động xúc tiến quan trọng như tổ chức tại Hàn Quốc, Nhật Bản… và tham gia Hội chợ ASEAN, tổ chức Hội chợ thương mại quốc tế Việt Nam - Trung Quốc tại Móng Cái. Tại Hội nghị trực tuyến sơ kết công tác 6 tháng đầu năm 2009, tổ chức vào ngày 8-7 tại 3 đầu cầu Hà Nội, TP Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, Bộ Công Thương đã đưa ra các giải pháp cụ thể như sau: Một là, tiếp tục đẩy mạnh sản xuất công nghiệp và xuất khẩu hàng hóa với tốc độ cao để bảo đảm cả năm 2009 tăng trưởng công nghiệp đạt mức cao nhất có thể (không thấp hơn 10%); tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu ở mức 3%; phấn đấu giảm tỷ lệ nhập siêu bằng hoặc thấp hơn 20% trên tổng kim ngạch xuất khẩu. Hai là, tiếp tục đẩy mạnh đầu tư các công trình, dự án đã được soát xét tập trung vốn để hoàn thành đưa vào hoạt động trong năm 2009, nhất là các công trình nguồn điện, lưới điện, các dự án tăng cường năng lực sản xuất hàng xuất khẩu… Ba là, thực hiện có hiệu quả các gói kích cầu thị trường nội địa của Chính phủ, đặc biệt là việc hỗ trợ lãi suất vay để tiêu thụ máy móc, thiết bị, vật tư theo Quyết định 497/QĐ-TTg mà Bộ Công Thương chủ trì thực hiện, cùng các chương trình xúc tiến thương mại năm 2009. Ngoài ra, cần tăng cường hoạt động theo dõi, kiểm tra, kiểm soát, quản lý các diễn biến thị trường hàng hóa để chủ động xử lý những phát sinh nhằm bảo đảm tốt nguồn cung ứng những mặt hàng trọng yếu với giá cả ổn định như xăng dầu, phân bón, sắt thép, giấy in, xi măng, dược phẩm…”. |
