Trong khi quy hoạch đô thị đã và đang được cơ quan quản lý Nhà nước quan tâm thì khu vực nông thôn lại trong tình trạng ngược lại, hầu như chưa được quy hoạch. Điều đó dẫn đến sự phát triển xô bồ, lộn xộn trong kiến trúc, phá vỡ, làm biến dạng không gian làng xã...
Đường vào trung tâm xã Hải Sơn (TP Móng Cái) đã được quy hoạch xây dựng theo chương trình 135.
Sau khi Chính phủ ban hành Nghị định số 08/2005/ NĐ-CP ngày 24-1-2005 về quy hoạch xây dựng, đến nay trên địa bàn tỉnh một số trung tâm xã đã được quy hoạch xây dựng theo chương trình 135 và Quyết định 35/QĐ-CP của Chính phủ. Bao gồm các xã Đạp Thanh, Lương Mông, Đồn Đạc (Ba Chẽ); Phong Dụ, Đông Ngũ (Tiên Yên); Lục Hồn, Tình Húc, Vô Ngại, Đồng Văn (Bình Liêu); Quảng Lâm, Quảng An, Quảng Đức (Hải Hà); Bãi Dài, Bình Dân, Quan Lạn (Vân Đồn), các xã thuộc huyện Hải Hà và Đông Triều trong chương trình CNH-HĐH nông thôn. Đồng thời đã có sự nghiên cứu đến mạng lưới các điểm dân cư làm cơ sở cho việc đầu tư kết cấu hạ tầng cho khu vực này. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, tỷ lệ quy hoạch các trung tâm xã còn thấp, tiêu chí cũng như chất lượng đồ án quy hoạch chưa đáp ứng được các tiêu chí theo mô hình nông thôn mới. Đối với công tác quy hoạch xây dựng điểm dân cư nông thôn cũng được thực hiện một cách mờ nhạt. Quy hoạch mang tính tự phát và chủ yếu đáp ứng cho nhu cầu trước mắt, hạn chế tầm nhìn về lâu dài. Nguyên nhân chủ yếu là hệ thống các văn bản về quy hoạch xây dựng nông thôn còn thiếu hoặc chưa đồng nhất; kinh phí đầu tư hạn chế. Một số vấn đề bất cập trong xây dựng nông thôn nảy sinh trong quá trình phát triển như: Môi trường điểm dân cư thiếu tính bền vững; công nghiệp nông thôn, làng nghề mới phát triển thiếu khả năng cạnh tranh, môi trường bị ô nhiễm…
Để cơ bản phủ kín quy hoạch xây dựng nông thôn trên địa bàn toàn tỉnh, làm cơ sở đầu tư xây dựng phát triển nông thôn, đáp ứng mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010-2020 theo chủ trương của Thủ tướng Chính phủ, trước hết cần thành lập Ban chỉ đạo chương trình Quy hoạch xây dựng nông thôn mới từ cấp tỉnh đến cấp huyện. Ban này có nhiệm vụ xây dựng cơ chế chính sách, kế hoạch, hướng dẫn, kiểm tra chỉ đạo. Tiến hành rà soát đánh giá lại thực trạng nông thôn theo tiêu chí mới để làm rõ tỷ lệ số xã đạt tiêu chí, các quy hoạch còn thiếu cần triển khai thực hiện. Đồng thời, trong năm 2010-2011 thực hiện rà soát các xã đã có đồ án quy hoạch xây dựng, kịp thời điều chỉnh, bổ sung các chỉ tiêu quy hoạch; lập quy hoạch đối với các xã chưa có quy hoạch xây dựng, trước hết tập trung vào các xã thuộc chương trình giảm nghèo, các xã thuộc các chương trình 134, 135, trong vùng cận đô thị; các xã trong khu vực có động lực phát triển khu kinh tế, khu công nghiệp tập trung; các xã thuộc khu vực hải đảo và biên giới.
Theo Sở Xây dựng, quá trình lập quy hoạch xây dựng sẽ ưu tiên các xã có kết cấu hạ tầng lạc hậu nhằm mục tiêu ổn định dân cư, nâng cao đời sống. Chú ý đến các khu dân cư nông thôn cũ, trên cơ sở các tiêu chí quốc gia về nông thôn mới, tiến hành đánh giá thực trạng quy hoạch sử dụng đất, hệ thống hạ tầng kinh tế - xã hội hiện có... để xác định những khu vực còn phù hợp với quy hoạch thì giữ lại, hoặc cần chỉnh trang, cải tạo và những nơi phải chuyển đổi mục đích sử dụng, xây mới. Đối với khu dân cư nông thôn mới, quy hoạch xây dựng dựa trên cơ sở đáp ứng các yêu cầu về lựa chọn khu đất và phân chia chức năng giữa khu ở và khu trung tâm xã, khu sản xuất tiểu - thủ công nghiệp, chăn nuôi và nuôi trồng thuỷ sản, KCN, cũng như quy hoạch cây xanh, mặt nước, môi trường và hạ tầng kỹ thuật đồng bộ bảo đảm cho người dân có thể sinh sống ổn định, lâu dài. Khắc phục tình trạng quy hoạch treo, quy hoạch hình thức gây lãng phí.
