Công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) cho các dự án bao giờ cũng là vấn đề khó khăn, phức tạp nhất. Mặt bằng càng lớn càng phức tạp. Dự án Nhiệt điện Đông Triều cũng không nằm ngoài những vấn đề đó. Với diện tích mặt bằng cần giải phóng lên đến 80 ha, có tới 440 hộ bị ảnh hưởng, nhưng Ban GPMB và tái định cư đã hoàn thành rất bài bản. Dự kiến cuối tháng 4-2009, TKV sẽ khởi công xây dựng nhà máy. Vậy biện pháp nào giúp cho công tác giải phóng mặt bằng ở đây đạt được kết quả như vậy?
Dự án nhiệt điện Đông Triều được thiết kế có công suất 440MW gồm 2 tổ máy (220 x 2); áp dụng công nghệ lò sôi tuần hoàn, mỗi năm tiêu thụ 1,5 triệu tấn than để sản xuất ra 2,4 tỷ KWh điện, như vậy, điều kiện phát tải đáy tới 6000h/năm. Tổng mức đầu tư 9.300 tỷ đồng, điều đặc biệt là nhà máy sẽ tiêu thụ loại than có chất lượng xấu, nên đòi hỏi công nghệ có phần phức tạp hơn. Dự án chiếm 80 ha đất của 3 xã Bình Khê, Xuân Sơn, Kim Sơn và hồ nước Tràng An. Với những đòi hỏi cao về kỹ thuật cũng như diện tích GPMB lớn và lại nằm chủ yếu trên diện tích đất thâm canh của bà con nông dân nên việc xây dựng nhà máy là một vấn đề xã hội lớn. Lãnh đạo Tập đoàn cũng như Ban quản lý dự án đã rất thận trọng trong việc lựa chọn công nghệ cũng như phương án GPMB hài hòa, không áp dụng biện pháp cứng.
Ông Trọng Anh, Trưởng ban GPMB cho biết: Hiện nay toàn bộ công việc giải phóng mặt bằng đã cơ bản hoàn thành, ban quản lý đang tổ chức san gạt mặt bằng chính của nhà máy để sẵn sàng khởi công xây dựng theo dự kiến của Tập đoàn vào cuối tháng 4-2009. Để có kết quả này Ban giải phóng mặt bằng đã vận dụng khá tốt quan điểm “4 hài hòa - 1 nâng cao” của Tập đoàn. Đó là, hài hòa với địa phương, bạn hàng, với lợi ích của Tập đoàn và lợi ích giữa các đơn vị trong Tập đoàn với nhau, để cùng có một mức sống được nâng cao. 23,4 ha mặt bằng chính của nhà máy và hệ thống đường ống nước nằm trên diện tích đất nông nghiệp của 164 hộ dân của xã Bình Khê và 152 hộ dân của xã Xuân Sơn. Ngoài ra có 27 hộ bị lấy đất thổ cư, có mồ mả thuộc xã Bình Khê và Xuân Sơn; 6 ha khu CNCB và tái định cư thuộc xã Bình Khê. Tổng cộng có tới 440 hộ dân cần đền bù với rất nhiều ý kiến khác nhau. Vì vậy Ban đã vận dụng quan điểm chung là giải phóng từng phần, chỗ nào xong là làm ngay, mỗi một hộ có một phương án phù hợp thông qua công tác vận động, nói cho dân hiểu, làm cho dân tin để dân tự nguyện và hợp tác giúp đỡ. Chúng tôi đã thành công ở chính các biện pháp mềm dẻo này. Để giúp cho đồng ruộng của bà con đảm bảo tưới tiêu, Ban quản lý đã nâng cấp gần 2km mương thể theo nguyện vọng của nhân dân. Nhờ những công tác xã hội rất gần gũi và đời thường ấy mà chúng tôi đã được đa phần nhân dân ủng hộ. Trong quá trình giải phóng mặt bằng có rất nhiều ý kiến trái ngược, thậm chí có những lá đơn gần 100 chữ ký được đưa lên, nhưng Ban đều tìm ra mấu chốt để giải quyết. Cũng theo ông Trọng Anh cho hay, phức tạp nhất hiện nay là 5 hộ dân mất đất thổ cư, trong đó có 2 hộ mất 100% đất thổ cư cần phải vận dụng chính sách hợp lý nhất đảm bảo các quyền lợi cho họ cũng như làm tốt công tác tái định cư và điều đó là hoàn toàn có thể sớm thực hiện được. Đây có thể là một mô hình mẫu về công tác GPMB cho các dự án khác.
Khai trường mặt bằng chính của nhà máy nằm giữa cánh đồng đã được san gạt thật vuông vắn và đẹp mắt. Con đường bê tông uốn khúc, xen giữa những dòng mương thẳng tắp đang được xây dựng. Rồi mai đây không xa, một nhà máy điện hiện đại sẽ được mọc lên giữa cánh đồng lúa xanh rì. Than vận chuyển tới nhà máy bằng băng tải dọc theo chân núi chỉ hơn 3km; nước phục vụ nhà máy từ con sông Cầm chưa đến 2km. Được nhân dân ủng hộ, CNCB quyết tâm, thật đúng là “thiên thời, địa lợi, nhân hòa”.
