Ngày 15-12, Trạm kiểm tra tải trọng xe Km103+800 - QL18 (xã Đại Yên, TP Hạ Long) sẽ chính thức đi vào hoạt động. Như vậy, sau Trạm Dầu Giây (Đồng Nai) đây là trạm kiểm tra tải trọng xe thứ 2 trên toàn quốc được đưa vào vận hành thí điểm, để rút kinh nghiệm khôi phục lại một loạt hệ thống trạm kiểm tra tải trọng xe trên toàn quốc.
Cán bộ Trạm kiểm tra tải trọng xe Km103+800, QL18 tập dượt trên máy trước khi Trạm chính thức vận hành. 
Ảnh: BK
Việc có các trạm kiểm soát tải trọng xe cơ giới trên các tuyến đường bộ đã được thiết lập ở hầu khắp các tuyến đường bộ trên thế giới từ lâu. Tại Việt Nam, từ năm 1993, Thủ tướng Chính phủ đã cho thành lập các trạm kiểm tra tải trọng xe trên một số tuyến quốc lộ nhằm hạn chế tình trạng xe chở quá tải trọng lưu hành. Tuy nhiên, việc hoạt động của các trạm kiểm tra này đã gây nên sự bức xúc trong xã hội do chưa mang tính chuyên nghiệp, cơ sở vật chất, trang thiết bị của trạm thiếu, năng lực cán bộ công nhân viên hạn chế, quy chế hoạt động và việc kiểm soát hoạt động chưa chặt chẽ. Vì vậy năm 2003, các Trạm kiểm tra tải trọng xe này buộc phải tạm dừng hoạt động để từng bước tiến hành hiện đại hoá. Đến năm 2005, theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, trạm kiểm tra tải trọng xe trên tuyến QL18 đoạn qua xã Việt Hưng (TP Hạ Long - Quảng Ninh) và Trạm kiểm tra tải trọng xe Dầu Giây tại Km1846+650 trên QL1A (tỉnh Đồng Nai) được lựa chọn để khôi phục thực hiện thí điểm. Việc khôi phục lại 2 trạm này nhằm mục đích ngăn ngừa xe cơ giới quá tải trọng quy định hoạt động trên đường phá hoại hệ thống đường giao thông, làm mất an toàn giao thông và đây cũng là sở cứ quan trọng để khôi phục lại các trạm khác trên toàn quốc.
Đối với Quảng Ninh, việc đưa vào hoạt động trở lại Trạm kiểm tra tải trọng xe trên tuyến QL18A lại càng trở thành yêu cầu đòi hỏi bức thiết hơn. Bởi hiện nay tuyến đường huyết mạch duy nhất (cấp 3 miền núi) nối cửa khẩu quốc tế Móng Cái với các tỉnh trong dải hành lang kinh tế ven biển Bắc Bộ và các tỉnh trong vùng kinh tế trọng điểm đã xuống cấp nghiêm trọng do sự tàn phá của các xe vượt quá tải trọng lưu hành. Theo thống kê sơ bộ, mỗi ngày trên tuyến đường này có hàng nghìn lượt phương tiện tham gia lưu thông, số phương tiện chở quá tải trọng từ 100%-200% khá phổ biến. Sau rất nhiều năm kiên trì thuyết phục, vận động, tranh thủ sự ủng hộ của Trung ương và quyết tâm cao của cả tỉnh, con đường mới có được nguồn vốn đầu tư để nâng cấp cải tạo. Nhưng do khả năng nguồn vốn có hạn, nên việc đầu tư nâng cấp mở rộng này cũng mới chỉ đáp ứng được phần nào nhu cầu của quá trình vận chuyển hàng hoá ra các khu kinh tế cửa khẩu.
Trước khi Trạm kiểm tra trọng tải này được đầu tư khôi phục cũng đã có rất nhiều luồng ý kiến khác nhau: Doanh nghiệp thì lo sợ Trạm kiểm tra này sẽ làm ảnh hưởng lớn đến hoạt động vận chuyển hàng hoá; một số cơ quan chức năng lo ngại trong tương lai Quảng Ninh sẽ có nhiều nhà máy xi măng, điện đi vào vận hành hoạt động, sự “hiện diện” của Trạm không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động vận tải của các nhà máy này mà còn gián tiếp là “hàng rào” cản trở tốc độ phát triển chung của tỉnh. Thế nhưng vượt lên trên tất cả là sự nhận thức chung đúng đắn về việc nguồn vốn bỏ ra để đầu tư nâng cấp 1km đường lớn hơn rất nhiều so với nguồn thu hàng năm từ sự đóng góp của các doanh nghiệp. Vì vậy để đảm bảo an toàn, giảm áp lực quá tải cho đường 18, theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Quảng Ninh đã tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho việc thực hiện đầu tư khôi phục lại Trạm kiểm tra tải trọng xe trên QL18, đặt tại xã Đại Yên (TP Hạ Long), đặc biệt trong công tác giải phóng mặt bằng.
Trạm hiện đại sẽ được vận hành tốt
Qua thời gian hoạt động thí điểm của Trạm kiểm tra tải trọng xe Dầu Giây (Đồng Nai) cho thấy hiệu quả rõ rệt. Từ ngày đầu đưa Trạm vào hoạt động, kiểm tra có tới 12.000 lượt xe chở quá tải trọng quy định, đến nay chỉ còn 20-30 lượt xe/ngày. Điều này chứng tỏ ý thức của các doanh nghiệp đã được nâng lên rất nhiều và chắc chắn con đường đã được giảm áp lực quá tải. Trong quá trình thực hiện không tránh khỏi những điều bất cập nên Thủ tướng Chính phủ mới chỉ đồng ý khôi phục thí điểm 2 trạm này để rút kinh nghiệm, sau này mới khôi phục khoảng 27 trạm tiếp theo. Đồng chí Lê Văn Doanh, Trạm trưởng Trạm kiểm tra tải trọng xe Quảng Ninh cho biết: Đối với Trạm Quảng Ninh, chúng tôi đã xác định rất rõ những phần công việc cần phải làm để Trạm vận hành tốt. Cùng với hiện đại hóa hệ thống trang thiết bị, việc đào tạo nguồn nhân lực phục vụ công tác tại Trạm được đặc biệt quan tâm. Tất cả các cán bộ, công nhân viên biên chế về Trạm đều đã qua các lớp đào tạo nghiệp vụ, được học tập các quy định của Bộ Giao thông - Vận tải, Cục Đường bộ về quy chế, nguyên tắc hoạt động. Sau khi cho anh em học tập chúng tôi tổ chức kiểm tra vấn đáp. Phối hợp với các lực lượng chuyên ngành tổ chức tập dượt để khi Trạm đi vào vận hành sẽ hạn chế đến mức thấp nhất những sai sót xảy ra.
Theo quy mô đầu tư giai đoạn I, Trạm kiểm tra tải trọng xe Quảng Ninh có tổng vốn đầu tư khoảng 8 tỷ đồng, trang thiết bị bao gồm: Hệ thống cân động và cân tĩnh được lắp đặt trên cả 2 chiều xe chạy tại trạm. Trên mỗi chiều, hệ thống thiết bị cân động được lắp đặt ở phía trước hệ thống cân tĩnh giúp cho việc chọn lọc chỉ các xe có nghi vấn vi phạm quy định về tải trọng lưu hành để điều hành đưa vào trạm cân tĩnh xác minh lại, đồng thời xử lý cưỡng chế nếu có vi phạm. Xây dựng 2 bãi đình chỉ xe quá tải ở cả 2 phía đảm bảo điều kiện xử lý cưỡng chế các xe quá tải. Khi các phương tiện cơ giới qua cân động những thông tin như biển số xe; hình ảnh (ảnh tĩnh và cả ảnh động); hướng và làn xe di chuyển; chiều dài xe, số trục xe, khoảng cách trục xe; thông tin kiểm soát (tải trọng của mỗi trục xe, tải trọng toàn xe, tốc độ xe, thời gian xe đi qua cân động)... đều được ghi lại. Chính nhờ những thông số này mà nhân viên trạm và lực lượng đang làm nhiệm vụ tại trạm cân tĩnh xác định chính xác xe cần phải kiểm tra lại tải trọng thông qua hệ thống cân tĩnh. Theo như dự kiến ban đầu việc khôi phục và hiện đại hoá Trạm kiểm tra tải trọng xe tại Km103+800, QL18 đưa vào hoạt động thí điểm trong thời gian 6 tháng để rút kinh nghiệm công tác kiểm soát cưỡng chế vi phạm quy định về tải trọng lưu hành trên quốc lộ.
Hy vọng với sự đi vào hoạt động của Trạm kiểm tra tải trọng xe hiện đại, thuận lợi, ít chịu tác động của bàn tay con người này, sẽ phát hiện, xử lý tốt những xe quá tải, bảo vệ hiệu quả cho những cây cầu và con đường.
