Theo số liệu thống kê của phòng Quản lý nhà (Sở Xây dựng) tính đến thời điểm này trên địa bàn Quảng Ninh có 14 sàn giao dịch bất động sản (BĐS) được thành lập và đã được đưa lên website của mạng các sàn giao dịch BĐS Việt Nam.
Sự ra đời của sàn giao dịch BĐS ngoài việc hỗ trợ doanh nghiệp thuận lợi trong việc mua bán, còn giúp các cơ quan quản lý Nhà nước nắm bắt các thông tin về thị trường BĐS một cách kịp thời để ban hành những cơ chế chính sách phù hợp, hoàn thiện hệ thống pháp luật, tạo hành lang pháp lý để tăng cường tính minh bạch, từng bước hoàn thiện cơ cấu của thị trường BĐS, đảm bảo cho thị trường BĐS phát triển bền vững. Trên thực tế dù số lượng sàn phát triển khá nhanh, song nhìn chung lượng giao dịch BĐS qua sàn trong thời gian qua vẫn rất thấp và chỉ mang tính hình thức. Việc lượng BĐS được giao dịch thông qua sàn hiện nay vẫn chiếm tỉ lệ rất thấp so với số lượng dự án có một phần nguyên nhân từ những quy định của Nhà nước đối với BĐS được phép giao dịch qua sàn. Hiện nay hầu hết sản phẩm chung cư hoặc đất nền dự án khi chủ đầu tư tung ra bán thì chủ yếu là bán dưới dạng hợp đồng góp vốn, chưa làm xong phần móng hoặc chưa xong cơ sở hạ tầng. Trong khi pháp luật quy định nhà đất mua bán qua sàn phải là sản phẩm hoàn chỉnh, nghĩa là phải có sổ hồng. Ông Nguyễn Mạnh Tuấn, Trưởng phòng Quản lý nhà (Sở Xây dựng) cho biết: Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là dù mang danh “sàn” nhưng thực chất nhiều sàn giao dịch BĐS chỉ là vỏ bọc bên ngoài mà chưa chú trọng đến chất lượng chuyên môn của sàn. Điều này làm giảm lòng tin của người dân đối với các sàn giao dịch BĐS. Chính vì vậy, hiệu quả giao dịch qua sàn chưa cao bởi tính chuyên nghiệp tại các sàn còn yếu. Hơn nữa, quy định buộc bán BĐS qua sàn khiến nhiều công ty kinh doanh BĐS phải san sẻ lợi ích kinh tế, thông tin dự án cho bên môi giới. Vì vậy, hoạt động của các công ty này cũng bị ảnh hưởng khi không nắm phần chủ động trong việc tiêu thụ sản phẩm. Đó là cái cớ khiến các công ty BĐS tự lập sàn giao dịch bất động sản để bán sản phẩm của chính mình. Trong khi đó, điều kiện để mở sàn giao dịch BĐS theo chuẩn của Bộ Xây dựng lại không quá phức tạp, chi phí thành lập và hoạt động không cao, nhưng lợi ích của sàn đối với công ty địa ốc là lớn. Do đó, tính cạnh tranh thấp, thông tin thiếu minh bạch, các sàn không xây dựng chiến lược lâu dài và chỉ mang tính chất đối phó. Ngoài ra, còn có nguyên nhân các chủ đầu tư bởi phần lớn chủ đầu tư các dự án BĐS vẫn chưa muốn giao dịch qua sàn, nên họ đã tìm mọi cách để “lách luật” bằng cách huy động vốn sớm thông qua các hợp đồng góp vốn ngay cả khi dự án vẫn còn trên giấy nhằm tối đa hoá lợi nhuận và tránh những rắc rối về tính pháp lý của dự án khi giao dịch qua sàn.
Theo số liệu của Phòng Quản lý nhà đến hết năm 2010 tổng giá trị giao dịch BĐS qua các sàn đạt trên 5 tỷ đồng. Đây là con số quá thấp so với số lượng 14 sàn hiện nay. Đáng bàn là từ đầu năm đến nay các sàn vẫn chưa báo cáo giá trị giao dịch BĐS về Sở Xây dựng(?). Có một thực tế hiện nay giá bán trên sàn và giá trị thực tế của BĐS chênh lệch khá nhiều cũng là một trong những nguyên nhân khiến đa phần giao dịch BĐS của người dân không thông qua sàn, mà chủ yếu là mua, bán trao tay. Tuy nhiên, gần đây giá trên sàn thường được lấy làm thước đo, xung quanh sự lên, xuống của thị trường BĐS. Cũng chính vì điều này, “cò” BĐS thường lợi dụng, rao bán BĐS ở mức cao để “làm giá”. Anh Mạc Văn Chính, phường Hồng Gai, TP Hạ Long đã từng giao dịch BĐS qua sàn cho biết: Trên các sàn giao dịch BĐS hiện nay đang tồn tại hai giá, một là mức giá rất cao do người bán đưa ra, hai là giá mua thực tế thấp hơn nhiều. Vì thế, giá “chuẩn” của sàn dù có cũng ít người làm theo, nếu họ có sự hiểu biết về thị trường BĐS. Và nếu họ không có nhiều am hiểu về thực trạng giá cả đưa ra trên các sàn giao dịch BĐS dẫn đến thua thiệt là điều khó tránh khỏi.
Phải khẳng định rằng, chủ trương khuyến khích đưa các giao dịch BĐS vào hoạt động là cần thiết và phù hợp với xu thế phát triển của thị trường BĐS. Được biết thời gian tới Sở Xây dựng sẽ tiến hành kiểm tra hoạt động của các sàn giao dịch BĐS trên địa bàn tỉnh, đây là một động thái tích cực nhằm phát hiện những tồn tại của các sàn, qua đó tăng cường công tác quản lý, nâng cao chất lượng các sàn giao dịch BĐS.
