Theo thông tin từ Viện Nghiên cứu rau quả, từ năm 2006, giống vải chín sớm Yên Hưng được công nhận là giống tạm thời và được phép sản xuất thử nghiệm trên diện rộng của dự án: “Hoàn thiện quy trình kỹ thuật thâm canh và phát triển các giống vải chín sớm” do Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam chủ trì. Đến nay Viện Nghiên cứu rau quả đã chuẩn bị hồ sơ trình Hội đồng Khoa học công nghệ (Bộ NN&PTNT) công nhận giống vải Yên Hưng là giống chính thức để phục vụ sản xuất ở các địa phương.
Giống vải Yên Hưng là giống vải lai tự nhiên do các nhà khoa học của Viện Nghiên cứu rau quả phát hiện lần đầu tiên và chọn tạo từ năm 2001 ở thôn Mai Hòa, xã Đông Mai (Yên Hưng). Cây vải sinh trưởng khỏe, tán hình bán cầu, lá xanh hơi vàng. Chùm hoa to trung bình, phân nhánh dài, cuống hoa có màu nâu đen. Quả hình tim, khi chín có màu đỏ vàng rất đẹp, gai thưa trung bình. Trọng lượng quả trung bình đạt 30,1g/quả (30-35 quả/kg), tỷ lệ phần ăn được trung bình 73,2%, độ Brix 18-20%, vị ngọt, hơi chua nhẹ. Năng suất trung bình cây 20 tuổi đạt 89,8kg/cây (khoảng 12-16 tấn/ha). Đây là giống chín sớm, cho thu hoạch từ 10-5 đến 20-5 hàng năm. Hiện nay, giống vải này đã được mở rộng diện tích tại xã Phương Nam (TX Uông Bí).
Trước đó, từ năm 2006 giống vải Bình Khê ở huyện Đông Triều đã được Hội đồng Khoa học công nghệ (Bộ NN&PTNT) công nhận đặc cách là giống chính thức. Đó cũng là giống vải lai tự nhiên, được phát hiện ở tại xã Bình Khê. Cây vải sinh trưởng khỏe, tán hình bán cầu dẹt, lá xanh tốt. Chùm hoa to, phân nhánh thưa, dài. Quả to, hình trứng, khi chín có màu đỏ thẫm, mỏng vỏ, gai thưa, ngắn. Trọng lượng quả trung bình đạt 33,5g (28-35 quả/kg), tỷ lệ phần ăn được trung bình 71,5%, độ Brix 17-20%, vị ngọt thanh. Năng suất trung bình cây 30 tuổi đạt 94,2kg/cây (khoảng 12-15 tấn/ha). Đây là giống vải chín sớm nhất, cho thu hoạch trước giống vải Yên Hưng 1 tuần. Vụ vải năm nay tại xã Bình Khê, do ảnh hưởng của cơn lốc ngày 13-3-2009, sản lượng vải giảm nhiều, song giá bán tại thời điểm thu hoạch vẫn giữ giá bình quân là 15.000đ/kg. Hiện nay giống vải Bình Khê đã được nhân rộng ở nhiều huyện trong tỉnh và các tỉnh lân cận như một giải pháp rải vụ thu hoạch vải hiệu quả.
Việc tuyển chọn và trồng thử nghiệm thành công một số giống vải chín sớm từ các giống bản địa vừa có giá trị khoa học giúp ngành sản xuất nông nghiệp bảo tồn, phát triển tốt hơn nguồn quỹ gen thực vật quí của đất nước, đồng thời giúp các địa phương khu vực phía Bắc nhanh chóng đưa vào cơ cấu giống rải vụ bằng biện pháp kỹ thuật ghép cành trên gốc vải thiều nhằm cải tạo các giống vải chín sớm để thay thế giống vải thiều chín chính vụ, đưa hiệu quả kinh tế cao nhất cho nghề trồng vải.
Tuy vậy, GSTS Trần Thế Tục, Phó Chủ tịch Hội Giống cây trồng Việt Nam, một chuyên gia đầu ngành về cây vải đã lưu ý: Khi mở rộng diện tích cây vải chín sớm, các địa phương cần đặc biệt chú ý bố trí giống cho phù hợp với điều kiện khí hậu thời tiết và thổ nhưỡng từng vùng.
