Kể từ ngày 20-2-2008 tới nay, đã hơn 20 ngày liên tục, di sản Vịnh Hạ Long của chúng ta ngự trị trên vị trí số 1 trong bảng tổng sắp 77 di sản có số phiếu đề cử cao nhất của ban tổ chức cuộc bầu chọn 7 kỳ quan thiên nhiên thế giới. Kết quả đó mới chỉ là bước đầu nhưng dẫu sao chúng ta cũng rất đáng tự hào.
Hoàng hôn trên Vịnh Hạ Long.
Chẳng nói thì ai cũng biết, nguyên nhân để Vịnh Hạ Long có được vị trí như trên không gì khác đó là sự ủng hộ, hưởng ứng và tham gia bầu chọn cho Vịnh Hạ Long là kỳ quan thiên nhiên thế giới của đông đảo người Việt Nam ở trong và ngoài nước, của du khách, bạn bè quốc tế ngay từ khi cuộc bầu chọn chính thức được Newopenworld phát động. Quốc gia tỏ thái độ ủng hộ Vịnh Hạ Long, gần đây nhất phải kể tới là Hàn Quốc. Ngày 16-2-2008, Đại sứ quán Hàn Quốc tại việt Nam đã xây dựng riêng một trang web bằng tiếng Việt www.hanquocngaynay.com để tuyên truyền, quảng bá, hướng dẫn mọi người tham gia bầu chọn cho Vịnh Hạ Long. Theo thống kê, chỉ sau khoảng 20 ngày đã có khoảng 10 ngàn lượt người truy cập vào trang web này và bầu chọn cho Vịnh Hạ Long trở thành kỳ quan thiên nhiên thế giới. Đặc biệt, chủ đề ''Hãy bầu chọn cho Vịnh Hạ Long trở thành kỳ quan thiên nhiên thế giới'' đã được Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh coi là 1 trong 4 nội dung quan trọng của ''Tháng Thanh niên'' năm 2008. Đây là hoạt động rất đáng quan tâm bởi đối tượng chính của đợt phát động này là thanh, thiếu niên trên toàn quốc, là những người có khả năng, kiến thức về Internet. Theo ước tính của ban tổ chức, dự kiến sẽ có hàng chục ngàn lượt đoàn viên, thanh niên tại các địa phương trong cả nước tham gia bầu chọn cho Vịnh Hạ Long trong ''Tháng Thanh niên'' này.
Có thể nói, đối với di sản thế giới Vịnh Hạ Long kể từ tháng 7-2007 tới nay, mọi chỉ đạo hoạt động của chúng ta từ cấp bộ, ngành đến phạm vi của tỉnh gần như là tập trung vào tuyên truyền, quảng bá, vận động bầu chọn Vịnh Hạ Long trở thành kỳ quan thiên nhiên thế giới. Lý do đây là lúc cao điểm của cuộc vận động bầu chọn. Tuy nhiên, với vinh dự và trách nhiệm của địa phương trực tiếp quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản Vịnh Hạ Long, chúng ta phải nhìn nhận một thực tế rằng vẫn còn rất nhiều việc phải làm, đó là công tác quản lý, quy hoạch các làng chài, nuôi trồng thuỷ sản, quản lý môi trường, rác thải dân cư ven bờ Vịnh v.v... Thời gian vừa qua, đã có nhiều dự án, mục tiêu đối với vấn đề bảo tồn, phát huy giá trị Vịnh Hạ Long đặt ra nhưng tới nay vẫn chưa làm được. Xin đơn cử, dự án quy hoạch, sắp xếp lại các làng chài trên Vịnh Hạ Long được UBND tỉnh giao cho UBND TP Hạ Long chủ trì thực hiện trong 2 năm 2006-2007, mục tiêu là sẽ hoàn thành vào tháng 7-2007, tuy nhiên cho tới nay vẫn giậm chân tại chỗ. Tương tự, chủ trương thay phao xốp bằng phao nhựa hay com-po-rit cho các công trình nổi trên Vịnh đề ra đầu năm 2007, tới nay cũng chưa tìm được giải pháp thực hiện. Một số dự án khác đã đề ra từ mấy năm trước nhưng tới nay cũng chưa triển khai chưa được bao nhiêu như: Dự án Bảo tàng Sinh thái Hạ Long, dự án quần thể công viên văn hoá Lán Bè, TP Hạ Long... Chúng ta vẫn tự hào, quảng bá về Văn hoá Hạ Long nhưng có một di tích Văn hoá Hạ Long rất quý, nằm ngay bên bờ Vịnh Hạ Long, trung tâm của TP Hạ Long là núi Hòn Hai - Cô Tiên. Tuy nhiên, đã mấy năm sau khi di tích này được Viện Khảo cổ học khai quật, làm rõ giá trị và được Bộ Văn hoá - Thông tin xếp hạng là di tích lịch sử cấp quốc gia, nhưng tới giờ vẫn ''ngủ yên'' ở đó, hơn nữa còn bị bao bọc, trở thành ''ốc đảo'' bởi dự án của một doanh nghiệp. Theo thống kê của Ban Quản lý Vịnh Hạ Long, năm 2007, tổng lượt khách tham quan Vịnh Hạ Long đạt hơn 1,7 triệu lượt, doanh thu từ phí tham quan đạt hơn 51,7 tỷ đồng - cao nhất từ trước tới nay. Tuy nhiên, số vụ xử lý vi phạm Quy chế quản lý Vịnh Hạ Long, bao gồm về an ninh trật tự, môi trường, an toàn giao thông đường thuỷ nội địa cũng tỷ lệ thuận: 130 vụ, bằng 135% so với năm 2006...
Nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế trên, bên cạnh những nguyên nhân khách quan như phạm vi di sản Vịnh Hạ Long rộng, một số dự án mới mẻ lần đầu tiên triển khai tại Việt Nam (dự án Bảo tàng Sinh thái Hạ Long), thì về chủ quan theo chúng tôi đó là các đơn vị, địa phương liên quan đã chưa có sự phối hợp tốt; chưa tham mưu đề xuất được với UBND tỉnh các cơ chế, giải pháp thực hiện cho phù hợp. Một số dự án đề ra nhưng không xây dựng được giải pháp (quy hoạch, di dời các làng chài, thay phao xốp) khả thi, lâu dài...
Chặng đường của cuộc vận động bầu chọn Vịnh Hạ Long trở thành kỳ quan thiên nhiên thế giới đến năm 2010 mới kết thúc. Kết quả cuối cùng có thế nào đi chăng nữa, thì rõ ràng những tồn tại trên đây cũng cần sớm được các cơ quan, địa phương liên quan phối hợp giải quyết. Bởi đó chính là cách bảo tồn, gìn giữ và phát huy các giá trị di sản Vịnh Hạ Long bền vững, lâu dài nhất. Chúng ta hãy đừng ngủ quên trong chiến thắng.
