Khó khăn chung của các doanh nghiệp sản xuất xi măng và điện trong thời gian qua vẫn là chưa có mặt bằng “sạch” để đẩy nhanh tiến độ thực hiện của dự án, ổn định sản xuất đạt công suất thiết kế.
Theo đại diện của Công ty CP Xi măng Thăng Long mặc dù hệ thống máy móc thiết bị đã hoạt động ổn định, chạy bảo hành năng suất đều đạt và vượt các thông số thiết kế nhưng những vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng mỏ khai thác nguyên liệu sét tại mỏ Yên Mỹ (xã Lê Lợi, Hoành Bồ) đã ảnh hưởng lớn đến sản xuất của Nhà máy. Căn cứ vào nhu cầu nguyên liệu phục vụ sản xuất, Công ty thực hiện đền bù giải phóng mặt bằng tại mỏ sét Yên Mỹ làm 2 giai đoạn. Giai đoạn I thực hiện trên diện tích khoảng 44ha với 115 hộ bị ảnh hưởng phải thu hồi đất và tài sản trên đất, 35 hộ phải di chuyển nhà. Đến nay, Công ty đã hoàn thành việc chi trả tiền hỗ trợ giá đất cho các hộ dân theo đúng quy định của chính sách nhưng mới chỉ nhận được 36 ha mặt bằng mỏ sét, còn 8 ha chưa được bàn giao mặt bằng do còn 11 hộ dân chưa nhận tiền đền bù. Do việc bàn giao mặt bằng mỏ sét rất “xôi đỗ” nên việc thi công theo thiết kế khai thác mỏ không thể thực hiện được. Trong quá trình vận hành Công ty luôn phải điều chỉnh bài toán phối liệu nên gặp rất nhiều khó khăn, về lâu dài sẽ ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm.
Cùng chung khó khăn này, Nhà máy Xi măng Hạ Long theo dự kiến cuối tháng 10 sẽ đốt lò nhưng đến nay việc giải phóng mặt bằng mỏ sét vẫn đang nhùng nhằng. Vẫn còn gần 100 hộ dân chưa di dời khỏi hai mỏ đất sét của Nhà máy do thắc mắc về đơn giá đền bù chưa thoả đáng. Việc triển khai đầu tư, xây khu tái định cư cho các hộ phải di dời khỏi khu mỏ sét Yên Mỹ (xã Lê Lợi, Hoành Bồ) quá chậm. Một số hộ dân thuộc thôn Trại Me (xã Sơn Dương) và một số hộ dân thuộc thôn Đá Trắng (xã Thống Nhất) đã có phương án đền bù bồi thường nhưng huyện chưa cấp đất để tái định cư... Hiện nay, dự án mới chỉ hoàn thành đền bù giải phóng mặt bằng mỏ đá vôi áng Quang; kiểm đếm mỏ sét Làng Bang A được 2/3 phần diện tích được giao. Ông Bùi Văn Luyện, Tổng Giám đốc Công ty CP Xi măng Hạ Long cho biết: Chúng tôi đã phải chậm tiến độ đốt lò mất một tháng so với kế hoạch để điều chỉnh lại. Hiện đơn vị vừa làm vừa lo mặt bằng mỏ khai thác sét chưa giải phóng xong, thiết bị thì thường xuyên bị mất cắp. Mặc dù huyện Hoành Bồ đã bố trí 3 chiến sỹ công an thường trực cùng với lực lượng bảo vệ của Nhà máy nhưng tình trạng bị mất cắp vẫn cứ diễn ra. Thực chất những thiết bị như cáp điều khiển, át tô mát nếu có lấy cắp đem bán ra thị trường chẳng được đáng bao nhiêu tiền nhưng đấy đều là thiết bị phải đặt hàng ở nước ngoài đem về nên khi bị mất Công ty lại phải mất thêm thời gian chờ đợi hàng về mới lắp đặt được. Vì thế nên ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thành chung của toàn bộ dự án. Cái khó nữa của chúng tôi là đường vận chuyển các thiết bị vào lắp ráp dây chuyền rất khó khăn. Các xe chở thiết bị đều là xe siêu trường, siêu trọng trong khi đường 279 không thể chịu được các loại xe quá khổ, quá tải ấy nên đã chậm, đã khó lại càng khó hơn. Cuối tháng 10 này, chúng tôi bắt đầu đốt lò thử vì vậy nếu tuyến đường ô tô Trới - Vũ Oai không hoàn thành cùng thời điểm đó chắc việc vận chuyển tiêu thụ sản phẩm càng gặp khó khăn hơn nữa.
Cũng như các dự án xi măng, theo các chủ đầu tư dự án nhiệt điện trên địa bàn tỉnh, một trong những vấn đề làm chậm tiến độ thi công dự án và gây khó khăn trong quá trình thực hiện đó chính là công tác giải phóng mặt bằng. Điển hình như ở dự án Nhiệt điện Quảng Ninh, vấn đề khó khăn nhất của dự án hiện nay là hệ thống thải xỉ bây giờ mới thi công và công tác tái định cư để giải phóng mặt bằng còn rất nặng do việc xây dựng khu tái định cư không đáp ứng yêu cầu tiến độ. Đến nay, vẫn còn 2/26 hộ chưa chấp thuận di dời khỏi khu vực xây dựng bãi thải xỉ giai đoạn 1 đó là hộ gia đình bà Bùi Thị Thoa và ông Tạ Văn Chín (Làng Khánh, phường Hà Khánh, TP Hạ Long) chưa chịu bàn giao mặt bằng, gây khó khăn cho đơn vị thi công triển khai dự án.
Để giải quyết khó khăn này, UBND tỉnh đã có buổi làm việc trực tiếp với các đơn vị sản xuất xi măng, điện trên địa bàn tỉnh. Trên quan điểm giải quyết nhanh những vướng mắc cho doanh nghiệp để đẩy mạnh sản xuất, tận dụng mọi điều kiện có thể để tăng sản lượng. Huyện Hoành Bồ được giao nhiệm vụ phải hoàn thành giải phóng mặt bằng khai thác sét của 2 Nhà máy Thăng Long và Hạ Long trước ngày 31-12-2009. Tập trung đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng điện, nước cho các khu tái định cư để người dân yên tâm di dời đến nơi ở mới. Tiến độ của tuyến đường ô tô Trới - Vũ Oai đang được đẩy nhanh, với yêu cầu các nhà thầu trước ngày 30-10 phải hoàn thành xong phần nền đường để kịp thông tuyến vào cuối năm. Tỉnh cũng có động thái tích cực trong hỗ trợ các doanh nghiệp sản xuất xi măng tiêu thụ sản phẩm và coi đây là một giải pháp kích cầu sản xuất. Đó là, ưu tiên sử dụng sản phẩm của các doanh nghiệp sản xuất xi măng trên địa bàn vào các dự án, công trình do tỉnh làm chủ đầu tư, nhất là trong thời gian tới đây khi triển khai chương trình cải thiện hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo, khoảng 4.000 ngôi nhà mới sẽ được xây dựng bằng xi măng của các doanh nghiệp trên địa bàn.
Hy vọng với sự nỗ lực tích cực của chính các doanh nghiệp, sự phối hợp của chính quyền địa phương cùng tháo gỡ những khó khăn vướng mắc các dự án sản xuất lớn trên địa bàn sớm ổn định sản xuất, đóng góp cho sản phẩm cho sự tăng trưởng chung của cả tỉnh.
