Sau 5 năm thực hiện Nghị quyết số 201/2019/NQ-HĐND của HĐND tỉnh về hỗ trợ di dời các cơ sở tiểu thủ công nghiệp (TTCN) gây ô nhiễm, hoặc không phù hợp quy hoạch đô thị, công tác di dời tại Vân Đồn gặp không ít khó khăn. Tuy nhiên, việc cụm công nghiệp (CCN) Vân Đồn hoàn thành cuối năm 2025 và đi vào hoạt động đang mở ra cơ hội thúc đẩy quá trình di dời, từng bước giải quyết tình trạng sản xuất xen kẽ trong khu dân cư và giảm thiểu ô nhiễm môi trường.
Triển khai Nghị quyết 201 của HĐND tỉnh, Vân Đồn đã chỉ đạo các cơ quan, đơn vị có liên quan và chủ đầu tư triển khai xây dựng hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật đảm bảo phục vụ di dời các cơ sở TTCN gây ô nhiễm môi trường hoặc không phù hợp với quy hoạch đô thị vào CCN đảm bảo theo quy định. Giai đoạn 2019-2025, mới di dời được 21/250 cơ sở (đạt 8,4%). Nguyên nhân do thiếu mặt bằng, cùng nhiều vướng mắc liên quan đến hạ tầng kỹ thuật và điều kiện bố trí sản xuất.
Nằm ngay trong khu dân cư tại khu 8, đặc khu Vân Đồn, cơ sở chế biến hàu của gia đình chị Đinh Thị Thơm đã hoạt động nhiều năm nay trong điều kiện chật hẹp, tạm bợ. Chỉ trên diện tích chưa đầy 100m², hàng trăm giỏ hàu chất kín từ trong nhà ra ngoài sân, công nhân ngồi sơ chế san sát nhau giữa nền nhà lúc nào cũng ướt sũng nước và bám đầy bùn, vỏ hàu. Khu vực thoát nước thải chỉ được che đậy tạm bằng tấm tôn tạm bợ, nước thải đọng đen ngòm, bốc mùi tanh hôi nồng nặc. Điều kiện sản xuất thủ công, thiếu đồng bộ không chỉ ảnh hưởng đến môi trường sống của các hộ dân xung quanh, mà còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn vệ sinh trong quá trình chế biến thủy sản.
Bản thân gia đình chị Thơm cũng hiểu rằng, việc duy trì hoạt động chế biến ngay trong khu dân cư không chỉ ảnh hưởng đến môi trường sống của các hộ dân xung quanh, mà về lâu dài cũng không còn phù hợp để phát triển sản xuất ổn định, bền vững. Chị Thơm cho biết: Cơ sở đã hoạt động hơn 7 năm và hoàn toàn ủng hộ chủ trương di dời vào CCN để ổn định sản xuất, giảm tác động đến môi trường khu dân cư. Tuy nhiên, diện tích mặt bằng dự kiến bố trí hiện lớn hơn nhiều so với nhu cầu thực tế của cơ sở, nên rất mong các cấp, ngành xem xét có giải pháp tháo gỡ phù hợp để các hộ sản xuất nhỏ thuận lợi hơn khi chuyển vào CCN.
Cơ sở sản xuất nước mắm của Công ty CP Thủy sản Cái Rồng, đơn vị đã gắn bó với địa phương gần 60 năm nay. Đặc thù ngành nghề đòi hỏi diện tích lớn để bố trí hàng trăm chum chượp ủ cá, đi cùng mùi đặc trưng khó tránh khỏi ảnh hưởng đến khu dân cư. Dù được vận động nhiều lần, nhưng do chưa có quỹ đất đủ rộng và mức hỗ trợ chưa tương xứng với tài sản đã đầu tư, doanh nghiệp chưa thể di dời. Đến nay, khi hạ tầng CCN Vân Đồn dần hoàn thiện, đơn vị đã ký thỏa thuận đăng ký vào hoạt động và sẵn sàng di chuyển trong thời gian tới.
Ông Đào Đức Yêm, Giám đốc Công ty CP Thuỷ sản Cái Rồng, cho biết: Doanh nghiệp của chúng tôi sử dụng diện tích sản xuất lớn với hàng nghìn tấn nguyên liệu mỗi năm. Việc chuyển vào CCN Vân Đồn không chỉ đáp ứng chủ trương di dời, mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp đổi mới công nghệ, tiết kiệm diện tích, giảm chi phí sản xuất và cải thiện môi trường làm việc cho người lao động. Chúng tôi đã đăng ký hoạt động tại CCN và sẵn sàng di dời trong thời gian tới.
Đến nay, CCN Vân Đồn đã đi vào hoạt động với hệ thống hạ tầng đồng bộ gồm giao thông nội bộ, cấp điện, nước, cây xanh, hệ thống xử lý nước thải tự động và nền tảng quản lý thông minh. CCN cũng đã hoàn thiện 4 khu chức năng chính, đáp ứng nhu cầu phát triển nhiều ngành nghề sản xuất, chế biến. Qua rà soát, hiện đặc khu Vân Đồn có 91 cơ sở TTCN thuộc diện phải di dời theo Nghị quyết 201. Trong đó, 14 cơ sở đăng ký chuyển đổi ngành nghề, 12 cơ sở cam kết chấm dứt hoạt động và 65 cơ sở có nhu cầu chuyển vào CCN Vân Đồn. Các cơ sở còn lại sẽ thực hiện chuyển đổi mô hình sản xuất hoặc ngừng hoạt động theo quy định.
Việc CCN Vân Đồn hoàn thiện hạ tầng và bắt đầu tiếp nhận các cơ sở đăng ký vào hoạt động được kỳ vọng sẽ tháo gỡ những khó khăn kéo dài trong công tác di dời theo Nghị quyết 201, góp phần từng bước đưa các cơ sở sản xuất ra khỏi khu dân cư, giảm thiểu ô nhiễm môi trường và hướng tới sản xuất tập trung, bền vững.
