Tuổi vị thành niên, thanh niên (VTN,TN) là thời kỳ phát triển đặc biệt với nhiều biến đổi cả về thể chất, tâm lý và các mối quan hệ xã hội. Do vậy, bên cạnh việc giáo dục, hướng dẫn VTN,TN về tình bạn, tình yêu trong sáng và tình dục lành mạnh, an toàn thì tăng cường tuyên truyền về sức khỏe sinh sản (SKSS) giúp các em biết cách bảo vệ sức khoẻ là hết sức quan trọng.
Xác định được điều này, nhiều năm qua, Hội Kế hoạch hoá gia đình (KHHGĐ) tỉnh đã dành sự quan tâm đến VTN,TN trong tỉnh. Từ năm 2007, Hội đã duy trì Góc thân thiện ở trụ sở Hội, nhằm tiếp đón, giải đáp, tư vấn những vướng mắc mà VTN,TN gặp phải. Đồng thời, Hội thành lập, hỗ trợ kinh phí để duy trì 3 đội giáo dục viên đồng đẳng tại 3 trường THPT của TP Hạ Long, là: PTDT Nội trú tỉnh, Chuyên Hạ Long, TH-THCS-THPT Văn Lang. Thông qua tư vấn trực tiếp, qua điện thoại, qua các buổi sinh hoạt, truyền thông tập thể, ngày càng nhiều VTN,TN được trang bị kiến thức về giới tính, SKSS, sức khỏe tình dục.
Tuy nhiên, trên thực tế, mặc dù việc giáo dục, tuyên truyền về SKSS đã có sự cải thiện đáng kể so với trước đây nhưng sự hiểu biết về SKSS của nhiều bạn trẻ vẫn còn hạn chế. Bà Phạm Thị Thu, chuyên gia tư vấn, Hội KHHGĐ tỉnh, cho biết: “Phần đông các bậc phụ huynh còn khá dè dặt trong việc trao đổi với con em mình về SKSS; ở trong trường học cũng đã có các buổi học giáo dục giới tính và chăm sóc SKSS, song vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu, thắc mắc của các em. Trên thực tế, nhiều bạn trẻ bước vào tuổi dậy thì sớm, có quan hệ yêu đương nhưng không biết giữ gìn, dẫn đến có thai ngoài ý muốn, phải phá bỏ thai, ảnh hưởng lớn đến tâm, sinh lý. Theo thống kê sơ bộ của Hội KHHGĐ tỉnh, trong số 100 người nạo phá thai thì có từ 5-7 người là VTN,TN”.
Nhận định của bà Phạm Thị Thu không phải không có cơ sở. Em Mạ Thị Vân (lớp 10B, Trường Dân tộc nội trú THCS&THPT Tiên Yên) chia sẻ: “Chúng em đi học xa gia đình, ở nội trú. Nhiều khi có những thắc mắc về SKSS, cũng chỉ biết tự tìm đọc ở sách báo, chia sẻ với bạn bè hoặc hỏi thầy cô giáo. Còn để tìm đến chuyên gia hay bác sĩ để hỏi, xin tư vấn thì thật khó”. Cô giáo Vũ Thị Huyền, Hiệu phó nhà trường cho biết: “Trường hiện có 5 lớp ở khối THPT với khoảng 180 học sinh. Trong điều kiện xa nhà, tiếp xúc với các thông tin còn hạn chế thì việc có các nhóm, câu lạc bộ, thầy cô để hướng dẫn, tư vấn, giúp đỡ các em trong các vấn đề “tế nhị” tuổi mới lớn là rất cần thiết”.
Chính từ các nhu cầu rất chính đáng của VTN,TN, ngoài việc duy trì những đội đồng đẳng viên ở một số trường, hàng năm, Hội KHHGĐ tỉnh liên tục thành lập các đội giáo dục viên đồng đẳng ở các trường THPT, đặc biệt là ở những địa phương khó khăn trong tỉnh. Chỉ tính riêng năm 2016, Hội đã tổ chức 20 buổi sinh hoạt ngoại khoá, 18 buổi sinh hoạt câu lạc bộ “VTN với giáo dục tình dục toàn diện” cho VTN,TN. Cung cấp 15 chuyến dịch vụ thân thiện tới các trường THCS, THPT vùng khó khăn, dân tộc thiểu số và một số trường tại TP Hạ Long. Hội đã khám sức khỏe cho 2.250 VTN,TN, tổ chức 30 buổi truyền thông, cấp 4.000 tờ rơi có nội dung giáo dục, chăm sóc SKSS cho VTN,TN. Hội cũng tổ chức 4 lớp tập huấn về chăm sóc SKSS cho 120 VTN,TN tại các trường: THPT Quảng Hà (huyện Hải Hà), Phổ thông Dân tộc nội trú THCS&THPT Tiên Yên, THPT Tiên Yên, THPT Uông Bí. Thông qua đó, các giáo dục viên đồng đẳng trở thành những “tư vấn viên”, giúp đỡ, giải đáp cho bạn bè mình những thắc mắc về giới tính, chăm sóc SKSS...
Bà Nguyễn Thị Hậu, Chủ tịch Hội KHHGĐ tỉnh, cho biết: Hàng năm, Hội thường dành ít nhất 1/3 số kinh phí tỉnh cấp (khoảng trên 100 triệu đồng) để thực hiện các chương trình chăm sóc SKSS VTN,TN, cố gắng đáp ứng những điều các em muốn, các em cần. Tuy nhiên, so với thực tế, sự thiếu hụt kiến thức về chăm sóc SKSS, sức khỏe tình dục của VTN,TN trong tỉnh vẫn còn, thiết nghĩ, tỉnh cần tiếp tục quan tâm, đầu tư kinh phí để Hội cũng như các đơn vị liên quan có thêm điều kiện để xây dựng nhiều chương trình hơn, giúp các em VTN,TN trong tỉnh nâng cao kiến thức về SKSS, sức khỏe tình dục, giới tính... nhằm bảo vệ sức khỏe cho bản thân các em và cộng đồng.
HOÀNG NHI