Trong một chương trình hành động của ngành Du lịch nhằm thu hút khách quốc tế đến Việt Nam và thúc đẩy du lịch nội địa, Thứ trưởng Bộ Văn hoá - Thể thao và Du lịch Trần Chiến Thắng đã nhấn mạnh: Để nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch, Tổng Cục Du lịch sẽ xem xét, công bố đạt chuẩn (về giá cả, phong cách phục vụ...) và giới thiệu các mô hình đạt chuẩn để đưa du khách tới tham quan, mua sắm v.v...
Điều này đã được thực hiện ở một số địa phương như Hà Nội, Huế, TP Hồ Chí Minh v.v... Còn Quảng Ninh thì sao? Trong những năm qua, du lịch luôn được xác định là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn của Quảng Ninh, doanh thu từ du lịch đóng góp một phần không nhỏ vào sự phát triển kinh tế chung của tỉnh. Năm 2009 đã có 4,8 triệu lượt du khách đến Quảng Ninh, doanh thu từ các hoạt động du lịch đạt gần 2.800 tỷ đồng. Riêng trong 6 tháng đầu năm 2010, Quảng Ninh đã đón gần 4,6 triệu lượt khách, doanh thu đạt gần 1.900 tỷ đồng. Hoạt động du lịch đã tác động tích cực đến sự phát triển của các ngành kinh tế dịch vụ, tạo thêm nhiều việc làm cho người lao động. Thế nhưng thực tế hiện nay, loại hình dịch vụ du lịch trên địa bàn tỉnh nhìn chung chưa phong phú. Các điểm mua sắm và cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống tăng nhanh về số lượng nhưng chất lượng phục vụ chưa đạt như mong muốn, đặc biệt dịch vụ đạt chuẩn vẫn còn thiếu. Hiện nay, trên địa bàn tỉnh đã quy hoạch một số không gian du lịch trọng điểm, tuyến điểm du lịch chính thu hút du khách như: Khu du lịch TP Hạ Long, Móng Cái - Trà Cổ, Uông Bí - Đông Triều - Yên Hưng, Vân Đồn. Theo đó, đây cũng là những khu vực được ưu tiên hoàn thiện cơ sở hạ tầng, dịch vụ du lịch, đặc biệt là dịch vụ du lịch đạt chuẩn. Trong khi đó nhiều dịch vụ du lịch bao gồm các điểm mua sắm, điểm dừng chân, cơ sở phục vụ ăn uống nhiều nơi còn yếu, chủ yếu của tư nhân, phát triển theo hướng manh mún tự phát, chạy theo lợi nhuận v.v... chưa tạo được sự tin cậy, uy tín đối với các hãng lữ hành trong nước và quốc tế. Theo thống kê sơ bộ, hiện trên địa bàn TP Hạ Long có khoảng 62 nhà hàng, điểm mua sắm có khả năng đáp ứng nhu cầu du khách, con số này ở TP Móng Cái là 18. Ngoài ra, một số địa phương khác ở các khu du lịch trọng điểm, trên các tuyến du lịch chính chỉ có khoảng 10 địa điểm. Tuy nhiên, trên thực tế, đến thời điểm hiện nay mới có 4 cơ sở được chính thức công nhận là dịch vụ du lịch đạt chuẩn, đáp ứng đủ các yêu cầu theo hướng dẫn của Tổng Cục Du lịch. Sự thiếu hụt về các điểm dịch vụ đạt chuẩn cũng như chất lượng dịch vụ, thái độ phục vụ v.v... vẫn đang là một vấn đề đáng lo ngại, chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển của ngành du lịch trong xu thế hiện nay… Trước thực trạng ấy, thực hiện Thông tư số 88/2008/TT- BVHTTDL ngày 30-12-2008 của Bộ Văn hoá - Thể thao và Du lịch, tháng 3-2009, Sở Văn hoá - Thể thao và Du lịch Quảng Ninh đã có thông báo và hướng dẫn các doanh nghiệp hoàn thiện các tiêu chuẩn (cơ sở vật chất, nguồn nhân lực v.v...); theo đó, các doanh nghiệp du lịch sẽ được công nhận và gắn biển dịch vụ du lịch đạt chuẩn khi các cơ sở dịch vụ hội tụ đầy đủ các tiêu chí về diện tích kinh doanh, có giấy chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm, vệ sinh môi trường, giấy khám sức khoẻ của nhân viên và phòng chống cháy nổ; có bãi đổ xe ô tô v.v... Với các tiêu chí này, quá trình triển khai mô hình đã gặp không ít khó khăn, bởi lẽ nhiều doanh nghiệp tỏ ra không mặn mà tham gia. Không những thế, một số doanh nghiệp được cấp biển dịch vụ du lịch đạt chuẩn cũng chưa thực sự tự giác chấp hành những quy định trong Thông tư 88 nói trên, như: Chưa trang bị máy thanh toán qua thẻ, chưa thường xuyên bổ sung các mặt hàng, còn vi phạm một số quy định về phòng chống cháy nổ, vệ sinh môi trường... Chính vì thế nên tính đến thời điểm hiện nay, các cơ quan chức năng cũng chỉ mới công nhận được 4 điểm dịch vụ du lịch đạt chuẩn. Trao đổi với các cán bộ có trách nhiệm ở Sở VH-TT&DL, chúng tôi được biết, việc xét chọn các điểm dịch vụ du lịch đạt chuẩn phục vụ du khách là hoạt động nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng, hưởng thụ của du khách. Đồng thời cũng tạo sân chơi cho doanh nghiệp quảng bá thương hiệu, thúc đẩy kinh doanh đạt hiệu quả cao. Đây sẽ là những địa điểm tin cậy thu hút khách trong nước và quốc tế. Và cũng là giải pháp giúp nhà nước quản lý tốt hơn loại hình này. Như vậy trong thời gian tới, sau khi được công nhận các điểm dịch vụ du lịch đạt chuẩn, các cơ quan chức năng sẽ thông báo trên các phương tiện thông tin đại chúng, tới các doanh nghiệp và đơn vị lữ hành. Sau đó, các cơ quan chuyên môn sẽ trình Tổng Cục Du lịch để cấp sao, “nâng cấp” cho các đơn vị được cấp biển hiệu… Như vậy cũng có nghĩa là việc xét chọn các điểm dịch vụ du lịch đạt chuẩn là cơ hội để doanh nghiệp du lịch tự khẳng định thương hiệu của mình, tạo nên sức cạnh tranh cho doanh nghiệp, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch. Chính vì thế, để nhân rộng các điểm dịch vụ du lịch đạt chuẩn, không có lý gì các doanh nghiệp lại không “vào cuộc”…?
Du khách mua hàng tại cửa hàng lưu niệm Duy Ngạn (Yên Hưng), cửa hàng được công nhận đạt chuẩn phục vụ khách du lịch.
Nhà hàng Ánh Dương-Hương Lan, nhà hàng đầu tiên trên địa bàn TP Hạ Long được công nhận đạt chuẩn phục vụ khách du lịch.
Người trong cuộc nói gì? * Ông Đoàn Mạnh Linh, Trưởng phòng Nghiệp vụ Sở VH-TT&DL: Những năm gần đây, du lịch Quảng Ninh luôn có những thay đổi căn bản về lượng và chất, giá trị tăng thêm từ du lịch đóng góp ngày càng lớn vào GDP toàn tỉnh. Là một ngành kinh tế đặc thù, việc phát triển du lịch, thu hút du khách luôn song hành cùng việc đầu tư cơ sở hạ tầng, phát triển dịch vụ. Chính vì thế, việc đẩy mạnh và nhân rộng dịch vụ du lịch đạt chuẩn là việc làm hết sức cần thiết để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của du khách. Đồng thời, cũng giúp cho các cơ quan chức năng quản lý tốt hơn chất lượng dịch vụ cung cấp cho du khách. Nếu đầu tư tốt đây cũng có thể coi là một sản phẩm du lịch mới… * Bà Nguyễn Thị Nguyệt, Phó phòng Văn hoá, Thông tin TP Hạ Long: Trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của TP Hạ Long, du lịch đã được xác định là ngành kinh tế mũi nhọn, là động lực để thúc đẩy sự phát triển. Vì vậy, chất lượng dịch vụ du lịch được quan tâm hàng đầu trong chiến lược phát triển kinh tế của ngành. Theo tôi, chất lượng dịch vụ du lịch là yếu tố then chốt tạo nên uy tín, thương hiệu cho từng đơn vị kinh doanh. Sự khẳng định thương hiệu của từng doanh nghiệp thể hiện ở việc tôn trọng khách hàng, luôn cho ra đời các sản phẩm mới có chất lượng, không ngừng nâng cao chất lượng đội ngũ nhân viên. Để ngày càng thu hút được khách đến Hạ Long nói riêng và tỉnh Quảng Ninh nói chung thì việc xét chọn điểm dịch vụ ăn uống, điểm mua sắm v.v... đạt tiêu chuẩn phục vụ khách du lịch là việc làm cần thiết nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ, chọn ra những địa điểm tin cậy cho khách du lịch khi đến với Hạ Long... * Ông Đỗ Văn Minh, Giám đốc Công ty CP Thương mại, Dịch vụ Hương Lan: Tôi rất ủng hộ ngành Du lịch trong việc cấp biển hiệu đạt tiêu chuẩn phục vụ khách du lịch cho các đơn vị kinh doanh du lịch. Là một doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực thương mại, dịch vụ, chúng tôi luôn ý thức được tầm quan trọng của việc xây dựng thương hiệu. Tạo thương hiệu chính là xây dựng lòng tin ở khách hàng, là điểm cốt lõi tạo nên sức cạnh tranh cho doanh nghiệp. Chính vì vậy, chúng tôi không ngừng nâng cao chất lượng phục vụ và xây dựng niềm tin ở khách hàng. Vừa qua, nhà hàng Ánh Dương - Hương Lan của chúng tôi được cấp biển hiệu đạt tiêu chuẩn phục vụ khách du lịch là vinh dự lớn lao của doanh nghiệp chúng tôi. Đây là cơ hội giúp chúng tôi quảng bá hình ảnh nhà hàng tới du khách, các hãng lữ hành. Tôi hy vọng, trong thời gian tới, nhà hàng đạt tiêu chuẩn phục vụ khách du lịch sẽ được nhân rộng trên toàn tỉnh, góp phần vào sự thành công của ngành Du lịch Quảng Ninh.