Hiện nay, trên địa bàn TP Hạ Long có nhiều dự án công trình không thể triển khai đúng tiến độ, cũng như thi công không theo được thiết kế ban đầu do vướng mắc từ công tác đền bù giải phóng mặt bằng (GPMB). Điều đó gây ảnh hưởng lớn đến kế hoạch phát triển KTXH chung của tỉnh.
Hàng loạt công trình chậm tiến độ do GPMB
Đường bao biển đoạn qua núi Bài Thơ thi công dở dang, sắt thép hoen ố do không giải phóng được mặt bằng
Đầu tiên, có lẽ phải kể đến dự án nâng cấp, cải tạo quốc lộ 279 - một trong những tuyến đường giao thông huyết mạch nối liền các tỉnh biên giới miền núi phía Bắc. Điểm đầu của tuyến quốc lộ bắt đầu từ ngã tư Ao Cá (phường Giếng Đáy, TP Hạ Long, Quảng Ninh) và điểm cuối là cửa khẩu Tây Trang (Điện Biên). Đây là tuyến đường dài thứ tư Việt Nam, với tổng chiều dài hơn 600 km. Trong đó có 42 km nằm trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh thuộc địa phận TP Hạ Long và huyện Hoành Bồ. Khởi công từ năm 2002, đến nay đã qua gần 8 năm dự án vẫn chưa được hoàn thành do vấn đề GPMB.
Tiếp theo là dự án nâng cấp, cải tạo tỉnh lộ 337, tuyến đường giao thông quan trọng nối liền khu công nghiệp huyện Hoành Bồ với TP Hạ Long. Tuyến đường được khởi công từ tháng 7-2007 với tổng mức đầu tư điều chỉnh 143,29 tỷ đồng bằng nguồn vốn ngân sách tỉnh. Dự án được chia làm 3 gói thầu (gói thầu 1: đoạn từ ngã tư Loong Toòng - Cầu K67; gói thầu 2: đoạn từ Cầu K67 - Cầu Bang; gói thầu 3: thi công các công trình cầu trên tuyến). Theo tiến độ dự kiến sau 18 tháng tuyến đường phải được thi công nâng cấp xong để đảm bảo giao thông và phát huy được hiệu quả sử dụng cầu Bang. Tuy nhiên, đến nay đã hơn 20 tháng kể từ ngày khởi công, dọc tuyến đường vẫn ngổn ngang, bề bộn. Tình trạng này không những gây mất mỹ quan đô thị mà còn ảnh hưởng đến việc đưa vào sử dụng cầu Bang.
Hệ thống rãnh thoát nước dọc của dự án nâng cấp, cải tạo tỉnh lộ 337 không được thi công liên tục do vướng mặt bằng, nhiều đoạn đào lên bi người dân dổ rác lấp.
Theo thống kê của BQL các dự án công trình giao thông (BQLCDACTGT), gói thầu số 1 của dự án đường 337 có 725 hộ dân bị ảnh hưởng. Gói thầu số 2 là 270 hộ. Để giảm thiểu diện tích chiếm dụng cần GPMB, chi phí bồi thường và tái định cư, BQLCDACTGT đã đề nghị UBND tỉnh cho phép điều chỉnh hướng tuyến. Cụ thể: gói thầu 1, điều chỉnh tim toàn tuyến trên cơ sở bám theo tim tuyến cũ, tránh các phạm vi, các khu nhà kiên cố, cột điện cao thế 22KV. Gói thầu 2, điều chỉnh hướng tuyến từ Km7+587 – Km8+178 theo tuyến mới và đã được UBND tỉnh chấp thuận tại văn bản số 313/UBND-GTBĐ. Ngoài ra, UBND tỉnh cũng quyết định trước mắt thu hẹp mặt đường gói thầu số 1 (đoạn từ ngã tư Loong Toòng đến cầu K67) xuống còn 7,5m, thay vì phương án 10,5m như trước kia và để chờ GPMB xong sẽ thi công tiếp.
Hệ thống rãnh thoát nước dọc của con đường này cũng không được hoàn thiện do vướng mắc giải phóng mặt bằng. Hiện mới chỉ có 600m/5800m được thi công. Cũng theo báo cáo của BQLCDACTGT, “có những đoạn đơn vị thi công đã đào, dân bắt phải lấp lại...”. Toàn tuyến có tới gần 17.000 m2 vỉa hè lát nhưng hiện tại vẫn chưa có mặt bằng để thi công. Với việc thi công chắp vá, chất lượng công trình liệu có đảm bảo?
Ngoài ra TP Hạ Long còn một số dự án như: Mở rộng đường Hạ Long đoạn ga Hạ Long – Cái Dăm; Đường nối khu du lịch Hùng Thắng với đường Hạ Long. Đặc biệt, dự án đường ô tô bao núi Bài Thơ phía biển do UBND tỉnh Quảng Ninh phê duyệt từ tháng 8-2001, khởi công năm 2004 với các hạng mục xây dựng cầu kết cấu bê tông cốt thép dài 257m với 9 nhịp, trên cầu có điểm dừng chân, ngắm cảnh Vịnh Hạ Long và núi Bài Thơ. Đến năm 2006, cầu thi công được 7 nhịp, còn 2 nhịp nữa là hoàn thành, song từ đó đến nay việc thi công đã bị dừng cũng với ly do vướng mắc GPMB. Theo đó là các hạng mục công trình thi công dở dang xuống cấp nghiêm trọng, sắt thép hoen ố với thời gian và nước biển. Nhà thầu mất công vận chuyển máy móc, phương tiện thi công ra công trường nhưng là để “đắp chiếu” nằm đó.
Dự án đường ô tô bao núi Bài Thơ phía biển, nhà thầu mất công vận chuyển máy móc, phương tiện thi công ra công trường nhưng là để “đắp chiếu”. Đâu là nguyên nhân? Việc chậm tiến độ thi công các dự án công trình giao thông phần lớn liên quan đến công tác GPMB. Vậy đâu là nguyên nhân? Qua tìm hiểu được biết, nhiều hộ dân trong diện phải giải toả mặt bằng không chấp nhận đơn giá đền bù, có tranh chấp đất với các hộ liền kề... Trong đó, cũng có trường hợp cố tình chây lì, gây khó dễ, không chịu bàn giao mặt bằng thi công.v.v. Cho dù, qua công tác kiểm đếm, nhiều hộ không chứng minh được nguồn gốc đất, chủ sở hữu và cũng không có trong bản đồ địa chính... Hay cũng có trường hợp mặt bằng bị chậm giải phóng do vướng mắc hệ thống ống nước sinh hoạt của người dân, hệ thống cáp ngầm của bưu điện bị vùi ngay phần đất thi công dự án, công trình chồng lấn lên công trình như dự án nâng cấp, cải tạo tỉnh lộ 337, gói thầu số 2 của dự án. Anh Đinh Văn Đức, đội phó thi công gói thầu số 2, dự án nâng cấp, cải tạo đường 337 cho biết: "Chúng tôi thi công tại đây gặp không ít những khó khăn, chỗ thì dân đuổi không cho thi công, chỗ thi công được thì lại mắc hệ thống ống nước sinh hoạt của người dân, rồi khi máy xúc đào đất làm rãnh, san lấp mặt bằng lại gặp phải hệ thống cáp ngầm của bưu điện khiến chúng tôi không thể tiếp tục thi công. Đề nghị các đơn vị liên quan phối hơp, giải phóng nhanh hiện trường tạo điều kiện cho nhà thầu thi công, nhanh chóng đưa tuyến đường vào hoạt động". Mặc dù các cấp chính quyền và đơn vị đầu tư thì liên tục họp, tuyên truyền, phổ biến chính sách đền bù giải phóng mặt bằng đến từng hộ gia đình, song kết quả lại không mấy khả quan. Tiến độ giải phóng mặt bằng của hầu hết các dự án đều trong tình trạng chậm tiến độ. Hệ thông cáp ngầm của bưu điện bị vùi ngay phần đất thi công dự án, gây cản trở việc thi công dự án. Mới đây, UBND tỉnh đã thành lập Ban chỉ đạo Giải phóng mặt bằng của tỉnh nhằm đẩy mạnh hơn nữa công tác đền bù GPMB. Theo đó là các văn bản quy định khá chặt chẽ cho vấn đề GPMB… Đây được coi là quyết sách mới, là cơ sở cần thiết và điều kiện thuận lợi để người dân và các đơn vị liên quan thực hiện, cải tạo toàn diện... công tác giải phóng mặt bằng. Cùng với đó, chủ trương của tỉnh là kiên quyết thu hồi các dự án không đủ năng lực đầu tư, dự án “treo”, dự án đầu tư kém hiệu quả. Đặc biệt với những tập thể, cá nhân óố tình chây ỳ thì tỉnh cũng sẽ có biện pháp xử lý kiên quyết. Nhờ sự chỉ đạo Giải phóng mặt bằng của tỉnh, dự án mở rộng đường Hạ Long đoạn ga Hạ Long – Cái Dăm đến nay cơ bản hoàn thành các hạng mục công trình chính. Tuy nhiên, để các dự án công trình giao thông đạt được tiến độ, hiệu quả, sớm đưa vào phục vụ quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong tiến trình đổi mới và phát triển của tỉnh, vẫn cần có sự vào cuộc tích cực hơn của các cấp chính quyền địa phương và các đơn vị liên quan với những giải pháp hợp lý và cụ thể hơn.
