Bụi, tiếng ồn, nguồn nước ô nhiễm là những gì mà người dân các khu 4, 5, 6 phường Hà Khánh (TP Hạ Long, Quảng Ninh) đã phải gánh chịu từ nhiều năm nay. Nằm cách trung tâm thành phố khoảng 5 km nhưng cuộc sống của người dân nơi đây dường như biệt lập hẳn so với sự náo nhiệt, hối hả của đô thị trẻ.
Đường xuống cấp, lưu lượng xe trọng tải lớn chở than, đất, đá nhiều là nguyên nhân gây bụi ô nhiễm môi trường ở Hà Khánh, TP Hạ Long.
Con đường 327 bắt đầu từ ngã tư Loong Toòng chạy qua địa phận 2 phường: Cao Xanh, Hà Khánh vốn đã nhỏ, nay lại càng chật hẹp hơn và bị xuống cấp bởi những chiếc xe tải trọng lớn chở đất, đá, than hàng ngày nối đuôi nhau rầm rầm qua lại đây. Trung tuần tháng 12, tôi vào phường Hà Khánh và có dịp chứng kiến môi trường bị ô nhiễm trầm trọng bởi khói, bụi. Thật kinh khủng suốt dọc đường đi từng vốc bụi cứ táp vào mặt tôi ran rát. Dừng xe tạt vào một quán nước, bác chủ quán năm nay khoảng ngoài năm mươi tuổi, khuôn mặt hằn lên những nếp nhăn khiến cho bác trông già trước tuổi, đoán tôi có lẽ là người nơi khác tới, bác nói: Chắc cô trông tôi buồn cười lắm phải không? Ngồi bán hàng ở đây nhưng mặt mũi lúc nào cũng lem luốc trông như vừa đi công trường về vậy. Hỏi ra mới biết bác là Nguyễn Thị Lan ở khu 5, phường Hà Khánh và dường như thấy có người cảm thông để dốc bầu tâm sự, bác kể: “Người dân chúng tôi ở khu vực này khổ lắm, từ nhiều năm nay ngày nào cũng phải hứng chịu những đợt “mưa bụi” do các xe chở đất đá hoạt động suốt ngày đêm qua đây. Mặc dùphải đóng cửa cả ngày nhưng không ăn thua gì, từng lớp bụi vẫn bám trên khung cửa, chăn màn”. Vừa nói, bác chỉ tay vào những đồ đạc trong nhà: “cô cứ vào trong đó mà xem, có thứ gì không bám bụi đâu, một ngày tôi phải lau chùi đến vài lần nhưng cũng không xuể!”. Quệt tay lên nóc tivi, tủ lạnh, bàn ghế rồi bác Lan xoè bàn tay cho tôi xem… một lớp bụi đen sì. Bác kể tiếp: Những người như thế hệ chúng tôi sống ở đây cũng được vài chục năm rồi, nhiều người đã ra đi vì căn bệnh: phổi, hen phế quản… thôi thì đành phải chấp nhận thực tế sống chung với bụi. Nhưng khổ nhất là đám trẻ nhỏ phải hứng chịu môi trường ô nhiễm như thế. Chỉ sang chị Bùi Thị Quý đang bế con nhỏ, bác Lan bảo, đấy chị xem em nó sinh cháu được 4 tháng tuổi trông bụ bẫm xinh xắn, mặc dù được mẹ bế ẵm cả ngày nhưng mặt mũi, tay chân đứa bé đều đen bởi bụi bám vào, trông tội nghiệp không.
Không chỉ vậy, anh Bùi Văn Nam tổ 31, khu 5 bức xúc nói: “Hàng ngày lưu lượng xe tải chở đất đá qua đây rất nhiều, không thế còn chạy với tốc độ cao, cứ như vậy mỗi lần có xe chạy qua lớp bụi này chưa kịp lắng xuống thì lớp bụi khác lại bị cuốn theo. Nhà tôi bán cơm bình dân, mặc dù quán được che chắn cẩn thận nhưng mỗi lần xe chạy qua, bát cơm của khách ăn vẫn đầy bụi”. Bác Nguyễn Thị Nhung, tổ trưởng tổ phụ nữ tổ 29, khu 5 than thở: “Khổ lắm cô ơi, sống ở đây bụi! bụi! và bụi. Có những hôm bụi quá chúng tôi đành phải chặn đường không cho xe qua lại lúc ấy các đơn vị có xe tải chạy mới cho xe tưới nước từ 1 đến 2 lần nhưng chỉ 15 phút sau đường lại khô cong, và đâu lại đóng đấy. Trong các cuộc họp tổ dân, rồi HĐND của thành phố chúng tôi đều đưa vấn đề này ra kiến nghị nhưng dường như đều bị lãng quên và tiếp tục phải hứng chịu như thế này đây. Không khí ở đây lúc nào cũng đặc quánh bởi những đợt bụi nối nhau cuộn lên, còn nguồn nước sinh hoạt cũng bị ô nhiễm nghiêm trọng. Đưa tôi đi xem giếng nước nhà mình bác Lan nói: Toàn bộ khu này đều không có nước máy, các hộ gia đình ở đây phải tự đào giếng để lấy nước sử dụng. Mùa mưa còn có nước dùng, mùa khô thì giếng cạn đến đáy. Song nguồn nước ở đây đã bị nhiễm phèn. Để minh chứng cho điều mình nói, bác đưa tay chỉ vào bể cát lọc nước giếng đã khô cứng lâu ngày không có nước để lọc, đó là một màu gạch cua đậm đặc!. Tình trạng xe chở than không phủ bạt như thế này diễn ra thường xuyên tại phường Hà Khánh, TP Hạ Long
Qua tìm hiểu chúng tôi được biết hiện nay trên địa bàn của phường Hà Khánh có 3 cảng than của các Công ty: Than Hòn Gai, Hà Tu và Hạ Long, ngoài ra còn có dự án khu đô thị của ngành Than, dự án Nhà máy xử lý nước thải của TP Hạ Long. Chính vì vậy mà lưu lượng xe qua lại rất lớn. Theo đồng chí Chủ tịch UBND phường Hà Khánh: Thời gian qua, chính quyền địa phương đã tổ chức họp thống nhất với những đơn vị của ngành Than và các dự án có xe vận chuyển đất đá hoạt động trên địa bàn ký cam kết phải phủ bạt, thực hiện phun nước nhằm giảm thiểu bụi. Mặc dù đã họp bàn thống nhất nhưng do lượng xe lưu hành quá đông, tuyến đường vận chuyển lại quá dài, việc tưới nước không thường xuyên nên đã gây ra bức xúc của người dân về sự ô nhiễm môi trường ở đây. Như vậy người dân nơi đây vẫn chỉ biết trông mong vào sự cam kết của các đơn vị thực hiện những biện pháp nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường cho dù đó chỉ là những giải pháp tình thế. Nhưng xem ra việc thực hiện cũng chỉ để mà có chứ chưa thực sựcải thiện được môi trường.
Dọc đường về tôi cứ băn khoăn mãi ngay giữa chốn đô thị, trung tâm kinh tế - văn hoá - chính trị của tỉnh mà cuộc sống của người dân vốn đã nghèo lại đối mặt với nhiều khó khăn như không có nước máy, lúc nào cũng mù mịt bụibẩn. Không biết người dân nơi đây còn phải chịu đựng ô nhiễm môi trường nặng nề đến khi nào. Tất cả họ chỉ biết trông chờ vào sự quan tâm giải quyết của các cấp chính quyền và các ngành chức năng.
