So với nhiều địa phương khác, Hạ Long có điều kiện thuận lợi hơn trong việc triển khai công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình (DS-KHHGĐ).
Trình độ dân trí cao, người dân được tiếp cận nhiều với các phương tiện thông tin đại chúng, tiếp cận với những dịch vụ chăm sóc sức khỏe có chất lượng đã giúp thành phố giảm tỷ lệ sinh, ít trường hợp sinh con thứ ba trở lên, nhiều người được chăm sóc sức khỏe sinh sản. Bởi vậy, quan trọng hơn cả trong công tác dân số nơi đây chính là việc cần có những mô hình nâng cao chất lượng dân số phù hợp với cuộc sống thành thị.
Cán bộ Trung tâm DS-KHHGĐ TP Hạ Long hướng dẫn nữ công nhân khu công nghiệp Cái Lân sử dụng thuốc tránh thai.
Hiện nay, toàn thành phố hơn 65.800 hộ với trên 242.570 nhân khẩu. Nếu tính về các chỉ tiêu chăm sóc sức khỏe sinh sản (CSSKSS), KHHGĐ nơi đây đều đạt cao. Chỉ tính riêng 6 tháng đầu năm nay, toàn thành phố có gần 36.900 người sử dụng các biện pháp tránh thai, nhờ đó mà tỷ lệ sinh con thứ ba trên địa bàn chỉ chiếm 0,84%, rất thấp so với các địa phương khác trong tỉnh. Đồng thời, Hạ Long đang được triển khai các mô hình nâng cao chất lượng dân số gồm: Sàng lọc sinh; tư vấn kiểm tra sức khỏe trước khi kết hôn, chăm sóc sức khỏe thanh niên - vị thành niên ở điểm phường, trường học; chăm sóc sức khỏe sinh sản như: Phòng chống các bệnh lây truyền qua đường tình dục, nạo phá thai an toàn, chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em, phòng mang thai ngoài ý muốn tại các khu công nghiệp. Trung tâm DS-KHHGĐ của thành phố đã phối hợp tốt với Trung tâm Y tế thành phố, Trung tâm CSSKSS tỉnh, các ngành, đoàn thể, trường học trên địa bàn để thực hiện những mô hình này. Đặc biệt, Trung tâm còn phối hợp cùng cán bộ Tư pháp, Đoàn Thanh niên của các phường để tuyên truyền, vận động các cặp vợ chồng đi kiểm tra sức khỏe trước khi đăng ký kết hôn. Việc kiểm tra này giúp họ kịp thời phát hiện những bệnh lây truyền để có phương pháp phòng tránh một cách hiệu quả, tránh những trường hợp đáng tiếc xảy ra. Nhờ đó, tỷ lệ khám sức khỏe của các cặp vợ chồng trước khi kết hôn tăng. Riêng 6 tháng đầu năm 2011, trong tổng số 593 cặp vợ chồng kết hôn thì có 421 cặp khám sức khỏe trước khi đăng ký. Một trong những mô hình phát huy hiệu quả nữa là sàng lọc sinh, chủ yếu là sàng lọc sau sinh, giúp các gia đình phát hiện bệnh của trẻ để điều trị kịp thời. 6 tháng đầu năm nay, trong tổng số 1.544 trẻ sinh ra, các phường, bệnh viện trên địa bàn đã tiến hành lấy 1.250 mẫu xét nghiệm, qua đó phát hiện 200 mẫu thiếu men G6PD và suy giáp trạng bẩm sinh, trong đó có 40 trường hợp đã và đang được điều trị.
Mặc dù vậy, công tác dân số của thành phố phải đối mặt với nhiều vấn đề ảnh hưởng đến chất lượng dân số trên địa bàn, như: Tệ nạn xã hội, quan hệ tình dục trước hôn nhân sớm dẫn tới mang thai ngoài ý muốn và gia tăng tỷ lệ bệnh lây truyền qua đường tình dục, tỷ lệ người mắc các bệnh mãn tính như tim mạch, tiểu đường cao, số dân di biến động lớn. Trong 6 tháng đầu năm 2011 này, toàn thành phố có 817 người di cư đi nơi khác và có 950 từ nơi khác nhập cư về. Đặc biệt, kinh tế gia đình khá nên nhiều nhà có điều kiện áp dụng các biện pháp can thiệp giới tính khi mang thai dẫn đến mất cân bằng giới tính. Từ đầu năm đến nay, trong tổng số 1.544 trẻ sinh ra thì có tới 806 trẻ nam, hơn trẻ nữ 86 người…
Theo anh Nguyễn Đình Nam, Giám đốc Trung tâm DS-KHHGĐ thành phố, với địa bàn như Hạ Long, trước mắt nếu có thêm một số mô hình phù hợp thì sẽ mang lại hiệu quả lớn trong công tác dân số nơi đây. Ví dụ như: Mô hình quản lý nâng cao chất lượng cuộc sống của người nhập cư, mô hình quản lý, hướng dẫn người bị bệnh mãn tính tại gia đình; mô hình hạn chế sự mất cân bằng giới tính… Trung tâm sẽ tiếp tục nâng cao hiệu quả hoạt động của những mô hình đã có nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng cuộc sống của người dân nơi đây.