Theo thống kê chỉ sau một trận mưa đêm 9-8-2008, TP Hạ Long đã có tới 15 phường với gần 30 điểm bị úng ngập, sạt lở bờ kè, đất đá. Và chuyện úng ngập trong những mùa mưa gần đây đã không còn quá xa lạ với người dân thành phố.
Với các hộ dân sinh sống ở khu biệt thự sân vườn Cái Dăm (phường Bãi Cháy, TP Hạ Long) sau mỗi mùa mưa bão họ đều ao ước hệ thống tiêu thoát nước ở khu vực này sớm hoàn thiện để giải thoát khỏi cảnh trời mưa to là trắng đêm be bờ, tát nước, múc bùn đất ra khỏi nhà. Mỗi trận mưa lại nơm nớp lo việc di chuyển đồ đạc, đưa trẻ nhỏ ra khỏi nhà đi tránh lụt. Một thành phố nằm ngay sát bờ biển, một khu dân cư nằm sát ngay hồ điều hoà nước lớn nhất, nhì thành phố nên khó ai có thể tin được lại bị úng lụt vào mùa mưa. Còn nhớ sau cơn bão số 4 năm 2008, khi trận mưa lớn do hoàn lưu của bão gây ra đã khiến những ngôi nhà trong khu dân cư này đều bị ngập nước. Nước mấp mé mi cửa sổ, trong nhà giường chiếu, chăn màn nổi lềnh phềnh; ngoài sân, rác rưởi, bùn đất ngập tràn các con đường. Mặc dù đầu mùa mưa bão năm 2008 thành phố và Công ty cổ phần Đầu tư Xây dựng và Kinh doanh nhà ở (chủ đầu tư của dự án Khu biệt thự sân vườn Cái Dăm) đã tổ chức san lấp vùng trũng, đậy nắp cống thoát nước trong khu vực dự án; đặt 3 trạm bơm để bơm nước cưỡng bức trong trường hợp xảy ra mưa to ngập úng; khơi thông hệ thống cống rãnh thoát nước trong khu vực xung quanh dự án nhưng tình trạng úng ngập vẫn cứ xảy ra. Anh Trương Văn Hoa, tổ 3, khu 7, phường Bãi Cháy cho biết: Mùa mưa năm ngoái do bị ngập nước nên phần lớn đồ đạc của nhà tôi đều bị hư hỏng. Mùa mưa năm nay lại sắp đến rồi, bà con trong khu rất lo vì chưa biết hệ thống tiêu thoát nước cải tạo đến đâu, liệu chúng tôi có tiếp tục phải chịu cảnh úng ngập như mọi năm không?
Còn với người dân khu 6, khu 11, xã Việt Hưng thì năm 2008 là năm đầu tiên cả khu dân cư của họ phải chịu cảnh úng ngập. Đây là khu vực nằm thoai thoải theo sườn đồi, có một dòng suối tiêu thoát nước chạy giữa 2 khu dân cư, phía dưới phần hạ lưu là bãi thoát nước qua cầu úc Sê ra khu vực Cửa Lục. Thế nhưng cũng chỉ vì việc lấn chiếm lòng suối, bãi tiêu thoát nước phía hạ lưu đã làm dòng chảy bị thu hẹp lại, tốc độ tiêu thoát nước chậm hơn nên mùa mưa năm nay các hộ dân sinh sống hai bên bờ suối lại cũng nơm nớp lo sẽ phải chịu cảnh úng ngập như năm ngoái.
Do đặc thù được hình thành trên các bãi xỉ thải và các sườn đồi nên hệ thống thoát nước của TP Hạ Long chủ yếu là thoát tự nhiên, chảy dọc theo sườn đồi qua các tuyến cống chảy ra biển nhưng hệ thống thoát nước lại quá nhỏ. Đặc biệt từ năm 1998 đến nay khi mà hàng loạt các dự án khu đô thị mới, khu dân cư, khu công nghiệp được hình thành theo hướng lấn dần ra biển đã làm thay đổi dòng chảy tự nhiên, hệ thống thoát nước các dự án lại không đồng bộ, quy mô chưa phù hợp nên càng làm cho tình trạng úng ngập ở nhiều khu vực trở nên bức xúc hơn. Cộng với đó là hoạt động khai thác than trái phép, các hộ dân tự ý lấn chiếm đất đai, vứt xả rác bừa bãi làm ách tắc, thu hẹp dòng chảy và gia tăng nguy cơ ngập úng trên địa bàn.
Mặc dù nhiều năm qua thành phố đã đầu tư hàng chục tỷ đồng để đầu tư xây dựng các tuyến thoát nước, nạo vét, khơi thông dòng chảy nhưng vẫn chưa giải quyết được tình trạng úng ngập trên địa bàn. Những điểm thường xuyên bị ngập úng mỗi mùa mưa trên địa bàn thành phố nhiều năm nay vẫn chưa được khắc phục. Tại khu 7, khu 8 (phường Bãi Cháy) trước đây các hộ dân chưa bao giờ phải chịu cảnh ngập lụt vì đã có một ao rất to ở giữa khu dân cư để chứa nước rồi sẽ thoát dần ra biển. Nhưng từ khi dự án khu biệt thự sân vườn Cái Dăm đổ đất lấp mất ao họ thường xuyên phải chịu cảnh ngập úng mỗi mùa mưa. Sự bất cập trong hệ thống hạ tầng ở khu vực này ai cũng nhìn thấy rõ, đất dự án thì cao tới nóc nhà dân, cống tiêu chính chỉ rộng từ 40-60cm, làm sao có thể tiêu kịp lượng nước hàng trăm khối đổ từ trên những quả đồi xung quanh xuống. Miệng cống đã bé, hệ thống kênh tiêu làm tạm bợ lại bị cỏ rác lấp đầy. Trước mùa mưa bão, doanh nghiệp và chính quyền địa phương đưa ra phương án là mở rộng cống tiêu và đặt máy bơm sẵn sàng bơm khi mưa lớn nhưng giải pháp này đã không hiệu quả. Có người đưa ra ý tưởng là nâng cao cốt nền của các hộ dân xung quanh lên nhưng khu vực này có tới vài trăm hộ dân đang sinh sống, không thể đồng loạt nâng cốt nền của tất cả các hộ này. Mà dù có nâng cốt nền cao tới đâu đi chăng nữa thì theo những người dân đã sinh sống ở đây lâu năm cho biết: Đây là thung lũng nằm giữa các quả đồi, mỗi khi mưa lưu lượng nước từ trên đồi đổ xuống tới hàng trăm khối/giây nên dù có nâng cốt nền lên tới 2,5m nhưng với hệ thống tiêu thoát như hiện nay thì vẫn cứ úng ngập.
Đồng chí Nguyễn Văn Sơn, Phó Chủ tịch UBND TP Hạ Long cho biết: Sau mùa mưa năm 2008, thành phố đã gấp rút triển khai các biện pháp để giải quyết tình trạng úng ngập trên địa bàn, nhất là khu biệt thực sân vườn Cái Dăm đã hoàn thành việc lắp hệ thống cống tiêu thoát nước ra hồ điều hoà Hùng Thắng để thoát ra biển; khu vực Nam Ga Hạ Long đang chỉ đạo đơn vị thi công làm khẩn trương. Tuy nhiên, do sự bất cập về hạ tầng đô thị nên để giải quyết được triệt để tình trạng úng ngập trong mỗi mùa mưa vẫn cần tiếp tục thực hiện nhiều giải pháp tiếp theo.
Còn nhớ những mùa mưa trước TP Hạ Long cũng đã chủ động thực hiện các giải pháp để chống úng ngập nhưng ngập lụt các khu dân cư thì vẫn cứ xảy ra. Vì vậy trước mùa mưa bão năm nay - một năm được dự báo là mưa lũ sẽ diễn biến phức tạp hơn, nhiều hộ dân của thành phố du lịch nằm bên bờ Vịnh Hạ Long xinh đẹp vẫn đang nơm nớp lo chuyện úng lụt.
