Vịnh Hạ Long với vẻ đẹp diễm lệ đã và sẽ mãi là ngọn nguồn cảm hứng cho văn học nghệ thuật. Đã có biết bao nhiêu vần thơ cùng ca ngợi vẻ đẹp tuyệt tác của Hạ Long, cả của những nhà thơ trong nước và nước ngoài.
Và khi nhắc đến các nhà thơ nước ngoài viết về Hạ Long có lẽ phải kế đến những cái tên như A.M.Gurơxanôp (Nga) với bài thơ ''Hạ Long'', Mireille Gansel (Pháp) với bài thơ ''Vịnh Hạ Long'' và Quách Mạt Nhược (Trung Quốc) với bài thơ “Cảm hứng trong khi chơi thuyền trên vịnh Hạ Long”(*). Mỗi bài thơ một phong cách riêng nhưng tất cả đều viết về Hạ Long bằng sự ngưỡng mộ và tấm lòng trân trọng trước kỳ quan thiên nhiên có một không hai trên thế giới. Và mỗi nhà thơ, bằng cách nhìn, cách cảm của riêng mình đã cùng vẽ lên bức tranh Hạ Long sinh động và đầy sức hấp dẫn. Với A.M.Gurơxanôp (trong bài ''Hạ Long''), vẻ đẹp của Hạ Long là sự phối hợp kỳ diệu của màu sắc: ''Núi Hạ Long xanh lam/ Nước Hạ Long như ngọc bích/ ở đây cam dứa chín vàng/ Mướt xanh dừa mọc thẳng hàng'' rồi ''Dây leo xanh um sườn núi'' và ''Dưới vòm đá uốn màu mây”, Tiếp đó là sự sắp đặt tinh tế của những đường nét, hình khối: ''Hình em uốn lượn dáng rồng'', ''Đỉnh núi như những đại bàng'', ''Cảnh vật đảo núi lô nhô/.../ Đường đi lắt léo trườn non'' và “Núi chừng xích lại gần nhau/ Khổng lồ hai con gà trống''. Và hình ảnh ''Cô gái bước đi và hát/ Màu hoa rực rỡ cầm tay” đã trở thành điểm nhấn của bức tranh thiên nhiên. Các sắc màu, gồm cả những gam màu rất thực (xanh lam, ngọc bích, vàng, mướt xanh, xanh um) và gam màu đầy ảo diệu (màu mây), cùng với những hình dáng, đường nét kỳ vĩ, đầy biến ảo và hình ảnh cô gái với màu hoa rực rỡ đã tạo nên bức tranh Hạ Long sơn thuỷ hữu tình, vừa như thực mà cũng như mơ.
Một góc đảo Ti-tốp.
Ảnh: TM
Ở bài thơ ''Vịnh Hạ Long'' của Mireille Gansel, cũng từ vẻ đẹp kỳ diệu của Hạ Long, nhà thơ muốn đi tìm lời lý giải cho vẻ đẹp hữu tình của cảnh vật trong sự vận động ngẫu nhiên của tự nhiên. Vẫn biết là Hạ Long được tạo tác từ ''Bàn tay của thời gian thăm thẳm/ Tay róc gọt bào mòn/ Bàn tay của gió nổi/ Bàn tay của triều sinh/ Bàn tay của muối gấm'' - hoàn toàn là sự vô tình của thiên nhiên. Nhưng từ vô tình ấy đã bất ngờ tạc nên ''Cái nội tâm phong cảnh/ Đầy ly kỳ và rất mộng mơ'' để làm nên một Hạ Long nên thơ, quyết rũ vô ngần.
Với nhà thơ Quách Mạt Nhược (trong bài ''Cảm hứng trong khi chơi thuyền trên Vịnh Hạ Long''), vẻ đẹp của Hạ Long lại được lồng ghép cùng với những yếu tố huyền thoại, lịch sử dựng nước và giữ nước của nhân dân Việt Nam anh hùng. Những yếu tố huyền thoại đầy ly kỳ như: ''Một trăm năm chục cây số vuông ba nghìn hòn đảo/ Một chuỗi trân châu, nghe nói xưa rồng đã phun rơi''. Hay những yếu tố lịch sử đầy hào hùng của dân tộc: ''Nhân dân Việt Nam anh hùng, đem kỳ tích thiên nhiên này/ Biến thành bát trận đồ ngăn đánh quân xâm lược/ Cọc gỗ chống Nguyên xưa giấu trong hang đá vẫn còn đây/ Tàu giặc Nhật bị đánh chìm vẫn bạn cùng Con Cóc''. Với sự song hành của cảnh quan tự nhiên cùng truyền thống lịch sử, Hạ Long không chỉ hiện lên với vẻ đẹp bất tử nữa mà là vùng đất địa linh được thắp sáng bởi hào khí của dân tộc.
Có thể nói, bức tranh Hạ Long ở cả ba bài thơ đều đã được các nhà thơ vẽ lên bằng con mắt quan sát tinh tế cùng vốn ngôn từ giàu có, và đặc biệt là nguồn cảm xúc trào dâng đầu ngọn bút. Để rồi, như mọi ngôn từ không thể diễn tả hết, họ đã phải cùng thốt lên: “Vịnh Hạ Long! Vịnh Hạ Long/ Vịnh đẹp chưa bao giờ thấy/ Tôi sẽ nhớ em mãi mãi/ Em là hi vọng ước mơ” (A.M.Gurơxanôp), ''Đầy ly kỳ và mộng mơ/ Của một mối tình hẹn ước/ Mà xưa nay chưa thấy bao giờ'' (Mireille Gansel) và ''So với cảnh diệu kỳ, thơ có cũng như không” (Quách Mạt Nhược). Họ là những nhà thơ nước ngoài đến với Hạ Long, đã yêu nơi đây bằng tình yêu chân thành, say đắm. Và qua những bài thơ đầy xúc cảm của mình, có lẽ các nhà thơ còn muốn nhắn gửi một thông điệp: Hãy nâng niu, gìn giữ Hạ Long bởi đây là báu vật trời ban cho mảnh đất này.
(*) Thi Sảnh: “Non nước Hạ Long”
