Mới đây, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã ban hành Thông tư số 14/2011/TT-NHNN về việc quy định lãi suất vốn huy động tối đa bằng USD của tổ chức, cá nhân tại tổ chức tín dụng (TCTD).
Theo đó, đối với lãi suất vốn huy động tối đa bằng USD của tổ chức là người cư trú, tổ chức là người không cư trú hoạt động hợp pháp tại Việt Nam (trừ TCTD) sẽ giảm từ 1% xuống 0,5%/năm. Đối với lãi suất vốn huy động tối đa bằng USD của cá nhân là người cư trú, cá nhân là người không cư trú sinh sống hợp pháp tại Việt Nam sẽ giảm từ 3% xuống 2%/năm. Mức lãi suất vốn huy động tối đa quy định tại Thông tư này bao gồm cả khoản chi khuyến mại dưới mọi hình thức và áp dụng đối với phương thức trả lãi cuối kỳ; đối với các phương thức trả lãi khác, phải được quy đổi theo phương thức trả lãi cuối kỳ tương ứng với mức lãi suất vốn huy động tối đa. Đây là lần thứ 2 trong năm NHNN Việt Nam điều chỉnh hạ trần lãi suất huy động USD. Trước đó, vào giữa tháng 4, các tổ chức tín dụng đã thực hiện việc áp dụng mức huy động lãi suất tối đa bằng USD là 3%/năm. Như vậy, trong khi lãi suất bằng VND vẫn được giữ ở mức 14% thì mức huy động USD hiện nay đã khiến nguồn tiền đổ về ngân hàng nghiêng về gửi VND.
Khách hàng gửi tiết kiệm VND tại Ngân hàng TMCP Hàng hải chi nhánh Quảng Ninh.
Có thể thấy với những chính sách mạnh tay của NHNN Việt Nam trong việc thực hiện các biện pháp thắt chặt chính sách tiền tệ đã mang lại những hiệu quả rõ nét. Thói quen găm giữ và sử dụng USD của người dân trong nhiều năm qua bắt đầu đã có những thay đổi tích cực. Khảo sát bảng niêm yết lãi suất tại các ngân hàng TMCP trên địa bàn sau khi Thông tư 14 có hiệu lực cho thấy các ngân hàng đã thực hiện rất nghiêm túc việc áp dụng trần lãi suất huy động USD. Mức lãi suất gửi USD đều đã được điều chỉnh niêm yết công khai xuống còn 2%/năm. Thực tế này đã khiến cho người dân và doanh nghiệp cũng không còn tâm lý găm giữ USD vì lãi suất thấp, giao dịch trở nên thông suốt. Số liệu tổng hợp của NHNN Chi nhánh Quảng Ninh, tổng nguồn vốn hoạt động của các ngân hàng đến hết tháng 5 đạt 53.700 tỷ đồng, tăng 9% so với 31-12-2010. Trong đó: Vốn huy động tại địa phương là 37.400 tỷ, tăng 10,1%. Theo lãnh đạo nhiều ngân hàng CPTM trên địa bàn cho biết ngay khi lãi suất USD còn 2%/năm thì lượng khách hàng gửi USD đã giảm hẳn nhưng gửi bằng VND tại Ngân hàng thì đã tăng từ 10-20%. Quy định hạ lãi suất trần tối đa chỉ có 2%/năm lại tiếp tục kích thích người dân bán USD cho ngân hàng vì chuyển sang VND có lợi hơn giữ USD. Chị Hoàng Thu Nga, tổ 2, phường Cao Thắng cho biết: Gửi VND lãi suất 14% trong khi USD chỉ có 2% nên tôi đã quyết định đổi hết số USD đang có sang VND để có lãi cao hơn. Hơn nữa, bây giờ các Ngân hàng cũng rất linh động cho khách hàng, gửi lãi suất không kỳ hạn hay ngắn hạn đều đang mức cao, rất có lợi cho khách hàng.
Không chỉ có người dân, các ngân hàng hiện nay còn có nguồn USD từ phía các doanh nghiệp. Theo Thông tư số 13/2011/TT-NHNN của Thống đốc NHNN Việt Nam vừa ban hành thì, nguồn ngoại tệ của các doanh nghiệp Nhà nước phải bán cho tổ chức tín dụng, bao gồm: Ngoại tệ trên tài khoản tiền gửi ngoại tệ có kỳ hạn và không kỳ hạn gửi tại tổ chức tín dụng tại thời điểm ngày 1-7-2011; ngoại tệ thu được từ nguồn thu ngoại tệ hợp pháp (trừ các nguồn thu từ giao dịch vốn) của doanh nghiệp phát sinh từ ngày 1-7-2011. Trường hợp nhu cầu sử dụng ngoại tệ hợp pháp trong tháng của chính các doanh nghiệp lớn hơn số ngoại tệ thu được và số dư tài khoản tiền gửi ngoại tệ hiện có (trong phạm vi số ngoại tệ đã bán cho tổ chức tín dụng được phép), doanh nghiệp được quyền mua số ngoại tệ còn thiếu từ tổ chức tín dụng được phép trên cơ sở xuất trình tài liệu, chứng từ hợp lệ để phục vụ nhu cầu sử dụng hợp pháp. Như vậy, doanh nghiệp nếu không có kế hoạch sử dụng USD thì việc bán lại cho các TCTD là điều tất yếu.
Từ những chính sách cụ thể của NHNN Việt Nam, đã khiến cho tâm lý doanh nghiệp đã thoải mái hơn khi bán ngoại tệ cho ngân hàng. Bên cạnh đó, cả doanh nghiệp và người dân đã bước đầu chuyển dần việc gửi/vay ngoại tệ sang mua/bán đứt đoạn ngoại tệ với ngân hàng; việc niêm yết giá thanh toán, mua bán trực tiếp bằng ngoại tệ đã được thu hẹp và trở lại theo quy định.
