Ngày 1-1-2008, Sở Y tế TP.HCM sẽ siết chặt vấn đề quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) của khoảng 30.000 cơ sở sản xuất, kinh doanh, chế biến thực phẩm thuộc mười nhóm nguy cơ cao theo quyết định 11 của Bộ Y tế.
Cơ sở nào chưa có giấy chứng nhận đủ điều kiện VSATTP có nguy cơ bị xử phạt tới 10-15 triệu đồng. Số phận hàng chục ngàn hàng quán rong sẽ ra sao?
Nghe nói đến giấy chứng nhận VSATTP, bà Nguyễn Thị Chín khóc ròng: "Tiết kiệm lắm tôi mới đủ tiền cho đứa con học trung cấp. Tiền đâu mà làm giấy chứng nhận rồi đóng thuế hằng tháng!". Người phụ nữ 54 tuổi này nói: "Đi về Quảng Ngãi trồng rau và cho con nghỉ học thôi!". Nghe chúng tôi giải thích đó chỉ là qui định về giấy chứng nhận VSATTP, không phải làm giấy để đóng thuế hằng tháng, bà mới dần hiểu.
Giấy đó lấy ở đâu?
Chị Trần Minh Hồng, trọ tại đường Hoàng Hoa Thám, khu chợ Cây Quéo, Q.Bình Thạnh, giật nảy người: "Nghe mà hết hồn! Chưa ai thông báo và giải thích cho chúng tôi về qui định này!". Trọ cùng nhà chị Hồng còn có ba người phụ nữ khác. Chị Hồng bán bún riêu trước cửa nhà. Một chị bán nước mía, một chị bán cà phê và một chị bán bánh mì. Tất cả đều ngơ ngác khi nghe vài ngày nữa là thời hạn cuối cùng để đăng ký cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện VSATTP: giấy đó lấy ở đâu?
Như nhiều chủ xe mì gõ khác, chú Đào Văn Tân cũng như trên trời rơi xuống trước qui định liên quan đến cuộc sống của chính mình: "Đi làm về mệt cứ lăn ra ngủ, ngủ rồi đi bán tiếp, có nghe đài, đọc báo gì đâu. Cả khu tôi trọ trên đường Nguyễn Thượng Hiền, P.5, Q.Bình Thạnh đâu có ai biết gì. Tôi không nhận được thông báo nào từ chính quyền địa phương".
Chú Tân cho biết: "Tôi cũng muốn bán đồ ăn cho hợp vệ sinh, an toàn, như vậy mới có khách nhiều. Nếu có đợt tập huấn về VSATTP, tôi cũng tự nguyện xin học. Nhưng khổ nỗi trên 10 năm bán xe mì gõ rong, tôi có thấy ai tập huấn gì đâu. Còn bắt tôi xin giấy chứng nhận, tôi cũng sẵn sàng, nhưng tôi có biết gì về chủ trương này mà đi xin. Thậm chí bây giờ nghe nói, tôi muốn xin giấy chứng nhận VSATTP cũng không biết phải xin ở đâu?!".
Lấn cấn hàng quán rong
|
Tại cuộc họp giữa Sở Y tế TP và UBND các quận, huyện ngày 18-12, Sở Y tế cho biết mới có 3/24 quận huyện là Bình Tân, Phú Nhuận, Tân Bình có triển khai cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện VSATTP ở cấp phường, xã. Còn các quận huyện khác vẫn án binh bất động. Nhiều quận huyện có mặt tại cuộc họp này cho rằng việc triển khai cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện VSATTP cho các hàng quán rong có một vướng mắc lớn nhưng địa phương không biết giải quyết ra sao. Đó là hầu hết hàng quán rong đều kinh doanh lấn chiếm lòng lề đường hoặc kinh doanh ở các chợ "đuổi", chợ "chạy".
Nếu chính quyền cấp giấy chứng nhận thì chẳng khác nào hợp pháp hóa cho người dân lấn chiếm lòng lề đường. Mà không cấp thì không thể kiểm soát được chất lượng VSATTP. Chưa kể hầu hết các hàng quán rong khó đạt được các qui định về VSATTP để được cấp giấy chứng nhận.
Theo tìm hiểu của chúng tôi, trừ một số cơ sở "chây ì” cố tình không làm hồ sơ xin cấp giấy chứng nhận, còn đa số người dân không nộp hồ sơ xin cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện VSATTP là do họ không biết, hoặc biết có nộp hồ sơ xin thì cũng không được cấp vì cơ sở của họ không đủ điều kiện vệ sinh theo qui định (ví dụ bán hàng rong ở gần cống thoát nước...); chi phí cấp giấy chứng nhận vượt quá khả năng của người dân.
Để được cấp giấy chứng nhận, người bán hàng quán rong phải tốn kém khoảng 300.000-400.000 đồng cho các chi phí: thẩm định cho các cơ sở sản xuất là 200.000 đồng, dịch vụ ăn uống là 50.000 đồng, chi phí khám sức khỏe khoảng 200.000 đồng/người, chi phí cấp giấy chứng nhận, chi phí tập huấn kiến thức về VSATTP thì tùy số người tham gia ít hay nhiều và còn tùy địa phương. Một người bán hàng ăn cố định ít nhất cũng phải có hai người (bán và bưng bê) thì số tiền không nhỏ.
Với hàng quán rong di động thì việc quản lý, cấp giấy chứng nhận càng khó hơn. Trên thực tế đa số người buôn bán hàng rong ở chỗ này nhưng đi bán ở nhiều nơi khác. Họ có thể gánh hàng rong đi qua 2-3 nơi khác nhau và địa phương nào cũng có thể đẩy trách nhiệm cho địa phương khác cấp giấy chứng nhận. Cuối cùng chẳng ai cấp giấy chứng nhận cho hàng quán rong.
Xử phạt: Không khả thi!
Tại cuộc họp nói trên, ông Lê Trường Giang - phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM - khẳng định đến giờ "G" với những cơ sở chưa có giấy chứng nhận, Sở Y tế sẽ kiến nghị TP không cấp giấy đăng ký kinh doanh đối với những cơ sở mới; đối với những cơ sở đã nộp hồ sơ xin cấp giấy chứng nhận nhưng chưa được cấp thì chưa xử phạt; với những cơ sở đã nộp hồ sơ nhưng thẩm định không đạt thì cho phép thêm một thời gian để chỉnh sửa, sắp xếp lại. Sau đó phúc tra đạt thì cấp giấy chứng nhận. Nếu hai lần thẩm định không đạt thì không cấp giấy chứng nhận luôn.
Với những cơ sở đang hoạt động nhưng đến hết ngày 31-12-2007 vẫn không nộp hồ sơ xin cấp giấy chứng nhận khi thanh tra sẽ tiến hành xử phạt ngay. Riêng với các hàng quán rong chưa có giấy chứng nhận có xử phạt hay không, theo ông Giang, không chỉ TP.HCM mà cả nước cũng đang vô cùng lúng túng và chưa biết giải quyết ra sao.
Ngày 28-12, ông Huỳnh Lê Thái Hòa - trưởng phòng quản lý VSATTP Sở Y tế TP - cho rằng qui định xử phạt 10-15 triệu đồng đối với các hàng quán rong không có giấy chứng nhận đủ điều kiện VSATTP là không khả thi và rất khó áp dụng. Bởi hầu hết người buôn bán hàng rong là người lao động nghèo, vốn ít, làm sao xử phạt? Ra quyết định xử phạt mà biết là không thể thực hiện thì về mặt pháp lý là không khả thi. Mà không phạt thì trái với qui định của Nhà nước. Vì vậy, đầu tuần sau Sở Y tế sẽ có tờ trình xin ý kiến chỉ đạo của UBND TP.HCM để tháo gỡ vướng mắc này.
