Việc Việt Nam thực hiện cam kết mở cửa thị trường hàng hải khi gia nhập WTO, đã gây một tác động rất lớn đối ngành Hàng hải Việt Nam, một ngành vốn đã gặp không ít khó khăn trong kinh doanh vận tải biển. Vậy ngành hàng hải Việt nam làm thế nào để ổn định và phát triển trước các đối thủ không những mạnh về tiềm lực kinh tế và năng lực mà còn có bề dầy kinh nghiệm đang ồ ạt tiến vào Việt nam sau WTO.
Nói như ông Dương Chí Dũng, Tổng Giám đốc Tổng công ty Hàng hải Việt Nam thì: "Trước đây hoạt động vận tải của chúng ta, nhất là vận tải nội địa được bảo hộ. Phía nước ngoài không được tham gia. Nhưng nay do hoạt động kinh tế đối ngoại, và đặc biệt khi vào WTO, rồi luật đầu tư nuớc ngoài, luật doanh nghiệp... tác động, các doanh nghiệp nước ngoài đã từng bước được thành lập công ty 100% vốn tại Việt Nam và tham gia vào lĩnh vực vận tải biển, tham gia vào lĩnh vực hàng hải, kể cả việc tham gia đầu tư khai thác cảng".
Như vậy tác động lớn nhất đối với ngành hàng hải khi Việt Nam vào WTO là việc phải chia xẻ thị phần hàng hoá xuất nhập khẩu của các doanh nghiệp trong nước với các hãng tàu biển nuớc ngoài. Trong khi hiện tại, thị phần của các công ty trong nước ở lĩnh vực này là gần 1/3, còn lại là do công ty nước ngoài nắm giữ.
Nguyên nhân chính là do tuổi tàu nước ta cao, cước phí cao và dịch vụ cũng bị hạn chế hơn so với các công ty vận tải biển quốc tế. Theo đánh giá của các chuyên gia kinh tế, nếu không có sự thay đổi và kế hoạch phát triển ngay từ bây giờ, chắc chắn con số 1/3 thị phần này cũng sẽ rơi vào tay các doanh nghiệp vận tải nước ngoài.
Ông Dũng cho biết: "Về vận tải biển, những năm qua chúng tôi đã đầu tư rất nhiều. Và từ nay đến 2010 chúng tôi phấn đấu đạt 2,6 triệu tấn trọng tải/tàu và hạ tuổi tàu xuống còn 16 tuổi bình quân; Đầu tư đội tàu container, tàu chở dầu, tàu chở hoá chất; Mở thêm tuyến vận tải biển đi Bắc Á, châu Âu và Mỹ... Thực hiện phưong thức Logistic trong tức là vận chuyển từ A đến Z để thu hut khách hàng".
Tuy nhiên khó khăn không chỉ ở lĩnh vực vận tải biển mà còn ở cả lĩnh vực đầu tư và khai thác cảng. Khi Việt Nam thực hiện cam kết WTO, các tập đoàn đầu tư khai thác cảng lớn trên thế giới cũng sẽ được quyền tham gia lĩnh vực này. Hiện hệ thống dịch vụ cảng biển chưa đồng bộ, bố trí chưa hợp lý, dịch vụ hạn chế. Đây chính là những lý do chính dẫn tới đơn giá bốc xếp vận tải của ta cao so với khu vực từ 5 đến 600USD/container.
Theo ông Vũ Tuấn Dương, Phó Giám đốc Công ty cổ phần cảng Đoạn xá (Hải Phòng): "Các doanh nghiệp nước ngoài vào sẽ tạo nên sự cạnh tranh rất lớn nên bắt buộc chúng tôi phải hạ giá thành. Hiện chúng tôi đã đầu tư các thiết bị cẩu hiện đại, các cầu tầu mớiđể đón tàu lớn và đầu tư cả về con nguời để cạnh tranh".
Để giảm tác động tiêu cực sau WTO, Tổng công ty Hàng hải Việt Nam Vinalines sẽ trở thành tập đoàn vào năm 2007. Dự kiến, theo kế hoạch từ nay đến năm 2020, Vinalines sẽ cần 51.000 tỷ đồng vốn đầu tư để nâng cao năng lực cạnh tranh.
Trong lúc này, các công ty khai thác cảng trong nước cũng đang lên kế hoạch hợp tác theo mô hình liên doanh với các Tập đoàn khai thác cảng quốc tế để hiện đại hoá hệ thống cảng biển trên cả 3 miền Bắc Trung Nam.
