Hệ thống bán lẻ: Giờ G đã điểm

Mặc dù đã được cảnh báo trước, nhưng đến 1-1-2009 thời điểm hệ thống bán lẻ mở cửa hoàn toàn cho các nhà đầu tư nước ngoài thì hệ thống bán lẻ của tỉnh ta vẫn như một tấm áo vá. Hệ thống phân phối hàng hoá trên địa bàn tỉnh hiện vẫn qua các chợ và các cửa hàng bán lẻ độc lập. Theo xu hướng chung, các kênh phân phối hiện đại sẽ tăng lên và các kênh phân phối truyền thống sẽ giảm. Điều này chắc chắn sẽ gây khó khăn cho các hộ kinh doanh gia đình, các hộ kinh doanh tại các chợ truyền thống.

Hiện nay, tỉnh ta đang khuyến khích mọi thành phần kinh tế tham gia vào việc chuyển đổi mô hình quản lý chợ thông qua các hình thức như: Chuyển sang mô hình công ty cổ phần kinh doanh và khai thác chợ, doanh nghiệp HTX kinh doanh theo Luật HTX hoặc tổ chức bán chợ cho các tổ chức, cá nhân có đủ năng lực quản lý và kinh doanh chợ. Những chợ loại I, loại II ở vị trí trọng điểm của huyện, thị xã, thành phố thì áp dụng các hình thức bán, chuyển sang công ty cổ phần hoặc đầu tư theo hình thức BOT. Những chợ loại II, III ở địa bàn nông thôn, miền núi ngoài những hình thức chuyển đổi trên có thể chuyển sang mô hình doanh nghiệp HTX kinh doanh chợ. Qua đó tạo vị thế riêng cho từng chợ, thúc đẩy mở rộng thị trường lưu thông hàng hoá, phát triển dịch vụ đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế. Thực hiện Nghị định số 02/2003/NĐ-CP của Chính phủ về phát triển và quản lý chợ, Quảng Ninh đã có 18/131 chợ đã chuyển đổi mô hình quản lý, chiếm 8,43% tổng số chợ. Trong đó: 12 chợ đã chuyển đổi theo hình thức BOT (DN bỏ vốn đầu tư, kinh doanh để thu hồi vốn, bàn giao lại địa phương); 6 chợ doanh nghiệp thuê đất xây dựng chợ và khai thác trong 50 năm. Tuy nhiên, việc chuyển đổi mô hình quản lý chợ hiện nay được giới chuyên môn đánh giá là rất khó. Trao đổi với chúng tôi, đồng chí Nguyễn Thị Liễu, Phó Giám đốc Sở Công thương cho rằng: Cái khó nhất hiện nay là chưa có hướng dẫn cụ thể của Bộ Tài chính về giải quyết các chế độ, chính sách cho người lao động làm việc trong các Ban quản lý chợ (đơn vị sự nghiệp có thu) khi chợ chuyển sang hoạt động theo mô hình doanh nghiệp quản lý và việc xử lý vốn đầu tư của Nhà nước ra sao khi chuyển đổi. Bên cạnh đó, qua tiếp xúc với các hộ kinh doanh tại một số chợ trung tâm chúng tôi nhận thấy việc tuyên truyền, vận động nhân dân ủng hộ chủ trương của Nhà nước trong thời gian qua vẫn chưa được các cấp, ngành thực sự chú trọng. Phần lớn các hộ kinh doanh vẫn tỏ ý lo ngại khi cho các doanh nghiệp tư nhân vào đầu tư xây dựng chợ, sợ quyền lợi của mình không được đảm bảo mà không hiểu rằng việc chuyển đổi mô hình quản lý chợ là tất yếu và việc chuyển đổi càng sớm thì càng có lợi cho các tiểu thương.

Để khắc phục những yếu kém về dịch vụ hậu cần, tính chuyên nghiệp và chuẩn bị cho cuộc cạnh tranh sắp tới, các nhà bán lẻ cần nhanh chóng đầu tư sâu về kỹ thuật quản lý kinh doanh hiện đại và cải tiến vấn đề cung ứng hàng hoá. Các chuỗi cửa hàng tạp hoá sỉ, lẻ hiện cần nguồn vốn lớn để đầu tư dịch vụ, kỹ năng và nâng cấp thành chuỗi cửa hàng tiện ích hiện đại làm đối trọng với các tập đoàn phân phối nước ngoài. Trong điều kiện nguồn lực có hạn, giải pháp đạt được mục tiêu nói trên là liên kết, tăng cường hợp tác trong tỉnh, trong nước dưới nhiều hình thức. Để đảm bảo không vi phạm các cam kết WTO, hiện nay tỉnh đã không thực hiện hỗ trợ vốn mà cần thiết lập cơ chế, chính sách đúng, thông thoáng, kịp thời tháo gỡ những vướng mắc, tạo điều kiện để các doanh nghiệp tổ chức các cửa hàng tiện ích mang thương hiệu riêng hoặc hợp tác hình thành chuỗi cửa hàng tự chọn. Nhà nước đóng vai trò đầu mối giúp các doanh nghiệp liên kết tạo sức mạnh tổng hoà mà vẫn đảm bảo lợi ích các bên tham gia.