Những năm gần đây, hoạt động du lịch đường biển của Quảng Ninh có những bước phát triển mạnh mẽ, số lượng tàu phục vụ du lịch đưa đón khách tham quan trên Vịnh cùng với các tuyến du lịch trên biển ngày càng tăng.
Bên cạnh đó, Quảng Ninh cũng đang là điểm đến hấp dẫn thu hút nhiều hãng tàu du lịch lớn đưa khách du lịch quốc tế đến Hạ Long. Tuy nhiên, trong thời gian qua, việc đưa đón khách du lịch gặp không ít khó khăn do hệ thống bến, cảng còn nhiều bất cập, không đáp ứng được nhu cầu thực tế.
Khách du lịch xuống tàu nhiều phen hú vía bởi sự hoạt động của xe container tại cảng Cái Lân (TP Hạ Long).
Một điều dễ nhận thấy đối với bất cứ du khách nào khi đi tham quan Vịnh Hạ Long đó là sự quá tải của Cảng tàu du lịch Bãi Cháy. Với khoảng 500 con tàu, chiếm gần 97% số tàu chở khách tham quan Vịnh Hạ Long đón trả khách tại đây, cảng tàu này đã quá tải gấp hơn 2 lần so với thiết kế. Mặt khác, do ngày càng có nhiều tàu kích cỡ lớn nên việc ra vào cảng lại càng khó khăn. Cùng với Cảng tàu Bãi Cháy, các cảng bến khác trên Vịnh Hạ Long cũng mới chỉ đáp ứng được yêu cầu về điểm để đón trả khách, hạ tầng bến bãi đều đã xuống cấp, chật hẹp; luồng vào bến tàu Tuần Châu chưa đủ hệ thống phao tiêu, biển báo, dọc theo luồng còn nhiều bãi cồn; nhiều bến khác chưa có vùng nước neo đậu phù hợp, gần bãi tắm có nguy cơ tiềm ẩn gây mất an toàn và làm ô nhiễm môi trường bãi tắm. Tại khu vực Vịnh Bái Tử Long (Cẩm Phả và Vân Đồn), hiện có 8 cảng, bến đã được Sở Giao thông, Vận tải công bố theo quy định hiện hành đủ điều kiện là cảng, bến thuỷ nội địa nhưng do thiếu nhà chờ và một số dịch vụ thiết yếu nên chưa đủ điều kiện phục vụ khách du lịch. Mặt khác, luồng vào một số bến, cảng tại đảo Minh Châu, Quan Lạn phụ thuộc vào mực nước thuỷ triều. Vào những ngày nước kém, tàu du lịch không thể cập cảng. Riêng cảng Ngọc Vừng mới được đầu tư là cảng đa năng nhưng vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu phục vụ khách du lịch.
Đối với hệ thống cảng tiếp nhận tàu khách quốc tế trên địa bàn tỉnh hiện nay chủ yếu là cảng hàng hoá, Quảng Ninh chưa có cảng hành khách chuyên dụng để đón và phục vụ các đoàn khách du lịch tàu biển. Thực tế, hiện nay Quảng Ninh vẫn sử dụng cảng nổi Hòn Gai và cảng Cái Lân, cảng hàng hoá chuyên dụng để phục vụ hành khách mỗi khi có đoàn khách ghé thăm. Do vậy, các hãng tàu đã gặp không ít khó khăn khi đặt cầu bến cho tàu, hay mỗi khi đưa tàu ra vào cảng. Bên cạnh đó, việc đi lại của hành khách trong phạm vi cảng không đảm bảo an toàn. Chẳng hạn như tại cảng hàng hoá Cái Lân, khách du lịch quốc tế bị nhiều phen hú vía do hoạt động của các loại xe tải, xe cẩu, xe chở container v.v... trong cảng. Còn với cảng nổi Hòn Gai, vì không có cảng tàu nên các tàu khách đến Hạ Long (chủ yếu là tàu tuyến du lịch đường biển Bắc Hải - Hạ Long) đều phải neo đậu cách cảng khoảng 500-1.000m. Khách xuống tàu được chuyển tải qua một chiếc sà lan cũ và sau đó được chuyển sang cano hoặc tàu gỗ nhỏ để di chuyển vào bờ. Quá trình chuyển tải này vừa mất thời gian, vừa gây bất tiện cho khách, lại không đảm bảo an toàn khi lên xuống cầu cảng. Ngoài ra, các cảng này còn thiếu các trang thiết bị đầu tư tiện ích khác: Nhà hàng, trạm điện thoại, internet, quầy đổi tiền, cửa hàng miễn thuế, nhà vệ sinh v.v... Chính những hạn chế này từ nhiều năm nay đang là những rào cản đối với việc thu hút khách du lịch đường biển đến với Quảng Ninh. Trong khi theo đánh giá của một số chuyên gia trong lĩnh vực du lịch, khách du lịch tàu biển là đối tượng có khả năng chi tiêu cao, trung bình mỗi du khách tàu biển chi tiêu từ 100-200 USD/ngày khi đến Việt Nam.
Với lợi thế có trên 250km bờ biển, có cảng nước sâu thông thương các tuyến đường biển quốc tế, đặc biệt với cảnh quan thiên nhiên kỳ thú của vùng biển đảo Vịnh Hạ Long và Bái Tử Long, đây chính là kho báu vô tận để Quảng Ninh khai thác, phát triển du lịch biển. Việc khảo sát, lựa chọn địa điểm đầu tư xây dựng, nâng cấp cảng tàu khách phục vụ du lịch trong giai đoạn hiện nay là việc làm rất cần thiết. Đúng như lời một đồng chí lãnh đạo trong ngành Du lịch đã phát biểu trong một cuộc họp gần đây: ''Trong chiến lược phát triển kinh tế biển nói chung và khai thác khách du lịch đường biển nói riêng sự liên kết giữa hai ngành Du lịch và Giao thông vận tải có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Sự phát triển của ngành giao thông về kết cấu hạ tầng sẽ đảm bảo thuận lợi cho ngành Du lịch khai thác tốt các giá trị văn hoá, lịch sử, nhân văn và tự nhiên. Đặc biệt làm cho các loại hình du lịch đa dạng và phong phú hơn, đáp ứng được nhu cầu của khách du lịch...''.
