Chỉ là việc đến cơ quan công an xin cấp hoặc xin đổi cái chứng minh nhân dân (CMND), nhưng với nhiều người, từ lâu đó vốn là một công việc đáng ngại. Vì để hoàn chỉnh những thủ tục bắt buộc như lăn tay, chụp ảnh v.v... không phải chỉ đến một lần là xong. ấy là chưa kể, có khi làm xong rồi nhưng vì một lý do nào đó, CMND mới có chỗ chưa chính xác, lại phải làm lại...
Không ít lời kêu ca, phàn nàn về sự bất cập xung quanh chuyện cấp CMND ở nơi này, nơi khác mà chúng tôi đã nghe được trong những chuyến công tác. Chính vì thế, lần này đến Công an TP Hạ Long, chúng tôi thực sự ngạc nhiên bởi ''cái công việc nhiêu khê'' suốt mấy chục năm nay ấy giờ đây thật đơn giản, gọn nhẹ...
Bước đột phá...
Trung tá Nguyễn Đức Sáng đang xem lại những bản thảo của dự án.
Những ngày cuối năm, không khí làm việc ở Đội QLHC về TTXH của Công an TP Hạ Long dường như bận rộn, tất bật hơn, nhưng cũng sôi nổi, hào hứng hơn; nhất là ở phòng cấp, đổi CMND cho công dân. ở đây, nếu như trước kia, rất dễ nhận ra những ánh mắt, nét mặt sốt ruột, thậm chí là bực dọc... của nhiều người khi đến làm thủ tục cấp, đổi CMND. Nhưng bây giờ, điều đó không còn nữa! Hầu như ai đến đây khi ra về cũng tỏ vẻ hài lòng, phấn khởi. Chúng tôi làm quen với một cô gái có cái tên rất hay là Nguyễn Trà My, nhà ở tổ 3, khu 2, phường Bãi Cháy (TP Hạ Long), người xem ra khá ''có nhiều kinh nghiệm thực tế'' trong chuyện đi làm CMND. Cô sinh năm 1989 nhưng như cô nói thì đây là lần thứ ba cô đến cơ quan công an để xin cấp lại CMND... Lần đầu là do đi mưa, CMND bị ướt nên chữ nhoè hết cả, phải làm lại; lần sau do bị kẻ trộm móc ví lấy mất. Và lần này cũng vậy...
Tôi hỏi, Nguyễn Trà My cho biết, những lần trước cô phải đi lại vài, ba lần và chờ hàng nửa tháng mới lấy được CMND. ''-Còn lần này, cháu chỉ phải đến CATP mỗi lượt thôi, sau đó ba, bốn ngày đã lấy được CMND rồi!'' - Cô gái ngắm nghía tấm CMND mới trong tay, tỏ vẻ rất hài lòng - ''Mà CMND mới lại đẹp, chữ và số in thật sắc nét, trông bắt mắt hơn trước nhiều...''.
Cùng có mặt ở đó lúc ấy, Thượng tá Phí Văn Minh, Trưởng Công an TP Hạ Long, lên tiếng:
''-Đúng đấy, việc làm CMND bây giờ không tốn nhiều thời gian như trước nữa đâu. Và quan trọng hơn, nó đã khắc phục được đến mức tối đa những sai sót trong quá trình xử lý thông tin, in ấn v.v... mà trước đây do tiến hành một cách thủ công, thường hay mắc phải!''. Qua Thượng tá Phí Văn Minh, chúng tôi được biết đây là kết quả của công trình ứng dụng công nghệ thông tin vào việc cấp, đổi, quản lý CMND do Trung tá Nguyễn Đức Sáng, Đội phó Đội QLHC về TTXH Công an TP làm chủ đề tài.
''-Công trình này hiện tại mới chỉ áp dụng thử nghiệm từ tháng 7-2009 nhưng hiệu quả thì như các bạn thấy đấy, thật đáng phấn khởi... Có thể nói, với những tiện ích của nó, đây thực sự là bước đột phá trong việc cải cách thủ tục cấp và quản lý CMND hiện nay...'' - Thượng tá Minh nói.
Ước mơ và tâm huyết...
Công trình Nghiên cứu ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác cấp và quản lý CMND vốn đã được Trung tá Nguyễn Đức Sáng nung nấu từ khá lâu nhưng phải đến năm 2007 thì nó mới thực sự được tiến hành. Trò chuyện với chúng tôi, anh tâm sự, xuất phát từ yêu cầu cải cách thủ tục hành chính và yêu cầu đổi mới trong công tác quản lý Nhà nước trên lĩnh vực ANTT, nhất là khi Giám đốc Công an tỉnh có Qui định số 157/PV11 về cải cách thủ tục hành chính và thực hiện cơ chế ''một cửa'', thì anh cùng các đồng nghiệp mới bắt tay thực hiện đề tài. Nhưng trước đó, năm 1998, khi còn là sinh viên ở Học viện Cảnh sát, chuyên ngành QLHC về TTXH, tình cờ, anh đọc được một tài liệu của Đức với nhan đề ''Quy trình cấp căn cước cho công dân Đức''. Vốn là người say mê với công nghệ thông tin, anh cảm thấy như bị hút hồn bởi tính tiện ích của nó, từ việc nhập dữ liệu tờ khai, chụp ảnh, lấy vân tay v.v... để làm CMND cho một công dân, tất cả đều được thực hiện trên máy vi tính và chỉ sau 6 phút, công dân có thể lấy được CMND.
''-Có được ''cẩm nang'' trong tay, tôi say sưa đọc, nghiên cứu và trăn trở suy nghĩ...'' - Trung tá Sáng kể - ''Rồi khi về công tác tại Công an TP Hạ Long, trong quá trình thực hiện công việc giải quyết thủ tục hành chính, trong đó có việc cấp CMND cho công dân, tôi càng thấy quyết tâm hơn. Bởi thủ tục cấp CMND theo cách cũ vừa mất thời gian của công dân, lại vừa rất dễ xảy ra sai sót, nhầm lẫn do không có công cụ hỗ trợ kiểm duyệt, phát hiện...''.
Và trước thực tế ấy, Nguyễn Đức Sáng đã chủ động đề xuất lãnh đạo CATP cho phép nghiên cứu ứng dụng công nghệ thông tin vào việc cấp và quản lý CMND. Ban đầu, nhiều người cho rằng suy nghĩ và việc làm của anh là ''viển vông''... Có người còn nói ra nói vào: - Nếu việc này làm được, Bộ Công an và các đơn vị nghiệp vụ đã nghiên cứu làm từ lâu, chờ gì đến lượt mấy anh cán bộ cơ sở...
''- Nhưng rất may cho chúng tôi là các đồng chí lãnh đạo CATP lại rất ủng hộ ý tưởng này!'' - Nguyễn Đức Sáng nói - ''Và chẳng còn lý do gì để tôi không thực hiện tâm huyết mà mình từng ấp ủ bao năm qua...''.
Khi được hỏi ''bí quyết'' gì đã tạo nên thành công bước đầu khi đưa chương trình cấp CMND vào thực tiễn công tác, Nguyễn Đức Sáng trả lời không chút do dự, đó là ngoài ý chí quyết tâm, đòi hỏi người cán bộ phải hiểu sâu về nghiệp vụ, đưa ra được quy trình cấp CMND chuẩn trên nền công nghệ thông tin để khi đưa vào hoạt động thực tiễn, các thao tác của cán bộ nghiệp vụ hợp lý, không thừa, không thiếu; các dữ liệu sau khi được nhập vào phần mềm bảo đảm tính khoa học, liên thông và giảm tối đa các thao tác nghiệp vụ: Mặt khác, phải làm sao để người không có trình độ cao, hiểu biết sâu về công nghệ thông tin vẫn có thể sử dụng phần mềm đạt hiệu quả; đây là những điều kiện tiên quyết bảo đảm tính khả thi khi đưa đề tài vào thực hiện.
Nhưng để đảm bảo được các yêu cầu trên thì cái khó nhất là kiếm đâu ra đội ngũ chuyên gia lập trình phần mềm, những cán bộ này phải có trình độ cao (vì ngoài quản lý dữ liệu lại còn quản lý ảnh, vân tay...). Rồi việc xây dựng phần mềm cấp, quản lý CMND trên cơ sở dữ liệu nào, thiết kế lập trình ra sao để có thể hoạt động cả trên máy vi tính độc lập và trên mạng nội bộ, lại đáp ứng được yêu cầu nâng cấp trong tương lai... Bao đêm thao thức (đến mức vợ con cũng phát bực mình), để biến những ý tưởng thành hiện thực, cuối cùng phần mềm cấp, phát, quản lý CMND cũng dần định hình. Nhưng lại vấp phải những khó khăn khác: Thiết bị lấy vân tay chủ yếu phục vụ công tác nghiệp vụ của cơ quan an ninh thuộc danh mục không phổ biến; ở trong nước chưa sản xuất được, trên thị trường thì không có bán, nếu mua ở nước ngoài về, ngoài khâu kiểm duyệt lại không có phần mềm giao tiếp... Không nản chí, Nguyễn Đức Sáng cùng các cộng sự là những kỹ sư trong và ngoài ngành Công an, tiếp tục nghiên cứu. Cuối cùng Modun phần mềm giao tiếp giữa thiết bị lấy ảnh và vân tay để đưa vào cơ sở dữ liệu cũng được thực hiện thành công. Sau hơn 1 năm nghiên cứu, sản phẩm của đề tài là phần mềm ''cấp và quản lý CMND'' đã được đưa vào sử dụng tại bộ phận cấp CMND thuộc CATP. Đến lúc này, nhiều người vẫn không tin, cứ nghĩ đây là phần mềm lấy từ nơi khác về ứng dụng ở CATP Hạ Long...
Việc làm thủ tục cấp CMND cho công dân ở TP Hạ Long nay đã đơn giản, gọn nhẹ hơn nhiều.
Niềm vui vì đã góp phần đem lại lợi ích cho công cuộc cải cách thủ tục hành chính...
Việc nghiên cứu ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác cấp và quản lý CMND tại Công an TP Hạ Long tuy đang trong quá trình thử nghiệm, song đã đem lại hiệu quả trong thực tiễn thật đáng kể: Ngăn ngừa, khắc phục triệt để việc cấp nhầm, cấp lẫn số CMND (bảo đảm mỗi người chỉ duy nhất có 1 số CMND); đáp ứng công tác tra cứu thông tin về người, phục vụ các yêu cầu nghiệp vụ của lực lượng Công an; phục vụ công tác cấp CMND cho công dân; giảm việc soạn thảo văn bản trao đổi giữa các bộ phận nghiệp vụ; giảm thời gian chờ đợi trao đổi thông tin đối với trường hợp cấp đổi, cấp lại CMND; giúp cho cán bộ làm công tác cấp CMND chủ động trong quá trình tác nghiệp qua đó phục vụ nhân dân tốt hơn. Rút ngắn thủ tục, hạn chế đến mức thấp nhất thời gian đi lại, chờ đợi của người có nhu cầu cấp CMND tạo thuận lợi cho người dân, nhất là những trường hợp cấp đổi, cấp lại CMND (những trường hợp này chỉ cần sổ hộ khẩu và ảnh, cán bộ cấp CMND tra tìm ngay thông tin trên máy; khi thông tin hiện lên, đối chiếu giữa thông tin gốc lưu trong máy tính và bản khai chứng minh nhân dân, giữa ảnh và đặc điểm nhận dạng lưu trong máy tính thấy đúng, bộ phận cấp CMND hoàn thiện ngay CMND mà không đòi hỏi thủ tục gì khác). Những trường hợp đã cấp CMND, khi cấp lại, cấp đổi CATP không phải lăn tay, chụp ảnh, khai tờ khai, làm công văn đề nghị Công an tỉnh tra cứu; không phải giao, nhận hồ sơ tra cứu v.v... Từ đó, lực lượng cán bộ làm công tác cấp, quản lý CMND giảm được người, giảm lượng hồ sơ trùng lặp, giảm áp lực công việc; bên cạnh đó còn góp phần tiêu chuẩn hoá CBCS; xây dựng tác phong làm việc văn minh, nền nếp, khoa học; hạn chế đến mức thấp nhất tình trạng tuỳ tiện trong hoạt động nghiệp vụ... Có thể nói, việc đưa ra ứng dựng đề tài này sẽ giúp cho cơ quan công an khắc phục được rất nhiều khó khăn trong thực tiễn nhằm đáp ứng yêu cầu công tác quản lý công dân theo hướng hiện đại: Từ quản lý dữ liệu công dân, công tác tra cứu, quản lý đến cấp phát CMND góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý Nhà nước trên lĩnh vực ANTT...
Chính vì thế, không có gì ngạc nhiên khi các đồng chí lãnh đạo Công an TP Hạ Long đã đánh giá rất cao đóng góp của Nguyễn Đức Sáng và các đồng nghiệp trong quá trình thực hiện thành công đề tài này. ''-Mỗi năm trung bình ở Quảng Ninh có khoảng 70 ngàn lượt công dân được cấp CMND, trong đó có hơn 70% là cấp lại, cấp đổi...'' - Thượng tá Phí Văn Minh, Trưởng Công an thành phố, tâm sự với chúng tôi - ''-Nếu phần mềm này được áp dụng trên diện rộng, các bạn thử hình dung xem, nó sẽ tiết kiệm được sức lực, thời gian v.v... cho các cán bộ trực tiếp giải quyết công việc và cho cả người dân có nhu cầu làm CMND như thế nào...''.
Được biết, 28-1-2010, Hội đồng Khoa học tỉnh mới tổ chức thẩm định để phê duyệt đề tài. Hy vọng, đây sẽ là bước khởi đầu cho nhiều những ý tưởng mới trong hoạt động cải cách thủ tục hành chính trong Công an TP Hạ Long nói riêng, Công an tỉnh Quảng Ninh nói chung...
