Khoảng chục năm về trước, hầu hết phụ nữ nhiễm HIV sợ sinh con, bởi cảm nhận được nỗi đau khôn cùng khi đứa con đầu lòng ra đi vì căn bệnh này. Song đến giờ, nhờ có Chương trình “Phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con” đã giúp những phụ nữ không may nhiễm HIV có được niềm hạnh phúc làm mẹ.
4 năm về trước, đứa con gái đầu lòng của chị T.T.N, phường Hồng Hải (Hạ Long) chết vì căn bệnh AIDS khi mới hơn 4 tuổi. Vợ chồng chị không bao giờ hết khát khao làm cha, làm mẹ, sợ phải chịu nỗi đau mất con lần nữa. Được các y, bác sĩ thực hiện Chương trình “Phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con” tại Khoa Sản (Bệnh viện Đa khoa tỉnh) tư vấn, giúp đỡ, chị T.T.N đã điều trị phòng lây nhiễm sang con trong quá trình mang thai. Nhờ vậy, đến nay, vợ chồng anh chị đã có một bé trai kháu khỉnh, bụ bẫm 7 tháng tuổi khoẻ mạnh. Không chỉ với vợ chồng T.T.N, mà rất nhiều phụ nữ có HIV hoặc mới phát hiện bị nhiễm HIV khi đang mang thai, đã kịp thời được điều trị tránh lây truyền sang con. Đây là chương trình do Dự án Life Gap (Trung tâm Kiểm soát dịch bệnh Hoa Kỳ) tài trợ, được triển khai từ năm 2004 tại: Bệnh viện Đa khoa tỉnh, Trung tâm Y tế TX Uông Bí, Bệnh viện Đa khoa TX Cẩm Phả, Trung tâm Y tế TP Hạ Long. Tại đây, các bà mẹ đến khám thai được tư vấn làm xét nghiệm sàng lọc, nếu phát hiện nhiễm HIV từ tuần 28 trở đi, được uống thuốc điều trị dự phòng lây truyền mẹ sang con. Với những trường hợp đến lúc đẻ mới phát hiện, cũng được điều trị một liều đơn. Khi Dự án mới triển khai, việc vận động các bà mẹ làm xét nghiệm HIV rất khó khăn. Song nhờ làm tốt công tác tuyên truyền vận động về phòng chống HIV/AIDS; chống kỳ thị, phân biệt đối xử với người nhiễm được; nhận thức của người dân ngày một nâng cao; kèm theo đó là việc làm xét nghiệm sàng lọc được triển khai rộng rãi ở hầu hết các trạm y tế trên địa bàn tỉnh, nên đến nay các bà mẹ đều chấp nhận làm xét nghiệm sàng lọc tự nguyện. Để tạo thuận lợi cho những phụ nữ khắp nơi trên địa bàn tỉnh có HIV tiếp cận dễ dàng với Chương trình, ngoài 4 điểm mở trên, Dự án Life Gap tiếp tục mở thêm 2 điểm ở Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí và Bệnh viện Đa khoa khu vực Tiên Yên. Cùng với Dự án này, Chương trình “Phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con” còn được thực hiện ở các địa phương từ Chương trình mục tiêu quốc gia phòng chống HIV/AIDS, chủ yếu là phục vụ công tác tư vấn, hỗ trợ cho các bà mẹ mang thai, giới thiệu phụ nữ khi đến khám thai, xét nghiệm phát hiện nhiễm HIV chuyển đến nơi có dịch vụ để điều trị. Các bà mẹ mang thai tự nguyện xét nghiệm HIV tại các cơ sở y tế được hỗ trợ tiền xét nghiệm. Tính từ năm 2004 đến nay, toàn tỉnh đã có 84.144 phụ nữ mang thai được xét nghiệm HIV tự nguyện, trong đó có 277 trường hợp dương tính. Ngoài 6 điểm của Dự án Life Gap cung cấp dịch vụ thuốc điều trị dự phòng lây truyền từ mẹ sang con và cung cấp sữa cho trẻ sau sinh, còn một số dự án khác như Quỹ Toàn cầu, Dự án FHI cũng triển khai dịch vụ này ở một số điểm khác trên địa bàn tỉnh, như: Yên Hưng, Đông Triều, Móng Cái. Ở những nơi có dịch vụ này, bà mẹ có HIV, ngoài được điều trị dự phòng lây truyền từ mẹ sang con trong lúc mang thai hoặc lúc chuyển dạ; sau khi sinh, trẻ tiếp tục được điều trị thuốc 6 tuần, được hỗ trợ sữa thay thế sữa mẹ..., được giới thiệu chuyển về nơi có phòng điều trị ARV cho trẻ em. Tại đây, trẻ tiếp tục được khám, điều trị, theo dõi cho đến khi được 21-24 tháng tuổi. Còn các sản phụ tiếp tục được giới thiệu về các phòng điều trị ARV tại địa phương. Tính từ năm 2004 đến nay, toàn tỉnh có 258/264 trẻ em sinh ra từ bà mẹ nhiễm HIV được điều trị ARV.
Chương trình “Phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con” không chỉ mang lại hạnh phúc được làm mẹ cho những phụ nữ có HIV, yên tâm về sức khoẻ của con mình, còn góp phần giảm tỷ lệ người nhiễm HIV trên địa bàn tỉnh.