Hiệu quả chương trình tiêm chủng mở rộng

Mặc dù có địa hình trải dài, nhiều xã vùng sâu, vùng xa, biên giới hải đảo, giao thông đi lại khó khăn, song trong rất nhiều năm, số lượng trẻ em dưới 1 tuổi được tiêm đủ loại vắc xin theo chương trình mục tiêu quốc gia của tỉnh luôn chiếm tỷ lệ cao, góp phần tích cực trong việc bảo vệ sức khoẻ người dân, phòng chống dịch bệnh trên địa bàn.

Theo những cán bộ làm công tác y tế lâu năm ở cơ sở, nhất là với các xã vùng sâu, vùng xa, chương trình tiêm chủng mở rộng những năm trước đây gặp rất nhiều khó khăn do nhiều nguyên nhân, trong đó có sự tác động của các hủ tục. Ở những nơi này, khi ốm đau, bệnh tật, bà con đồng bào dân tộc thiểu số vẫn thường tìm đến thầy cúng, thầy mo nhiều hơn là thầy thuốc, chứ nói chi đến chuyện “đang yên đang lành” lại mang con em mình đi tiêm phòng(!).

Vì vậy để làm thay đổi nhận thức của người dân, không chỉ riêng ngành Y tế mà cả Đảng uỷ, chính quyền các cấp cũng phải tích cực vào cuộc. Các ban, ngành, đoàn thể của xã cùng với lực lượng y tế thường xuyên đến từng hộ để tuyên truyền, vận động người dân tham gia, đưa con em mình đến tiêm đúng ngày, đúng đối tượng. Không những thế, chương trình tiêm chủng còn được đăng tải trên các phương tiện thông tin đại chúng, đài truyền thanh - truyền hình địa phương, hệ thống loa đài của xã, của thôn, bản và trong cả các trường học, cơ quan, đơn vị... Công tác vận động cũng được đẩy mạnh qua các băng zôn, pa nô, áp phích, phát tờ rơi v.v..

Những năm trước đây, đường sá giữa các thôn bản đi lại khó khăn. Để tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, mỗi đợt tiêm chủng, các xã chia thành nhiều điểm nhỏ để tiêm phòng cho trẻ, thậm chí, nhiều nơi còn thành lập các đội tiêm chủng đến tận hộ dân. Bởi vậy, những đợt tiêm chủng hàng tháng, cán bộ y tế tuyến huyện, tuyến tỉnh cũng phải tăng cường cho tuyến xã. Mặt khác, nhằm đảm bảo an toàn trong quá trình tiêm, mặc dù cán bộ y tế các tuyến đã có kỹ năng, song hàng năm, Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh và các trung tâm y tế tuyến huyện vẫn thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn kỹ năng tiêm, kỹ năng bảo quản vắc xin, sử dụng bơm kim tiêm, hộp an toàn, hủy bơm kim tiêm... cho đội ngũ này. Trong quá trình tập huấn cho cán bộ y tế cơ sở, Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh, và huyện luôn nhắc nhở mọi người phải chú trọng khám phân loại trước khi tiêm để phát hiện những trường hợp bất thường, như có bị ốm, sốt, dị ứng v.v.. hay không; chú ý theo dõi các phản ứng sau tiêm, dấu hiệu nhận biết của phản ứng, cách xử trí; hướng dẫn gia đình theo dõi trẻ sau tiêm... Để đảm bảo an toàn trong quá trình bảo quản vắc xin, các xã trên địa bàn đều được trang bị tủ bảo quản vắc xin; phích để vận chuyển vắc xin đến các điểm tiêm; được trang bị nhiệt kế đo lạnh, hộp chống sốc v.v.. Đội ngũ cộng tác viên y tế thôn bản cũng được tăng cường, củng cố thường xuyên ở tất cả thôn, bản trên địa bàn để thực hiện tốt việc theo dõi trẻ sau tiêm, bám bản tuyên truyền vận động nhân dân tham gia chương trình.

Nhờ đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động đã giúp người dân trên địa bàn thay đổi nhận thức, quan tâm hơn đến việc bảo vệ sức khoẻ cho trẻ em, tỷ lệ trẻ em dưới 1 tuổi tiêm đủ các loại vắc xin duy trì hàng năm luôn đạt từ 96,5-99,45%. Đến nay, cán bộ y tế không phải đặt nhiều điểm tiêm nhỏ lẻ ở các thôn bản nữa mà chủ yếu tiêm ở trạm y tế xã, nơi nào địa bàn rộng thì có thêm 1-2 điểm tiêm. Không chỉ có vậy, các chiến dịch tiêm chủng mở rộng khác cũng nhận được sự hưởng ứng tham gia của người dân trên địa bàn, như: Năm 2003, tỉnh triển khai đợt tiêm vắc xin sởi mũi 2 cho trẻ từ 9 tháng đến 10 tuổi; năm 2006, triển khai thêm đợt tiêm vắc xin sởi cho 17.353 trẻ 6 tuổi, với mục tiêu đẩy mạnh hệ miễn dịch với bệnh sởi cho trẻ em; cuối năm 2007 chiến dịch tiêm vắc xin sởi bổ sung cho người từ 6 đến 20 tuổi và năm 2010 tiếp tục thực hiện chiến dịch tiêm bổ sung vắc xin sởi cho trẻ từ 1 đến 5 tuổi...

Việc cho trẻ tham gia chương trình tiêm chủng quốc gia đã góp phần tích cực vào công tác phòng chống dịch bệnh trên địa bàn tỉnh. Nhiều năm, Quảng Ninh không có dịch bệnh lớn xảy ra, nhất là các dịch nằm trong chương trình tiêm chủng cho trẻ em dưới 1 tuổi như: Ho gà, bạch hầu, sởi... Các dịch nhỏ được khống chế dập tắt kịp thời. Năm 2000, tỉnh đã được công nhận thanh toán bệnh bại liệt, từ đó đến nay không còn trẻ bị mắc bại liệt. Năm 2004, tỉnh cũng đã được công nhận loại trừ bệnh phong trên phạm vi toàn tỉnh theo 4 tiêu chuẩn mới của Việt Nam. Với sự vào cuộc tích cực của các cấp, các ngành, trong đó có đóng góp quan trọng của cán bộ y tế các cấp trong chương trình tiêm chủng mở rộng, tin rằng mục tiêu mà tỉnh đặt ra đến năm 2015: Hàng năm duy trì tỷ lệ tiêm chủng vắc xin cho trẻ em dưới 1 tuổi đạt trên 95%, giảm tỷ lệ mắc bệnh, nâng cao thể lực, tăng tuổi thọ và phát triển giống nòi sẽ được thực hiện tốt hơn nữa.