Thực hiện chủ trương của Chính phủ về đẩy mạnh và nâng cao hiệu quả hoạt động kinh tế đối ngoại, hội nhập kinh tế quốc tế, Quảng Ninh đã đề ra nhiều giải pháp nhằm tranh thủ tối đa các nguồn vốn để phát triển.
Có thể nói, cùng với các dự án đầu tư nằm trong nguồn ngân sách Nhà nước, các dự án đầu tư ngoài ngân sách cũng đã thực sự phát huy hiệu quả, đóng góp quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.
Khu du lịch quốc tế Tuần Châu được đầu tư xây dựng hiện đại bằng nguồn vốn ngoài ngân sách.
Ảnh: Đỗ Giang
Theo thống kế của Sở Kế hoạch và Đầu tư, giai đoạn 2006-2010 mặc dù chịu tác động của khủng hoảng tài chính và suy giảm kinh tế toàn cầu nhưng toàn tỉnh vẫn huy động được một khối lượng lớn vốn đầu tư phát triển. Tổng số vốn đầu tư toàn xã hội thực hiện trên địa bàn ước đạt trên 138.000 tỷ đồng, tăng bình quân 22,57% năm. Riêng vốn đầu tư ngoài ngân sách Nhà nước khoảng 123.000 tỷ đồng. Trong đó vốn đầu tư của các doanh nghiệp trong và ngoài quốc doanh đạt trên 112.000 tỷ đồng, vốn đầu tư trong dân cư khoảng 4.000 tỷ đồng và vốn đầu tư trực tiếp từ nước ngoài (FDI) đạt trên 5.600 tỷ đồng và một số nguồn huy động khác.
Các dự án đầu tư từ nguồn vốn ngoài ngân sách của khối doanh nghiệp Nhà nước được tập trung vào các dự án trọng điểm góp phần cải thiện hệ thống kết cấu hạ tầng, tạo tiền đề thúc đẩy và chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đảm bảo an sinh xã hội... Cụ thể như trong lĩnh vực công nghiệp có các nhà máy Nhiệt điện: Uông Bí mở rộng giai đoạn I (300MW), Quảng Ninh (1.200MW), Cẩm Phả (600MW)… Các Nhà máy xi măng Cẩm Phả, Thăng Long, Hạ Long, Lam Thạch có tổng công suất trên 7 triệu tấn/năm. Nhà máy chế tạo thiết bị nâng hạ có công suất 20.000 tấn sản phẩm/năm… Trong lĩnh vực giao thông, đã đưa vào sử dụng cầu Bãi Cháy, các cầu treo dân sinh và nhiều công trình phục vụ đời sống kinh tế - xã hội và an ninh quốc phòng... Đặc biệt trong giai đoạn vừa qua, cơ cấu đầu tư và khối lượng vốn đầu tư ngoài ngân sách đã tăng nhanh và có những chuyển biến rõ nét. Các lĩnh vực đầu tư được mở rộng như đầu tư xây dựng các chợ, các trường học, trung tâm nghiên cứu môi trường, các cơ sở sản xuất nông, ngư nghiệp có trình độ công nghệ cao… Công tác quản lý đầu tư xây dựng đối với các dự án ngoài ngân sách đã có nhiều đổi mới, giảm sự can thiệp trực tiếp của Nhà nước đối với các hoạt động đầu tư và kinh doanh của doanh nghiệp.
Có được những kết quả quan trọng trên là do tỉnh đã cập nhật thường xuyên, kịp thời về các cơ chế, chính sách quản lý đầu tư và xây dựng của Chính phủ. Trên cơ sở đó, UBND tỉnh đã ban hành Quy định cụ thể về việc quản lý các dự án, các công trình sử dụng nguồn vốn ngoài ngân sách trên địa bàn. Công tác quản lý Nhà nước về hoạt động này đều dựa trên nguyên tắc: Quản lý việc tuân thủ theo các quy hoạch (quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng, quy hoạch ngành…) của nhà đầu tư khi lập và triển khai dự án. Quản lý các dự án thông qua đăng ký và cấp giấy chứng nhận đầu tư theo quy định của Luật Đầu tư… Có thể khẳng định, việc kịp thời ban hành các cơ chế, quy định trên của UBND tỉnh đã giúp cho hoạt động quản lý, đầu tư xây dựng trên địa bàn tỉnh có được môi trường thuận lợi, góp phần quan trọng vào việc thức đẩy kinh tế - xã hội phát triển.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, việc sử dụng các nguồn lực cho đầu tư phát triển trong thời gian qua cũng còn nhiều hạn chế. Kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội tuy có bước cải thiện song vẫn còn thấp so với yêu cầu sớm trở thành một tỉnh công nghiệp theo hướng hiện đại. Hệ thống giao thông, hạ tầng cho y tế, giáo dục, văn hóa, thể thao… còn thiếu, chưa đồng bộ, chất lượng chưa cao. Việc thực hiện đầu tư có lúc còn chưa bám sát quy hoạch, tiến độ đầu tư một số dự án trọng điểm chưa đạt kết quả cao như mong muốn. Các hình thức huy động đầu tư trong nước còn đơn điệu... Cho đến nay việc đầu tư các dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách Nhà nước trên địa bàn tỉnh vẫn chủ yếu thực hiện theo hình thức góp vốn để tham gia các hoạt động đầu tư. Có thể thấy rõ nhất thông qua các dự án đầu tư sản xuất than, nhiệt điện, xi măng, đóng tàu… thuộc các doanh nghiệp Nhà nước. Các dự án đầu tư theo hình thức BT, BTO, BOT… chưa có. Công tác thu hút vốn đầu tư ngoài ngân sách cho phát triển kết cấu hạ tầng chưa đủ sức hấp dẫn, thu hút các thành phần kinh tế tham gia đầu tư.
Ngoài ra, việc thực hiện đầu tư còn chưa bám sát quy hoạch, tiến độ đầu tư một số dự án trọng điểm như đường cao tốc Nội Bài - Hạ Long, Hạ Long - Móng Cái, Nhà máy Nhiệt điện Mông Dương, hạ tầng một số khu công nghiệp, khu kinh tế cửa khẩu… chưa đạt kết quả như mong muốn. Hiệu quả đầu tư đem lại từ các dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách nhìn chung chưa cao. Việc đầu tư chủ yếu góp phần phát triển kinh tế - xã hội theo chiều rộng, chưa tạo bước chuyển biến mạnh mẽ về chất lượng tăng trưởng và phát triển bền vững, bảo vệ môi trường, các dự án đầu tư trong lĩnh vực công nghệ cao còn hạn chế.
Do vậy, để phát huy hiệu quả của các dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách trên địa bàn, tỉnh đã và đang tiếp tục đẩy mạnh công tác cải cách thủ tục hành chính nhằm nâng cao hiệu lực và hiệu quả quản lý của các ngành chức năng. Đồng thời cần tiếp tục chú trọng và thường xuyên quan tâm đến việc tháo gỡ, giải quyết khó khăn cho các doanh nghiệp trên địa bàn. Bởi việc làm này được xác định là một trong những giải pháp xúc tiến đầu tư có hiệu quả nhất. Bên cạnh đó, để tạo môi trường đầu tư, kinh doanh lành mạnh cần có biện pháp xử lý kiên quyết đối với những dự án chậm triển khai hoặc triển khai cầm chừng của những nhà đầu tư thiếu năng lực hoặc lập dự án để giữ đất, các doanh nghiệp vi phạm pháp luật… Tỉnh cũng cần tiếp tục tăng cường cơ chế phối hợp giữa các cấp chính quyền, các cơ quan chức năng và nhà đầu tư nhằm nắm bắt, xử lý vướng mắc của nhà đầu tư và khắc phục tình trạng nhũng nhiễu, gây phiền hà với nhà đầu tư.
