Xã Đồng Rui (Tiên Yên) những năm vừa qua, nhờ làm tốt công tác tuyên truyền vận động thực hiện phong trào dân vận khéo, đời sống của nhân dân các dân tộc có nhiều chuyển biến tích cực.
Đặc biệt sau 2 năm xây dựng thực hiện mô hình dân vận khéo về “tiết kiệm trong ma chay, cưới xin” đã góp phần nâng cao nhận thức của nhân dân trong việc thực hành tiết kiệm, xây dựng nếp sống văn hoá; tạo cơ sở để phát huy nội lực, phát triển kinh tế - xã hội bền vững, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, bảo vệ môi trường sinh thái ở địa phương.
Ngay từ khi có hướng dẫn của Ban Dân vận Huyện uỷ, xã Đồng Rui đã thành lập Ban chỉ đạo triển khai thực hiện mô hình do đồng chí Phó Bí thư Thường trực Đảng uỷ xã làm trưởng Ban. Mục tiêu của mô hình là: Vận động nhân dân thực hiện tiết kiệm trong việc cưới xin, hiếu hỉ, mừng tân gia... Mô hình được áp dụng trong toàn xã, nhằm giúp cho nhân dân thấy được những ưu điểm trong tiết kiệm và thực hiện nếp sống văn hoá. Thời gian đầu triển khai cũng gặp phải một số khó khăn, do nhân dân còn hoài nghi về tính tích cực của mô hình. Song nhờ sự vào cuộc tích cực của cán bộ, đảng viên, nhất là các thành viên ban chỉ đạo phụ trách địa bàn đã đi sâu tìm hiểu, phản ánh kịp thời cho chi bộ và Ban chỉ đạo về những bức xúc của nhân dân. Đồng thời có biện pháp hữu hiệu vận động nhân dân thực hiện với phương châm “Trọng dân, gần dân, hiểu dân, học dân và có trách nhiệm với dân”. Từ đó nhân dân đã tin tưởng phấn khởi và tích cực làm theo mô hình.
Để thực hiện mô hình đạt hiệu quả, Ban chỉ đạo đã phân công các thành viên xuống các thôn, lấy chi bộ làm nòng cốt trong công tác lãnh đạo chỉ đạo, phối hợp với ban công tác mặt trận, tổ chức vận động đôn đốc thực hiện. Nội dung của mô hình được đưa ra bàn bạc thống nhất tại các cuộc họp thôn, được nhân dân tiếp nhận kịp thời và bổ sung vào quy ước làng văn hoá ở khu dân cư. Đến nay, phong trào “Tiết kiệm trong ma chay, cưới xin” đã trở thành nề nếp, toàn xã không còn tình trạng mở cỗ linh đình trong ma chay, cưới xin, mừng tân gia, hiếu hỉ... Cùng với việc thực hiện mô hình, khối dân vận và Ban chỉ đạo đã tham mưu đề xuất với Đảng uỷ nghiên cứu, ra nghị quyết “Tiếp tục thực hiện Chỉ thị 27 của Bộ Chính trị về việc tang, việc cưới và lễ hội”.
Trong quá trình thực hiện có sự phối kết hợp chặt chẽ phân công giữa các thành viên ban công tác mặt trận, các đoàn thể. Đoàn Thanh niên và Hội Phụ nữ phụ trách vận động về việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới và các hoạt động lễ hội. Hội Nông dân kết hợp với Hội CCB phụ trách vận động hội viên thực hiện nếp sống văn minh trong việc tổ chức mừng tân gia. Trưởng ban công tác mặt trận thôn kết hợp với Hội Người cao tuổi phụ trách vận động thực hiện nếp sống văn minh trong việc tang và mãn tang. Bên cạnh đó còn có sự thống nhất phối hợp chung của các chi bộ, ban công tác mặt trận, các ban, ngành, đoàn thể của thôn và cán bộ phụ trách địa bàn về các lĩnh vực của cuộc vận động. Mô hình được thực hiện dưới nhiều hình thức phong phú như: Tuyên truyền trên cụm loa truyền thanh của thôn mỗi tuần từ 3 đến 4 buổi; tuyên truyền trong cuộc họp chung các đoàn thể và đến từng nhà dân để vận động thực hiện. Một trong những cách làm hay, mang lại hiệu quả là việc Hội Phụ nữ và Đoàn Thanh niên phối hợp vận động tổ chức đám cưới nếp sống mới tại nhà sinh hoạt cộng đồng của các thôn bằng hình thức tổ chức tiệc ngọt và liên hoan văn nghệ, lồng ghép tuyên truyền về thực hành tiết kiệm trong việc hiếu hỉ, đã thu hút được sự hưởng ứng của đông đảo thanh niên, phụ nữ.
Sau năm đầu tiên thực hiện, tình trạng lãng phí trong tổ chức việc tang, việc cưới, mừng tân gia đã giảm đáng kể, chỉ còn 30%. Sang năm thứ hai, tiết kiệm trong ma chay, cưới xin đã được thực hiện triệt để, toàn xã không còn hộ nào làm cỗ linh đình khi có việc.
Khi chưa thực hiện mô hình, các gia đình có đám thường mở cỗ ăn uống kéo dài 2-3 ngày, từ 40 đến 50 mâm. Đã xảy ra tình trạng uống rượu say, gây gổ đánh nhau làm mất trật tự công cộng, mất vệ sinh. Có nhiều vợ chồng trẻ sau khi cưới xong phải nai lưng làm trả nợ. Phiền hà nhất là việc tang, trong khi người chết vẫn nằm trong nhà chưa ra đồng, nhưng lệ làng vẫn phải mở cỗ bàn để mời những người đến chia buồn cùng gia đình ăn uống trong 2 ngày. Nhất là lễ cúng “Phùn Voòng” của người dân tộc Dao, đến 3 ngày 3 đêm, rất tốn kém, khoảng 3-4 tạ thịt lợn, tiền công cho đội thầy cúng từ 3 đến 4 triệu đồng, kèm theo lễ cúng thịt gà, đầu lợn... Những hủ tục lạc hậu như vậy thực sự là gánh nặng đối với những hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn, họ phải lo trả nợ sau mỗi lần tổ chức tang lễ.
Trước thực trạng đó, việc triển khai thực hiện mô hình rất hợp với lòng dân. Người dân đã được nâng cao nhận thức, hiểu rõ cái lợi của việc thực hành tiết kiệm. Đến nay toàn xã không còn tình trạng tổ chức ăn uống linh đình tốn kém trong việc tang, việc cưới. Hầu hết các đám cưới và mừng tân gia chỉ tổ chức gọn nhẹ theo nếp sống mới, việc tang và mãn tang chỉ làm 3-4 mâm trong gia đình, thời gian cúng chỉ trong vòng 1 ngày 1 đêm, các thủ tục cúng tế, vàng mã, thực phẩm giảm xuống dưới một nửa so với trước đây. Nhất là bà con dân tộc Dao không còn nỗi lo phân biệt: Người giàu mới làm được lễ “Phùn Voòng” mà ai cũng có thể làm được.
Sau 2 năm triển khai thực hiện, mô hình công tác dân vận khéo về tiết kiệm trong ma chay cưới xin, mừng tân gia... ở xã Đồng Rui được đánh giá là một mô hình điểm, đạt hiệu quả cao, với sự hưởng ứng của đại đa số nhân dân trên địa bàn. Thông qua mô hình khẳng định được vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của cấp uỷ đảng, chính quyền, MTTQ và Ban Dân vận các cấp, góp phần thúc đẩy cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư”, kinh tế - xã hội ngày càng phát triển, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn. Mô hình đang được nhân rộng tới các địa phương khác của huyện Tiên Yên.
