Hiệu quả từ một dự án phòng, chống HIV/AIDS

Dự án "Hỗ trợ công nhân mỏ than tiếp cận thông tin và các dịch vụ y tế để phòng, chống HIV/AIDS" (do tổ chức Pact Việt Nam tài trợ thông qua Trung tâm nghiên cứu và phát triển dân số, xã hội và môi trường) được Thành đoàn Uông Bí và Quỹ khuyến khích phụ nữ phát triển TP Uông Bí thực hiện ở hai phường Vàng Danh và Bắc Sơn từ tháng 10-2009.

Có bốn câu lạc bộ tập trung ở phường Vàng Danh mang tên Ánh bình minh, Xương rồng, Nắng vàng, Fire (ngọn lửa) và một câu lạc bộ ở phường Bắc Sơn mang tên Tre mai. Hoạt động chủ yếu của các câu lạc bộ là những buổi sinh hoạt nhóm, từ đó các thành viên tham gia được chơi trò chơi, nghe nói chuyện, tuyên truyền về cách phòng chống tệ nạn xã hội, HIV/AIDS,  tình bạn - tình yêu, tình dục an toàn, sức khoẻ sinh sản vị thành niên/thanh niên... Chỉ sau hơn một năm triển khai nhưng cả 5 câu lạc bộ đều hoạt động thường xuyên, liên tục với gần 2.000 lượt nam nữ công nhân, thanh niên, đoàn viên tham gia sinh hoạt.

Hiệu quả từ một dự án phòng, chống HIV/AIDS ảnh 1
Qua các buổi sinh hoạt nhóm thế này, công nhân mỏ có thêm nhiều hiểu biết để phòng, chống HIV/AIDS.

Trên địa bàn phường Vàng Danh có nhiều công ty than đứng chân, do đó số lượng công nhân sinh sống, làm việc trên địa bàn khá lớn, có lúc lên đến 6.000 người. Đa số công nhân đều là nam, ở độ tuổi từ 18 đến 35, phần đông ở các tỉnh khác đến, nhiều người chưa có gia đình hoặc sống xa gia đình. Sau giờ làm việc ở phân xưởng, hầm lò, họ trở về những khu nhà trọ, xóm trọ nghỉ ngơi. Phương tiện sinh hoạt thiếu thốn, nơi vui chơi, giải trí, thư giãn không nhiều cũng là một trong những lý do khiến người công nhân chán nản, dễ sa vào các tệ nạn như cờ bạc, mại dâm, ma tuý... Tuy nhiên, để thu hút các công nhân tham gia vào các câu lạc bộ lại không hề đơn giản. Chị Phạm Thị Luyến, Chi hội trưởng phụ nữ khu 5B đồng thời là hướng dẫn viên câu lạc bộ Nắng vàng cho biết: "Khi câu lạc bộ mới thành lập, chúng tôi đến từng nhà trọ mời các bạn công nhân tham gia sinh hoạt. Các bạn đều ngại ngần, có người từ chối thẳng. Buổi đầu, tôi phát trên 50 giấy mời mà chỉ được 10 bạn đến tham gia. Tôi nghĩ chắc là do các bạn còn có tâm lý ngại đám đông, ngại động chạm đến vấn đề tế nhị...".

Nắm bắt được điều này, các hướng dẫn viên của các câu lạc bộ thường xuyên đến các khu xóm trọ động viên, nói chuyện, tuyên truyền cho các công nhân mỏ. Hiểu tâm lý của nam công nhân là thích được bắt chuyện, làm quen với bạn khác giới, các chị nhờ các nữ đoàn viên của chi đoàn khu phố đi mời và cùng tham gia sinh hoạt. Ban đầu, các buổi sinh hoạt chỉ được hơn 10 người, sau đó người nọ rủ người kia, các buổi sinh hoạt đông hơn, con số lên gần 30 người. Vậy là trong những buổi tối cuối tuần, tại nhà văn hoá các khu, cứ hai tuần một lần các câu lạc bộ lại hoạt động đều đặn và sôi nổi. Qua những trò chơi như: Xúc xắc, Sa lát hoa quả v.v... đến các tình huống như Chuyện của Tuấn... rất nhiều những nội dung liên quan đến phòng chống HIV/AIDS, ma tuý, mại dâm được lồng ghép tuyên truyền. Anh Đặng Văn Thàn (27 tuổi, quê ở Hải Dương) công nhân Phân xưởng Vận tải giếng, Công ty Than Vàng Danh, không ngại ngần bày tỏ: "Sau khi tham gia sinh hoạt ở câu lạc bộ Nắng vàng, tôi hiểu rõ hơn những nguy cơ và khả năng lây nhiễm HIV mà mình hay bất cứ người nào cũng có thể mắc phải. Nhiều khi, chúng tôi giật mình về những hành vi mà các anh chị hướng dẫn viên cùng chúng tôi thảo luận và xác định là có nguy cơ. Điều này không phải công nhân nào như chúng tôi cũng biết. Nhờ có bàn bạc, thảo luận cởi mở mà chúng tôi vỡ ra nhiều điều. Chính vì thế, khi về xóm trọ tôi đã rủ thêm được nhiều bạn đồng nghiệp cùng tham gia câu lạc bộ. Có được những kiến thức phòng tránh HIV cho mình, cho mọi người, có thêm bạn bè, hiểu biết... là những gì tôi có được khi tham gia sinh hoạt câu lạc bộ...".

Với hàng chục buổi sinh hoạt nhóm ở 5 câu lạc bộ, tính đến nay đã có gần 2.000 lượt nam nữ công nhân mỏ và gần 300 đoàn viên, thanh niên địa phương tham gia sinh hoạt. Ngoài được trang bị kiến thức, hành trang cho cuộc sống, các bạn còn được phát tài liệu có liên quan và bao cao su miễn phí. Dự án đã kết thúc vào tháng 10-2010 nhưng do hoạt động có hiệu quả nên tiếp tục kéo dài sang giai đoạn hai. Anh Trần Thanh Tuấn, Bí thư Đoàn phường Vàng Danh, khẳng định: "Dự án không chỉ mang lại kiến thức cho mạng lưới cán bộ đoàn nòng cốt của hai phường Vàng Danh và Bắc Sơn mà còn thu hút đông đảo thanh niên công nhân trên địa bàn và công nhân tại các khu nhà trọ tham gia. Không những thế, ngoài công nhân mỏ than nhập cư, công nhân mỏ địa phương, thanh thiếu niên và nhân dân của hai phường cũng được hưởng lợi từ dự án và có những kiến thức quan trọng trong công tác phòng, chống HIV/AIDS...".