Hiệu quả từ những công trình nghiên cứu khoa học

Trong cuộc thi Sáng tạo KHCN Việt Nam 2008, Quảng Ninh đã tham dự 9 công trình nghiên cứu, trong đó có 3 công trình được trao giải. Hiệu quả từ những công trình nghiên cứu này không những đã tiết kiệm được nguồn tiền đầu tư công nghệ đáng kể mà còn đóng góp rất lớn cho sự phát triển chung của ngành KHCN.

Ứng dụng công nghệ nuôi cấy mô

Khi nhắc đến cái tên Trần Thị Doanh (Trung tâm KH&SX Lâm Nông nghiệp) hẳn nhiều người không còn xa lạ bởi những đóng góp của chị trong ngành nông - lâm nghiệp, góp phần không nhỏ trong việc đem lại nhiều giống cây trồng mới có hiệu quả, năng suất cao được ứng dụng rộng rãi ở các địa phương. Đặc biệt trong cuộc thi Sáng tạo KHCN Việt Nam 2008, công trình “ứng dụng công nghệ nuôi cấy mô - tế bào thực vật trong sản xuất cây giống bạch đàn chất lượng cao trên quy mô công nghiệp phục vụ trồng rừng” của chị đã đạt giải.

Công trình này tác giả đã dựa vào học thuyết tính toàn năng của tế bào để áp dụng vào công nghệ nuôi cấy mô - tế bào, điều khiển sự phát sinh hình thái của tế bào thực vật một cách định hướng khi nuôi cấy tách rời trong điều kiện nhân tạo và vô trùng. Với phương pháp bảo quản cây thích hợp, sử dụng triệt để ánh sáng tự nhiên để nuôi cây, dùng các vật tư có sẵn trong nước như aga, than hoạt tính..., hoá chất rẻ tiền của Trung Quốc qua đó giảm được chi phí đầu vào của giống cây trồng, tiết kiệm chi phí mua nguyên liệu. Công trình này cũng đã được kiểm nghiệm qua thực tế. Bên cạnh lợi thế về chi phí đầu vào, giống cây trồng này còn có khả năng sinh trưởng và phát triển nhanh, phù hợp để phát triển ở nhiều địa phương. Hiện nay giống bạch đàn kể trên đã được trồng tại một số địa phương trong nước, bước đầu đem lại hiệu quả rất khả quan: cây sinh trưởng và phát triển nhanh. Do đó, đã giúp người dân thay đổi phương thức sản xuất cũ, tạo niềm tin và thói quen cho họ biết ứng dụng khoa học kỹ thuật, sử dụng cây giống chất lượng cao, giá thành phù hợp, đạt hiệu quả kinh tế cao, góp phần xoá đói giảm nghèo. Đồng thời thúc đẩy nhanh việc thực hiện các chương trình trồng rừng phủ xanh đất trống, đồi núi trọc, bảo vệ môi trường sinh thái. Sử dụng công nghệ nuôi cấy mô hiện nay đang là một trong những công nghệ được ưu tiên ứng dụng rộng rãi trong ngành lâm nghiệp.

Thuốc nổ “rẻ và an toàn”

Trở về sau cuộc thi Sáng tạo KHCN Việt Nam năm 2008 với giải ba cho công trình “Nghiên cứu chế tạo chất nhũ tương nền dùng chế tạo thuốc nổ nhũ tương rời”, thạc sĩ Hồ Văn Nho, Giám đốc Trung tâm Vật liệu nổ công nghiệp - TKV cho biết: Việc chế tạo thuốc nổ theo phương pháp dùng chất nhũ tương nền đã được sử dụng rộng rãi ở nhiều nước trên thế giới từ lâu, ngay ở Việt Nam cũng đã từng liên doanh để sản xuất loại thuốc nổ này. Tuy nhiên, sau đó vì nhiều lý do, chúng ta đã không tiếp tục sản xuất nữa. Xuất phát từ thực tế sử dụng thuốc nổ trong ngành Than, từ cuối năm 2003, tôi và các đồng nghiệp đã nghiên cứu, chế tạo loại thuốc nổ này. Đến năm 2006, công trình nghiên cứu được hoàn thành và đưa vào sử dụng. Với loại thuốc nổ mới này, chi phí mua nguyên liệu đã giảm được 1/3 so với thuốc nổ cùng loại được nhập ngoại. Cùng với đó, các yếu tố về an toàn cũng như đảm bảo môi trường đều rất khả quan.

Được biết để chế tạo được chất nhũ tương nền dùng trong sản xuất thuốc nổ nhũ tương rời, anh Nho và các cộng sự đã dày công tiến hành hàng ngàn phép thử, các phép đo và sản xuất thử nghiệm để cho ra sản phẩm chất nhũ tương nền (dạng nhũ tương nghịch của dung dịch các muối o-xi hoá nồng độ cao) đạt chất lượng như yêu cầu cho sản xuất thuốc nổ nhũ tương rời. Kết quả của công trình đã áp dụng thành công cho chế tạo các loại thuốc nổ nhũ tương rời có tính chịu nước cao, đặc trưng năng lượng nổ tốt, tăng cao được khả năng tự động hoá, cơ giới hoá, tăng năng suất và hiệu quả kinh tế, đảm bảo an toàn, giải quyết được nhu cầu bức xúc về sử dụng thuốc nổ chịu nước và năng suất nổ mìn lộ thiên trong ngành công nghiệp. Qua đó, góp phần giúp các đơn vị ứng dụng (đặc biệt là ngành Than) tiết kiệm chi phí đầu tư thiết bị và giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Công trình hiện đang được ứng dụng để nổ mìn ở tất cả các khai trường mỏ lộ thiên của các công ty thuộc Tập đoàn TKV và mở rộng sử dụng nổ mìn trong ngành xây dựng công trình ngầm dưới nước.

Thêm nhiều giống lúa năng suất cao

“Với các giống lúa mới, người sản xuất có thể tiết kiệm chi phí đầu vào và nâng cao năng suất canh tác để từ đó vươn lên không chỉ xoá đói giảm nghèo mà còn có thể sống được, làm giàu được”. Đó là tâm sự rất thật của “Thần nông” Nguyễn Ngọc Tiến, Giám đốc Công ty cổ phần Giống cây trồng Quảng Ninh. Vừa qua ông cùng cộng sự Trần Thị Hồng đã đạt giải khuyến khích với Công trình tuyển chọn các giống lúa mới. Cũng xuất phát từ suy nghĩ này mà ông và các đồng nghiệp trong nhiều năm đã dày công nghiên cứu, phát triển những giống lúa mới chất lượng cao, ít sâu bệnh, nhờ đó giúp người nông dân nâng cao năng suất cây trồng. Với đề tài Tuyển chọn các giống lúa mới, ông cùng các cộng sự đã dẫn nhập hơn 200 giống lúa các loại và qua khảo nghiệm gần trăm vụ, tuyển chọn những giống lúa thuần chủng có năng suất cao, phù hợp với hệ sinh thái đồng ruộng không chỉ riêng ở tỉnh Quảng Ninh mà còn ở nhiều tỉnh, thành trong cả nước. Các giống lúa mới đều đã được công nhận đạt tiêu chuẩn quốc gia, đó là: Khang dân 18, Q5, ải 32, Lưỡng quảng 164, Kim cương 90, Hương thơm số 1, Khâm dục và Hồng công 1. Cả 8 giống lúa trên đều có đặc tính sinh thái rộng, phù hợp với 5 vùng sinh thái chủ yếu như: Trung du miền núi phía Bắc; đồng bằng Bắc bộ; Bắc Trung bộ; duyên hải Nam trung bộ và Tây Nguyên. Với các giống lúa này, mỗi năm đã cung cấp giống gieo cấy ở các địa phương khoảng 1,1 triệu ha, đạt 16% diện tích cấy lúa cả nước, năng suất tăng 7 tạ/ha so với các giống lúa cũ, thực sự trở thành giống lúa xoá đói giảm nghèo cho người nông dân. Đặc biệt, giống Khang dân 18 đến nay đã gieo cấy được trên 700.000 ha, cũng là một trong những giống lúa hiện đứng đầu cả nước. Riêng đối với những vùng trọng điểm lúa của tỉnh, hầu hết đã được gieo cấy giống lúa lai và các giống lúa thuần chủng. Nhờ phát triển những giống lúa này, người nông dân có điều kiện nâng cao năng suất, phát triển kinh tế. Không những thế, với những ưu điểm nổi trội, các giống lúa mới không chỉ được nông dân trong nước sử dụng rộng rãi mà còn vượt qua biên giới đến các nước bạn như Lào, Thái Lan, Cu Ba… đem lại niềm tự hào về những giống lúa mang “thương hiệu Việt Nam”.

Tiếp tục nuôi dưỡng niềm hy vọng của mình, “Thần nông” Nguyễn Ngọc Tiến cùng các đồng nghiệp vẫn đang miệt mà trong công tác nghiên cứu để đem lại nhiều hơn những giống lúa tốt, năng suất cao.