Hình cảnh báo thuốc lá sẽ cứu sống 700 người mỗi năm

Nhờ việc in cảnh báo bằng cả lời và hình ảnh trên vỏ bao thuốc lá, mỗi năm, Australia đã tránh được 400 ca tử vong vì sản phẩm độc hại này. Nếu Việt Nam cũng áp dụng điều tương tự, các nhà nghiên cứu dự tính sẽ cứu được khoảng 300-700 sinh mạng mỗi năm.

Thạc sĩ Nguyễn Tuấn Lâm thuộc Chương trình phòng chống thuốc lá của Tổ chức Y tế Thế giới cho biết, việc in hình cảnh báo trên vỏ bao thuốc đã được áp dụng thành công ở nhiều nước như Canada, Australia, Brazil... Ngay ở một nước láng giềng của Việt Nam như Singapore, phương pháp này đã giúp gần một nửa số người sử dụng thuốc lá giảm hút. Tỷ lệ hiểu biết thêm về tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe là 2/3.

Hình cảnh báo thuốc lá sẽ cứu sống 700 người mỗi năm ảnh 1
Một số nhãn cảnh báo sử dụng ở nước ngoài.
Hình cảnh báo thuốc lá sẽ cứu sống 700 người mỗi năm ảnh 2
Một số nhãn cảnh báo sử dụng ở nước ngoài.
Hình cảnh báo thuốc lá sẽ cứu sống 700 người mỗi năm ảnh 3
Một số nhãn cảnh báo sử dụng ở nước ngoài.
Hình cảnh báo thuốc lá sẽ cứu sống 700 người mỗi năm ảnh 4
Một số nhãn cảnh báo sử dụng ở nước ngoài.

Ở Việt Nam, việc in hình ảnh cảnh báo trên nhãn bao thuốc được đề xuất từ lâu và đã được đưa vào dự thảo quy định của Bộ Y tế về vệ sinh an toàn sản phẩm thuốc lá. Tuy nhiên, khi đưa dự thảo ra lấy ý kiến, nó vấp phải sự phản đối mạnh của các công ty sản xuất thuốc lá, vốn có đóng góp đáng kể cho nền kinh tế. Lý do đưa ra là tốn kém và chưa chắc đã hiệu quả hơn so với chỉ in lời chung chung như hiện nay.

Một điều tra mới do Hội Tiêu chuẩn và bảo vệ người tiêu dùng thực hiện đã cho kết quả hoàn toàn trái ngược với lập luận trên của các công ty thuốc lá. Người tiêu dùng (ở nhiều trình độ văn hóa khác nhau, bao gồm cả người hút và không hút thuốc) được xem 3 mẫu nhãn cảnh báo để nhận xét về tác dụng của nó và đề xuất lựa chọn một trong ba.

Ở mẫu thứ nhất, phần cảnh báo chiếm một nửa diện tích mặt chính bao thuốc, có hình ảnh tổn thương phổi và câu: "Hút thuốc gây ung thư phổi". Hai mẫu sau không có hình ảnh, câu cảnh báo cũng nhẹ hơn: "Hút thuốc có thể gây ung thư phổi", chỉ khác nhau về kích thước (1/3 và 1/2 diện tích).

Kết quả, cứ 5 người được hỏi thì 4 cho rằng mẫu 1 có tác dụng cảnh báo tốt. Trong khi với 2 mẫu sau, hầu hết đều cho là tác dụng yếu hoặc không có tác dụng. Nếu được lựa chọn một trong 3 mẫu, có đến 77% chọn mẫu 1. Lựa chọn này là tương đương nhau ở cả nhóm hút thuốc và không hút thuốc, giữa các nhóm có trình độ văn hóa khác nhau.

Về việc in nhãn có hình ảnh gây tốn kém, làm tăng giá thuốc lá, theo thạc sĩ Lâm, đây chỉ cách ngụy biện của ngành sản xuất thuốc lá để trì hoãn. Số lượng vỏ bao in là cực lớn nên chi phí cho một vỏ bao rất nhỏ. Chẳng hạn, nếu ngành thuốc lá Việt Nam đầu tư thiết bị in với giá 15 tỷ đồng khấu hao trong 5 năm thì mỗi bao thuốc chỉ tốn thêm 1 đồng mà thôi.