Hoạ sĩ Trần Công Phú: Sống để vẽ...

Trong hồi ức tuổi thơ, ông nhớ lại, thuở ấy, ông có một người bạn thân khác nhau về sở thích, một người cứ tìm bất cứ thứ gì phát ra tiếng động mà gõ suốt ngày, còn một người thì dùng bất cứ viên màu nào có trong tay để vẽ. Sau này, họ trở thành một nhạc sĩ và một hoạ sĩ. Người hoạ sĩ đó là Trần Công Phú...

Gia đình ông vốn nghèo, đông con, lại chẳng ai có năng khiếu hội hoạ nhưng khi Trần Công Phú được tuyển vào lớp hội hoạ hệ 7 năm dành cho các học sinh nhỏ tuổi của Trường Mỹ thuật Việt Nam thì gia đình vẫn đầu tư cho ông học.Trong thời gian ấy, ông cũng là học sinh duy nhất của Việt Nam đoạt được một trong hai giải nhất cuộc thi hội hoạ thiếu nhi tại Đại hội Liên hoan Thanh niên - Sinh viên thế giới lần thứ VIII tại Henxinhki (Phần Lan) năm 1963. Mang chủ đề bảo vệ hoà bình, bức tranh đoạt giải của ông vẽ các em thiếu nhi cưỡi ngựa gỗ Trên đường đi Đại hội. Tuy nhiên, vì điều kiện gia đình, ông cũng không theo học cao lên được như các bạn, để rồi đến năm 1968, theo tiếng gọi của đất nước, Công Phú nhập ngũ. Theo đuổi nghiệp vẽ, năm 1974, ông theo học tiếp lớp đại học tại Trường Mỹ thuật Việt Nam. Sau này, về Tỉnh đội, rồi Báo Quảng Ninh, ngập đầu trong công việc chuyên môn, nhưng niềm đam mê vẽ luôn thắp sáng trong ông.

Ai từng tiếp xúc đều dễ nhận ra cá tính mạnh mẽ của ông; nhưng hơi bất ngờ với nhiều người, ông lại mê vẽ lụa, một chất liệu thật dịu dàng, mềm mại. Có điều, chỉ khi xem tranh lụa của ông mới rõ, cái đẹp tranh lụa của ông xuất phát từ chính sự kết hợp hài hoà giữa sự mềm mại với sự mãnh liệt ấy. Ông bảo: “-Tranh lụa như một bài thơ vậy, không có cảm xúc thì không vẽ được...”. Lại có đồng nghiệp nhận xét: Trần Công Phú vẽ lụa một cách bạo liệt; bạo liệt ngay từ cách lựa chọn chủ đề. Bão tố hay xuất hiện trong tranh lụa của ông, lúc là bão lòng trong tâm hồn người phụ nữ, khi thì là những cảm xúc dâng tràn của tình yêu, lúc lại là những con phố mỏ, những nếp nhà nép bên bờ vách đá trong khung cảnh báo hiệu dông tố... Yếu tố gợi, ảo của tranh lụa được ông nắm bắt nhuần nhuyễn để chuyển tải ý tứ của mình; tranh không tả thực từng chi tiết mà chỉ là một sắc màu huyền ảo, ảo nhiều hơn thực. Mềm mại, huyền ảo nhưng đầy ấn tượng và sự mạnh mẽ của những dòng cảm xúc dâng tràn. Những người phụ nữ đầy sức sống với vành môi, khoé mắt hay dọc sống mũi thanh tú mà chứa đầy tâm trạng trong tranh của ông, cũng góp một phần tạo nên ấn tượng ấy.

Hoạ sĩ Trần Công Phú: Sống để vẽ... ảnh 1
“Bình minh trên mỏ” - Một tác phẩm của hoạ sĩ Trần Công Phú.

Điêu luyện trong kỹ thuật vẽ lụa, sử dụng màu sắc cũng là nét độc đáo của ông. Những gam màu mạnh, màu nóng như đen, hồng, đỏ, vàng, kết hợp với chất liệu lụa mềm mại tạo thành một nét rất riêng của tranh lụa Trần Công Phú. Ông khá thành công bởi khai thác được chất đen khi vẽ lụa. Màu đen trong tranh lụa của ông được nhiều người thích. Lúc thì ông lót đỏ xuống tạo độ nóng cho mảng đen phủ trên, lúc lại là nền xanh để tạo độ sâu lắng, trầm tĩnh. Ông hay tìm để vẽ không phải những sắc màu thực mà là sắc màu của tâm trạng, thể hiện cảm xúc, tâm hồn. Đó là biển đỏ rực màu của bão tố chứ không trong xanh, hiền hoà; là sắc than đỏ nóng chứ không lấp lánh đen; những dây chuyền sản xuất than như cũng cháy lên. Ông có 3 bức vẽ lụa được Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam mua, trong đó, bức Thuyền trên Vịnh được treo thường xuyên đã khẳng định sự độc đáo, nét riêng có trong tranh lụa của Công Phú.

Mặc dù gắn bó với lụa, nhưng sau này, Công Phú cũng đi vào các chất liệu khác như sơn dầu, khắc gỗ với tính cập nhật, tả thực tốt hơn và cũng có nhiều tranh thành công. Dẫu tạo ấn tượng mạnh về sự hiện đại, nhưng ông dường như lại rất trung thành với đề tài thành phố biển Hạ Long. Những cánh buồm, những vách núi đá dựng đứng xuất hiện rất thường xuyên trong các bức vẽ của ông, như thói quen, như sự cố tình, như một tình yêu sâu nặng với vùng than - biển nhiều nắng, gió và bão dông, nơi ông sinh ra và lớn lên. Yêu và hiểu Hạ Long, quen thuộc như vậy nhưng ông vẫn luôn thích sáng tác về những đề tài quen thuộc ấy. Đó là lý do khiến cùng một cảnh mà ông có nhiều tranh, nhữngbức tranh vừa giống nhau lại vẫn có sự khác nhau, nhất là ở cách xử lý màu sắc. Bức sau là sự khai thác tìm tòi để nâng lên cho mới hơn, lạ hơn, đẹp hơn bức trước. Trong đó, ông có bức Hòn Gai được tặng thưởng năm 2001, Phân xưởng tuyển than đoạt giải Nhì Triển lãm Mỹ thuật khu vực 2 đồng bằng sông Hồng năm 2003, đồng thời đoạt giải Nhất Giải Văn nghệ Hạ Long lần thứ VI...

Không bị câu thúc bởi mưu sinh, Công Phú vẽ tranh khá xông xênh. Ông được giải, được trưng treo và tranh bán cũng được nhiều với một Galerrly mở khá sớm ở Quảng Ninh. Sức vẽ của ông rất lớn. Tính đến nay, ông đã vẽ tới hàng nghìn bức, ngoài bán cho các bảo tàng, các bộ sưu tập, tặng bạn bè, bán cho các gia đình treo trong nhà, nay ông cũng còn hàng trăm bức. Ông vẽ nhiều vào quãng thời gian hơn chục năm gần đây. Nay đã ngoài 60, tuy sức khoẻ có yếu đi nhưng ông vẫn vẽ, vẽ những gì mình còn thiếu, vẽ cho Hội, vẽ bán, vẽ để chơi... Có lẽ, ông đang vẽ như điều mình tâm niệm, sống để vẽ chứ không phải vẽ để sống. Đó là một hạnh phúc với hoạ sĩ Trần Công Phú.

Cùng chuyên mục