Trên địa bàn huyện Hoành Bồ hiện có 4 đơn vị thuộc Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) đang hoạt động khai thác, chế biến than. Đó là, Công ty Than Đồng Vông, Xí nghiệp Than Hoành Bồ, Xí nghiệp khai thác Than Thăng Long và Xí nghiệp Than Khe Tam.
Hầu hết khai trường của các đơn vị này nằm trong khu vực rừng phòng hộ hồ Yên Lập thuộc khu vực hạn chế khai thác khoáng sản. Vấn đề đặt ra cho Hoành Bồ từ nhiều năm qua là làm thế nào để thực hiện tốt việc lãnh đạo, chỉ đạo công tác quản lý các hoạt động khai thác, vận chuyển và kinh doanh than trên địa bàn.
Lực lượng chức năng triệt phá lò than trái phép.
Trên cơ sở điều kiện thực tế, Hoành Bồ đã xây dựng nhiều giải pháp và huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc. Một trong những kết quả đáng ghi nhận là Hoành Bồ đã nghiêm túc triển khai thực hiện các văn bản chỉ đạo của Trung ương, của tỉnh về tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác quản lý các hoạt động khai thác, vận chuyển, chế biến, tiêu thụ than. Trong các phiên họp thường kỳ của Ban Chấp hành, Ban Thường vụ Huyện uỷ đều quán triệt và bàn biện pháp lãnh đạo công tác này. Trong các cuộc giao ban khối nội chính, Thường trực Huyện uỷ, HĐND, UBND huyện đều chỉ đạo các ngành chức năng nhất là Công an huyện, Ban Quản lý rừng phòng hộ hồ Yên Lập tổ chức thực hiện. Bên cạnh đó, huyện thực hiện ký cam kết với các đơn vị thuộc TKV về ranh giới mỏ trên bản đồ địa hình để xác định rõ trách nhiệm các bên trong công tác quản lý tài nguyên than. Ban hành nhiều văn bản lãnh đạo, chỉ đạo nhằm đảm bảo an ninh, trật tự trong đó có nhấn mạnh việc tăng cường quản lý hoạt động khai thác, vận chuyển và kinh doanh than. Thành lập Ban Chỉ đạo tiếp tục huy động lực lượng các ngành, các địa phương kiểm tra, giải toả các khu vực giáp ranh với TX Uông Bí ngăn chặn không để hiện tượng hình thành các tụ điểm khai thác, tiêu thụ than phức tạp. Chỉ đạo đoàn kiểm tra liên ngành của huyện phối hợp với UBND các xã, các đơn vị ngành than tăng cường công tác quản lý tài nguyên than. Lập các trạm gác cửa rừng tại các xã Sơn Dương, Dân Chủ, Quảng La, Bằng Cả, Tân Dân để ngăn chặn việc vận chuyển than trái phép. Trong quá trình thực hiện, Đảng bộ huyện Hoành Bồ kiên quyết xử lý các cán bộ vi phạm trong khi thi hành nhiệm vụ quản lý tài nguyên than. Năm 2008, UBND huyện đã cách chức 1 Phó Chủ tịch UBND xã Bằng Cả, buộc thôi việc 3 công an viên ở xã Quảng La, Sơn Dương. Năm 2009, huyện đã xử lý kỷ luật khiển trách đối với Bí thư Đảng uỷ xã Quảng La; cảnh cáo và chuyển công tác khác đối với Chủ tịch UBND xã Quảng La vì thiếu tinh thần trách nhiệm trong việc quản lý tài nguyên than trên địa bàn.
Với những cố gắng đó, trong 2 năm trở lại đây, huyện đã đạt được những kết quả đáng kể trong việc lập lại trật tự hoạt động khai thác, vận chuyển, chế biến kinh doanh than. Hoành Bồ đã cùng với các đơn vị thuộc ngành Than hoàn thành xong công tác cắm mốc ranh giới quản lý và ranh giới khai thác than theo Quyết định của Bộ Tài nguyên và Môi trường và chỉ đạo của UBND tỉnh. Xoá bỏ nhiều tụ điểm khai thác than trái phép; thu hồi 1,66ha cảng sử dụng sai mục đích; phá huỷ 203 lượt cửa lò, bắt giữ 120 phương tiện vận chuyển than trái phép, tịch thu 1.460 tấn than nguyên khai. Nhiều vụ việc điển hình về điểm nóng khai thác than trái phép đã được điều tra làm rõ như vụ việc tại thôn Khe Mực, xã Tân Dân thuộc ranh giới khai trường khai thác than của Công ty Việt-min-đô quản lý; thu 335 tấn than, phạt hành chính 15 triệu đồng gia đình Đỗ Huy Hoàng ở thôn Xích Thổ (Thống Nhất) đã có hành vi san gạt đất rừng lập bãi thu mua và chế biến than trái phép. Điển hình là vào đầu tháng 3-2010, trên địa bàn huyện xuất hiện một vài nhóm đối tượng là người địa phương khác đến tổ chức khai thác than trái phép và sử dụng dao, kiếm... để đe doạ không cho người lạ vào khu vực. Trước tình hình trên, huyện đã chỉ đạo các lực lượng chức năng điều tra xác minh thu thập chứng cứ về hành vi vi phạm của nhóm đối tượng này. Kết quả đã phá huỷ toàn bộ 26 cửa lò và cắt 13 điểm trên tuyến đường không để phương tiện vận chuyển; bắt giữ 17 đối tượng; thu giữ 186 thỏi thuốc nổ công nghiệp loại AH1, 17 kíp nổ, 6 viên đạn gém.
Có thể thấy, những kết quả đạt được của huyện Hoành Bồ rất đáng ghi nhận. Nhưng trên thực tế, công tác quản lý hoạt động khai thác than ở Hoành Bồ vẫn đang đặt ra nhiều thách thức. Đó là, Hoành Bồ chưa đảm bảo là địa bàn “sạch” đối với các hoạt động khai thác than; việc bảo vệ rừng phòng hộ hồ Yên Lập còn nhiều bất cập trước nguy cơ tái diễn khai thác than trái phép… Giải quyết các vấn đề này không chỉ là trách nhiệm của riêng huyện Hoành Bồ mà là trách nhiệm tổng thể của các bên liên quan.
