Trong 5 năm qua (2005-2010), hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ đã có những bước phát triển nhanh và mạnh trong nhiều ngành, lĩnh vực.
Không chỉ gia tăng về số lượng, các nhiệm vụ NCKH&PTCN thời gian qua còn được đánh giá là có khả năng ứng dụng vào thực tế cao. Qua đó, từng bước đáp ứng được nhu cầu của phát triển kinh tế cũng như trong đời sống xã hội của địa phương.
Nghiên cứu chế tạo các thiết bị phục vụ sản xuất luôn được ngành Than quan tâm, đầu tư. Trong ảnh: Phó Thủ tướng Chính phủ Trương Vĩnh Trọng (thứ 2, bên phải) thăm gian hàng trưng bày các thiết bị máy của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam - TKV tại Techmart Quang Ninh 2010.
Theo thống kê của Sở KH&CN, trong 5 năm qua, Sở KH&CN đã tổ chức triển khai 76 nhiệm vụ cấp tỉnh, với tổng kinh phí trên 38,9 tỷ đồng (tăng gần gấp 3 lần so với giai đoạn 2000-2005). Các nhiệm vụ trọng tâm được xác định rõ nên nội dung nghiên cứu, ứng dụng đã có tính hệ thống hơn; quy mô và nội dung nghiên cứu đã sát hơn với thực tiễn. Về kinh phí thực hiện đề tài, dự án cũng đã được đầu tư thoả đáng, bình quân là 367 triệu đồng/nhiệm vụ. Cá biệt có những nhiệm vụ, đề tài lên đến gần 2 tỷ đồng. Việc đăng ký, đề xuất thực hiện nhiệm vụ đã được mở rộng tới các Viện nghiên cứu, Trường đại học. Ngoài ra, phương thức xác định đơn vị chủ trì thực hiện đề tài, dự án thời gian qua đã được cải tiến thông qua tuyển chọn tổ chức, cá nhân chủ trì thực hiện. Đối với việc thẩm định, nghiệm thu đề tài, dự án đã có sự phối hợp của các nhà khoa học ở Trung ương tham gia. Qua đó, góp phần nâng cao tính hiệu quả của mỗi dự án, đề tài khi áp dụng vào thực tiễn. Bên cạnh đó, để phát triển các hoạt động NCKH&PTCN tại địa phương, trong những năm qua, Sở KH&CN đã làm rất tốt công tác tham mưu, tư vấn cho lãnh đạo tỉnh để ban hành các chương trình, kế hoạch, cơ chế, chính sách nhằm tạo nguồn lực về pháp lý trong công tác quản lý nhà nước về KH&CN. Với sự hỗ trợ về cơ chế chính sách phục vụ cho ngành KHCN đã góp phần thúc đẩy sự phát triển của các nhiệm vụ nghiên cứu.
Riêng đối với các đề tài nghiên cứu cấp huyện, 5 năm qua, ngành KH&CN đã triển khai 57 dự án ứng dụng tiến bộ KHCN tại 8 huyện, thị xã, thành phố với mức kinh phí hỗ trợ 4,498 tỷ đồng. Hầu hết các mô hình triển khai ở cấp huyện đều cho hiệu quả kinh tế cao. Điển hình như trong lĩnh vực nông - lâm nghiệp, bên cạnh việc thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ khảo nghiệm các giống lúa mới thì những nghiên cứu về phát triển một số loại giống cây công nghiệp, cây vụ đông có năng suất cao, chất lượng tốt cũng từng bước được đầu tư nghiên cứu. Một số ứng dụng đã và đang được triển khai ở các cấp cơ sở thời gian qua như: Mô hình trồng bí đao đá, cây ngô lai (Tiên Yên); tại Đông Triều đã tiến hành khảo nghiệm giống tương, lạc có năng suất hàm lượng tinh dầu cao của Trung Quốc…
Dự án nuôi tu hài thương phẩm đã đem lại hướng phát triển mới cho Vân Đồn. Trong ảnh: Cán bộ Sở KH&CN kiểm tra tiến độ dự án nuôi tu hài thương phẩm tại huyện Vân Đồn.
Trong lĩnh vực thuỷ sản, nhiều công nghệ sản xuất con giống chất lượng cao được triển khai, nhiều mô hình nuôi trồng thuỷ sản theo phương pháp khoa học được ứng dụng vào thực tế. Kết quả các mô hình ứng dụng trong lĩnh vực thuỷ sản đã xây dựng được quy trình kỹ thuật sản xuất, làm cơ sở cho việc nhân rộng và có tác dụng thiết thực như: Mô hình nuôi ba ba ở Tiên Yên, nuôi lươn thương phẩm ở Móng Cái, nuôi cá vược ở Yên Hưng, nuôi tu hài ở Vân Đồn... Điều đáng ghi nhận là các nhiệm vụ nghiên cứu khoa học đã gắn chặt với nhu cầu phát triển kinh tế của địa phương, góp phần thúc đẩy kinh tế trang trại phát triển như: Chương trình khảo nghiệm giống cây ăn quả có múi tại huyện Vân Đồn, nghiên cứu hoàn thiện một số biện pháp kỹ thuật làm tăng năng suất và chất lượng, giống vải chín sớm tại Uông Bí; mô hình trồng thử nghiệm cây kim giao núi đá, cây lim xanh tại vườn Quốc gia Bái Tử Long...
Có thể nói, với những ứng dụng rộng rãi từ hoạt động NCKH&PTCN trong nhiều lĩnh vực đã giúp cho các ngành phát triển, mở rộng quy mô sản xuất theo hướng hiện đại hoá, đem lại lợi ích thiết thực cho người dân. Tuy nhiên, hoạt động NCKH&PTCN hiện nay vẫn còn vấp phải một số khó khăn như. Đó là, hệ thống bộ máy tổ chức quản lý chưa được hoàn thiện; nguồn nhân lực đầu tư cho nghiên cứu còn hạn chế cả về số lượng và chất lượng, cơ chế chính sách chưa được đầu tư nghiên cứu thoả đáng; cơ sở thông tin, phương tiện và thiết bị kỹ thuật chưa đủ sức đáp ứng yêu cầu đặt ra… Do đó, nhiều đề tài nghiên cứu khoa học có kết quả, mô hình ứng dụng tốt nhưng lại chậm trong việc phổ biến và triển khai nhân rộng. Đối với các đơn vị doanh nghiệp ứng dụng các đề tài nghiên cứu khoa học cũng chưa có nhiều chính sách hỗ trợ từ phía Nhà nước. Chính vì vậy để NCKH&PTCN phát triển bền vững và có hiệu quả hơn nữa trong từng ngành, từng lĩnh vực rất cần có sự chung tay góp sức của các cấp, ngành. Trong đó, yếu tố hoàn thiện nguồn nhân lực thực sự phải được đặt lên hàng đầu. Cùng với đó là việc đầu tư thoả đáng và đúng trọng điểm các nhiệm vụ, đề tài NCKH&PTCN.
