"Gia nhập WTO, cần thay đổi tư duy ở tầm toàn cầu để hoạt động ở cấp quốc gia, cơ sở, địa phương" - Quan điểm của các chuyên gia về những vấn đề cần làm khi Việt Nam tham gia vào sân chơi thế giới.
Phó Chủ nhiệm UB Đối ngoại Quốc hội Tôn Nữ Thị Ninh:
Tư duy toàn cầu để hoạt động ở cấp quốc gia, cơ sở, địa phương
Cần thay đổi tư duy ở tầm toàn cầu để hoạt động ở cấp quốc gia, cơ sở, địa phương. Đây là quá trình của toàn xã hội và của cả Chính phủ. Việt Nam cần quá trình đồng bộ, không thể tách rời chính trị với kinh tế, kinh doanh.
Gia nhập WTO, cần xác định lợi thế cạnh tranh của Việt Nam là gì. Từ Chính phủ, doanh nghiệp đến từng người dân sản xuất phải có lựa chọn chiến lược. Chúng ta phải tự quyết định, thậm chí là quyết định đau đớn sau khi đánh giá thị trường về việc mình sản xuất mặt hàng gì... nếu thấy mình không đủ sức cạnh tranh có thể từ bỏ... và khai phá thị trường mới.
Không ai trong Chính phủ có thể vẽ bản đồ về những vùng bị tổn thương sau khi gia nhập WTO. Ở quy mô lớn hơn, Nhà nước phải xác định vùng dễ tổn thương để giúp DN chủ động đóng cửa, chủ động tạo công ăn việc làm. Nhà nước lập quy hoạch đào tạo cán bộ, công nhân kỹ thuật, công nhân lành nghề.
Việt Nam đang tự hào vì lợi thế nhân công rẻ. Cá nhân tôi đã nhiều lần phát biểu là mong chấm dứt lợi thế đó.
Sau khi gia nhập "WTO và tổ chức hội nghị APEC, Việt Nam đứng ở vị thế mới. Tuy nhiên "thế" nào có thể bù cho "lực" yếu. Vấn đề là phải kết hợp lực đó với thế cao. Tôi muốn nhấn mạnh: đẩy mạnh đổi mới tư duy không chỉ là tư duy cùng thắng mà còn cả tư duy về mối quan hệ cần có giữa doanh nghiệp và Nhà nước.
Nhiều DN đặt câu hỏi: Nhà nước làm gì cho doanh nghiệp? Theo tôi, nên chấm dứt loại câu hỏi dạng đó mà đổi thành Nhà nước và chúng tôi phải cùng làm gì, có sự xác định mục tiêu chung và cùng phân vai, phân trách nhiệm... Câu chuyện PNTR và vấn đề dệt may giữa Việt Nam và Hoa Kỳ chính là sự phân vai của chính quyền và các doanh nghiệp Mỹ. Nhà nước Việt Nam cũng cần tiếp tục hỗ trợ cho DN nhưng tránh phạm quy định của WTO.
Bộ trưởng Thương mại Trương Đình Tuyển:
Cơ hội không tự biến thành lợi ích
Có câu chuyện như thế này: một người bán vé số nói ông rất vui mừng vì vào WTO đời sống của nhân dân sẽ tốt hơn, sẽ nhiều người mua vé số hơn. Tuy nhiên, một anh chạy xe ôm lại nói rằng, vào WTO, đời sống tốt hơn, số người đi ô tô sẽ nhiều hơn, cuộc sống của anh sẽ bị ảnh hưởng.
Nói như vậy để thấy rằng WTO gây ra ảnh hưởng nhất định nhưng WTO chỉ là cơ hội thôi. Cơ hội tự nó không biến thành lợi ích. Mỗi chúng ta phải chuẩn bị tốt nhất cho mình để đạt được lợi ích đó.
Về vấn đề sức cạnh tranh của doanh nghiệp, trong 6 yếu tố đảm bảo cạnh tranh thì Nhà nước chịu trách nhiệm 4: tạo biện pháp thông thoáng hay không, hành chính có cởi mở hay không, cơ sở hạ tầng có tốt hay không và nguồn nhân lực chất lượng ra sao.
Tuy nhiên, Chính phủ tạo điều kiện rồi nhưng anh có cạnh tranh được không thì lại do anh. Anh phải làm ra sản phẩm tốt, giá rẻ đồng thời phải có khả năng tổ chức thị trường. Cũng giống như đánh cờ, muốn thắng được phải giành được quân, giữ được đất.
Cạnh tranh về cơ sở hạ tầng cùng với cạnh tranh về nguồn nhân lực sẽ là cạnh tranh dài hạn đặc biệt sau khi chúng ta bãi bỏ trợ cấp xuất khẩu, chính sách ưu đãi... Hiện nay chúng ta còn hạn chế trong cơ sở hạ tầng do lịch sử. Tới đây, Hội nghị TW 4 sẽ bàn về chủ trương, chính sách lớn bảo đảm cho nền kinh tế chúng ta phát triển nhanh, bền vững trong đó có vấn đề cơ sở hạ tầng và nguồn nhân lực.
Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan:
Thương trường hiện nay chỉ có thể cùng thắng
Thương trường hiện nay chỉ có thể "cùng thắng". Doanh nghiệp cần tư duy theo hướng ấy. Chiếc bánh được nở to ra, thị trường được mở rộng ra, các doanh nghiệp cùng phát triển, người tiêu dùng có nhiều cơ hội lựa chọn sản phẩm.
Các doanh nghiệp phải làm sao phát triển tư duy cùng thắng, hợp tác với nhau trước hết là những doanh nghiệp cùng trong một nước với nhau, các cơ quan của Việt Nam, hợp tác với các đối tác ở bên ngoài để cùng thắng lợi hơn là đối đầu trực tiếp. Bởi đối đầu trực tiếp chưa hẳn ta đã thắng được thiên hạ đâu mà có khi lại bị loại ra khỏi thương trường.
Cái gì cũng phải có cái giá của nó. Quan trọng là chúng ta tham gia một cách thực chất, thực hiện đầy đủ cam kết với đảm bảo uy tín của nó. Xã hội ngày nay sẽ đòi hỏi năng lực thực chất hơn, không chỉ là tấm bằng... Sinh viên phải biết học thực chất.
