Những thành tựu đạt được 3 năm qua cho thấy, việc Việt Nam tham gia WTO là phù hợp với thực tế khách quan và xu thế hợp tác, hội nhập kinh tế quốc tế đang diễn ra ngày càng mạnh mẽ và sâu sắc trên thế giới hiện nay.
Gần 3 năm qua là khoảng thời gian chưa dài nhưng cũng tạm đủ để đánh giá kết quả bước đầu trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của Quảng Ninh.
Những tác động tích cực…
Việc gia nhập WTO là một dấu mốc quan trọng để Quảng Ninh tiếp cận với nhiều lợi ích, đối tác và là cơ hội để đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng cũng như hội nhập toàn diện với đời sống kinh tế thế giới. UBND tỉnh đã xây dựng chương trình hội nhập kinh tế quốc tế giai đoạn 2006-2010. Đây là những chính sách quan trọng có tính chất khuyến khích, ưu đãi, tạo điều kiện thuận lợi nhằm thúc đẩy lĩnh vực dịch vụ phát triển.
Các doanh nghiệp Trung Quốc - Việt Nam ký kết hợp đồng kinh tế tại Hội chợ Thương mại - Du lịch quốc tế Việt - Trung 2009.
Cùng doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh trong tình hình mới, tỉnh đã ban hành một số chính sách về phát triển lĩnh vực dịch vụ, tích cực tổ chức các hoạt động xúc tiến thương mại giúp các doanh nghiệp mở rộng thị trường, tìm kiếm khách hàng... 3 năm qua, tất cả các ngành, các cấp trong tỉnh đều tổ chức triển khai thực hiện các yêu cầu về hội nhập kinh tế quốc tế. Cam kết thực hiện ở nhiều lĩnh vực sau hơn 3 năm Việt Nam gia nhập WTO đã được triển khai thực hiện theo đúng lộ trình. Trong số 11 ngành dịch vụ của 155 phân ngành dịch vụ thì các cam kết của 4 ngành có xu hướng phát triển tốt: ngành dịch vụ phân phối, dịch vụ thông tin, dịch vụ du lịch và dịch vụ tài chính. Khu vực dịch vụ chịu nhiều ảnh hưởng của suy giảm kinh tế nhưng vẫn tăng trưởng khá.
Năm 2008 kinh tế của tỉnh tiếp tục duy trì được tốc độ phát triển và đã đạt được những thành tựu quan trọng. GDP (giá so sánh 1994) tăng 13,02%, đặc biệt trên lĩnh vực dịch vụ tăng 13,29% (giá so sánh 1994). GDP bình quân đầu người đã đạt 1.206 USD, cao hơn mức bình quân chung cả nước 1.100 USD. Xuất khẩu tăng trưởng khá, kim ngạch xuất khẩu năm 2008 đạt khoảng 1.900 triệu USD, tăng 28,5% so với cùng kỳ. Năm 2009, mặc dù phải đối mặt với rất nhiều khó khăn song khu vực dịch vụ vẫn tăng trưởng khá. Tổng mức bán lẻ hàng hoá và doanh thu dịch vụ ước đạt 21.592 tỷ đồng, tăng 15% so với năm 2008. Tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hoá trên địa bàn tỉnh năm 2009 ước đạt 1.900 triệu USD, cao hơn mức tăng trưởng của cả nước.
Bên cạnh đó, tỉnh đã chỉ đạo ngành Công thương rà soát và hoàn thiện Quy hoạch phát triển hệ thống kế cấu hạ tầng thương mại phù hợp với xu thế hội nhập kinh tế quốc tế. Các loại hình thương mại hiện đại, tập trung, quy mô lớn được chú trọng, dành được 1 phần quỹ đất cho đầu tư hạ tầng thương mại tại các khu đô thị như hệ thống chợ, nhà hàng, khách sạn... Ngành du lịch đẩy mạnh hợp tác quốc tế, mở rộng thị trường củng cố mối quan hệ hợp tác phát triển với các tỉnh Quảng Tây, Hải Nam, Vân Nam (Trung Quốc), mở rộng quan hệ song phương với các nước. Để chuẩn bị các điều kiện cho hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, UBND tỉnh đã chỉ đạo đẩy nhanh việc triển khai thực hiện các dự án trọng điểm như nâng cấp tuyến đường Mông Dương - Móng Cái, QL18C, đường tránh huyện Đông Triều, đường Trới - Vũ Oai, đường sắt Yên Viên - Hạ Long, sân bay Vân Đồn, Cảng Cái Lân, Cảng khách quốc tế Hòn Gai, đường và cảng Dân Tiến…
Sớm tháo những “nút thắt”
Bên cạnh những mặt đạt được, Quảng Ninh cũng đang đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Đó là, hạ tầng kỹ thuật quá tải, bất cập. Các doanh nghiệp chưa thật sự chủ động trong hội nhập kinh tế, chưa chủ động khai thác các cơ hội để mở rộng thị trường xuất khẩu. Đến thời điểm này, Quảng Ninh vẫn chưa có những mặt hàng công nghiệp chủ lực, đặc trưng.
Theo nhận định của các chuyên gia, chúng ta thực hiện các cam kết theo lộ trình 3-5 năm. Do vậy “sức nóng” từ WTO chưa biểu hiện rõ nét. Các doanh nghiệp trong và ngoài nước đã vào cuộc đua kể từ ngày 1-1-2009 - thời điểm Việt Nam thực hiện mở “toang” cánh cửa về thương mại hàng hóa. Do vậy, khi cơ hội chiếm lĩnh thị phần bị bỏ lỡ thì khó khăn là điều tất yếu và khó tránh. Nhiều ý kiến cho rằng, năm 2010 Quảng Ninh phải tập trung cao để đẩy nhanh tiến độ xây dựng các công trình giao thông đi đôi với việc đẩy nhanh tiến độ giải ngân các dự án đã có quyết định đầu tư. Để làm được những việc này, cần có biện pháp đột phá trong khâu cải cách hành chính. Thực tế cho thấy, hầu hết các dự án đầu tư của các doanh nghiệp đều phải mất vài năm mới có thể khởi công xây dựng. Sự chậm trễ của các doanh nghiệp đầu tư xây dựng các dự án, đặc biệt là các dự án xây dựng siêu thị, Trung tâm thương mại trên địa bàn tỉnh thời gian qua đã và đang gây ảnh hưởng rất lớn tới hạ tầng cơ sở dịch vụ và môi trường cạnh tranh của tỉnh.
Thực hiện các cam kết của Việt Nam trong lĩnh vực tài chính khi gia nhập WTO, Việt Nam đã thực hiện 3 đợt cắt giảm thuế lớn để thực hiện cam kết với khoảng 1.800 dòng thuế. Biểu khung thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu cũng đã được điều chỉnh, tạo cơ sở pháp lý cho việc tiếp tục thực hiện các mức cam kết cuối với WTO cho cả giai đoạn 5-7 năm tới. Tuy nhiên, việc mở cửa cũng đồng nghĩa với sức ép cạnh tranh sẽ tăng lên đối với các doanh nghiệp Việt Nam nói chung và Quảng Ninh nói riêng trong điều kiện năng lực còn thấp. Thực tiễn phát triển trong 3 năm qua đã cho thấy, nhiều doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh đã biến thách thức thành cơ hội phát triển, tự cải cách mình, đứng vững và vươn lên mạnh mẽ trong bối cảnh hội nhập, tạo cơ sở vững chắc cho tăng trưởng kinh tế bền vững trong tương lai.
Để dần khắc phục những bất cập nêu trên, thời gian qua, Ban Hội nhập kinh tế quốc tế tỉnh đã phối hợp với các cơ quan chuyên môn của Bộ Công Thương, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam… tổ chức gần 25 lớp tập huấn cho hơn 1.000 lượt cán bộ lãnh đạo quản lý các ngành, địa phương và các doanh nghiệp về hội nhập kinh tế quốc tế. Bên cạnh đó, các ngành Hải quan, Công thương, Tài chính… cũng đã triển khai tích cực những nội dung liên quan về hội nhập kinh tế quốc tế như lộ trình cắt giảm thuế quan, Luật Sở hữu trí tuệ… Bà Vũ Thị Liễu, Phó Ban chỉ đạo Ban Hội nhập kinh tế quốc tế của tỉnh cho rằng: Trong thời gian tới phải có một chiến lược đào tạo đủ mạnh để đáp ứng nguồn nhân lực cho cả doanh nghiệp và các cơ quan nhà nước, trong đó đặc biệt lưu ý đến trình độ quản lý nhà nước. Hoạt động xúc tiến thương mại ở trong và ngoài nước cũng cần được tăng cường hơn nhằm đẩy mạnh hợp tác, liên doanh liên kết, mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm hàng hoá trong tỉnh. Tiếp tục đẩy mạnh thu hút đầu tư nước ngoài và đẩy nhanh tiến độ giải ngân các nguồn vốn đã cam kết, có định hướng thu hút đầu tư vào các vùng một cách hợp lý, vào các lĩnh vực ưu tiên... để các tiềm năng thế mạnh của tỉnh thực sự được phát huy tối đa.
