Ngày 31-12, tại TP Hạ Long, Tỉnh ủy Quảng Ninh phối hợp với Ban Chủ nhiệm Đề tài KX.04/11-15 tổ chức Hội thảo Đổi mới tổ chức bộ máy Đảng, bộ máy chính quyền địa phương-Thực tiễn tỉnh Quảng Ninh.
Tham dự hội thảo, về phía các cơ quan Trung ương có các đồng chí: GS.TS Nguyễn Đăng Thành, nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ, Giám đốc Học viện Hành chính, Chủ nhiệm Đề tài KX.04/11-15; PGS.TS Đinh Xuân Thảo, Viện trưởng Viện Nghiên cứu lập pháp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; lãnh đạo và các nhà quản lý, nhà khoa học của các viện nghiên cứu Trung ương.
Về phía tỉnh có các đồng chí: PGS.TS Phạm Minh Chính, Ủy viên T.Ư Đảng, Bí thư Tỉnh ủy; Đỗ Thị Hoàng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh; các đồng chí trong BTV Tỉnh ủy, Thường trực HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ và các đoàn thể tỉnh; lãnh đạo các ban, sở, ngành, địa phương thuộc tỉnh.
Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS.TS Phạm Minh Chính nêu rõ: Đổi mới ở tỉnh Quảng Ninh thời gian qua đã thu được nhiều thành tựu quan trọng, nhưng đến thời điểm hiện nay đang đối diện với tình huống phát triển mới với không ít mâu thuẫn cần tìm giải pháp đột phá.
Nhận thức về nhu cầu giải quyết điểm nghẽn cho phát triển từ thiết chế, thể chế, cơ chế và nhân lực quản lý, thời gian qua, tỉnh Quảng Ninh đã mạnh dạn đề xuất và thể nghiệm nhiều cách làm mới. Những nội dung mới này liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến đổi mới tổ chức bộ máy của Đảng, bộ máy của chính quyền địa phương. Nếu đẩy tới quá trình đổi mới toàn diện, đồng bộ hệ thống chính trị địa phương thì sẽ gặp các giới hạn về mặt nhận thức lý luận và kinh nghiệm thực tiễn, rất cần sự chia sẻ quan điểm, cách tiếp cận và phương pháp từ các địa phương khác và cộng đồng các nhà khoa học.
Thay mặt lãnh đạo tỉnh, đồng chí Đỗ Thị Hoàng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh trình bày tham luận "Một số vấn đề về đổi mới tổ chức, bộ máy Đảng, chính quyền ở tỉnh Quảng Ninh". Bản tham luận đã nêu bật các tiềm năng, thế mạnh, kết quả quá trình đổi mới ở tỉnh; tình hình và kết quả thực hiện tinh giản bộ máy, biên chế theo Đề án 25 của tỉnh.
Báo cáo nhấn mạnh một số vấn đề nổi lên trong quá trình đổi mới tổ chức, bộ máy. Đó là vấn đề chồng chéo, trùng lặp về chức năng, nhiệm vụ giữa một số cơ quan tham mưu giúp việc khối Đảng và cơ quan chuyên môn khối chính quyền.
Chẳng hạn như: Cơ quan Kiểm tra của Đảng và Thanh tra Nhà nước có cơ cấu tổ chức bộ máy bên trong trùng khớp (gồm Văn phòng và các phòng nghiệp vụ khu vực), cùng mục tiêu làm rõ và ngăn ngừa các sai phạm; kiểm soát hoạt động của các tổ chức trong hệ thống chính trị và đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức (trong đó có 76% là đảng viên), cùng nhằm chấn chỉnh kỷ luật, kỷ cương trong việc thực hiện chức trách nhiệm vụ, công vụ.
Nhiều vụ việc cơ quan kiểm tra không thừa hưởng các kết quả của thanh tra (và ngược lại) dẫn đến chồng chéo về nghiệp vụ, nhưng thiếu đồng bộ giữa xử lý kỷ luật hành chính và kỷ luật Đảng...
Vì thế phải đổi mới căn bản mô hình tổ chức theo hướng: Đảng phải “hóa thân” vào bộ máy Nhà nước để thực hiện chức năng lãnh đạo, cầm quyền.
Theo đó, những giải pháp trước hết và chủ yếu là phải: Nhất thể hóa chức danh người đứng đầu cấp ủy và chủ tịch UBND địa phương; tổ chức lại hệ thống cơ quan tham mưu của Đảng với cơ quan chuyên môn của chính quyền theo hướng mỗi lĩnh vực lập một cơ quan thống nhất để vừa thực hiện chức năng tham mưu giúp việc cho cấp ủy, vừa thực hiện chức năng chuyên môn của chính quyền; kết hợp tối đa các quy trình, thủ tục, nghiệp vụ có tính chất tương đồng.
Điều chỉnh hệ thống tổ chức Đảng, bỏ những khâu trung gian kém hiệu quả (như Đảng ủy Khối cơ quan tỉnh), lập hệ thống tổ chức Đảng gắn với tổ chức hành chính, chuyên môn, đảm bảo sự lãnh đạo toàn diện của cấp ủy đối với cả nhiệm vụ chính trị và công tác tổ chức của Đảng.
Mở rộng dân chủ trực tiếp để lựa chọn được người đứng đầu có đủ uy tín, năng lực lãnh đạo, quản lý. Đảng đào tạo, giới thiệu nhân sự đủ phẩm chất để nhân dân lựa chọn, bầu trực tiếp người đứng đầu chính quyền, qua đó cũng lựa chọn được người đứng đầu cấp ủy.
Xây dựng thể chế pháp lý để ràng buộc trách nhiệm của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu cấp ủy với việc thực hiện nhiệm vụ chính trị; sử dụng chính hệ thống, cơ chế kiểm tra giám sát trong bộ máy chính quyền để giám sát tổ chức Đảng và đảng viên hiện diện trong bộ máy đó.
Tại hội thảo, với tinh thần khoa học và xây dựng, bằng cơ sở lý luận và trải nghiệm thực tế, các nhà khoa học, quản lý đã sôi nổi thảo luận, đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết vào các nội dung trong Đề án 25 của tỉnh.
PGS.TS Vũ Hoàng Công, Tổng Biên tập Tạp chí Lý luận chính trị - Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh nhấn mạnh: Qua một số nội dung thuộc Đề án 25 và bước đầu thực hiện ở một số cơ sở, so sánh với những vấn đề lý luận chung về Đảng lãnh đạo, Đảng cầm quyền, tôi khẳng định những ý tưởng của Đề án phù hợp với quan điểm của Đảng, là một phương án đổi mới tổ chức bộ máy của Đảng, Nhà nước ở tầm địa phương, có đóng góp vào lý luận và thực tiễn, tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao năng lực cầm quyền và sức chiến đấu của Đảng ta hiện nay...
Theo PGS.TS Lê Chi Mai, nguyên Trưởng Khoa Sau đại học, Học viện Hành chính quốc gia, do đặc thù công tác Đảng và hoạt động quản lý của chính quyền ở cấp cơ sở hay trong nội bộ cơ quan hành chính hoặc sự nghiệp, có thể nhất thể hóa chức danh lãnh đạo của tổ chức Đảng với chức danh người đứng đầu cơ quan nhà nước ở những nơi này nếu có đủ điều kiện cần thiết.
Song càng lên cấp cao hơn như cấp tỉnh và cấp Trung ương, việc nhất thể hóa là không nên, để đảm bảo tách biệt giữa chức năng lãnh đạo của Đảng với chức năng quản lý của chính quyền, trên cơ sở đó không ngừng tăng cường vai trò của Đảng đối với Nhà nước.
Nguyên tắc cao nhất để đảm bảo sứ mệnh lãnh đạo của Đảng cầm quyền, đó là Đảng phải chăm lo xây dựng, củng cố bộ máy nhà nước theo đúng các chức năng, nhiệm vụ theo luật định nhằm đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững...
Lãnh đạo các ban xây dựng Đảng của tỉnh, cấp ủy trực thuộc tỉnh từ thực tiễn xây dựng, triển khai các nhiệm vụ, giải pháp trong Đề án 25 của đơn mình đã nêu rõ quyết tâm triển khai thực hiện, những kết quả bước đầu cùng những khó khăn, những đề xuất với cấp trên để góp phần nâng cao năng lực, sức chiến đấu; đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng và tinh giản bộ máy, biên chế.
Phát biểu tổng kết hội thảo, GS.TS Nguyễn Đăng Thành cho rằng: Nếu không đổi mới hệ thống chính trị, đổi mới tổ chức và bộ máy như Kết luận số 64-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương đã xác định thì rất khó tạo sự phát triển đột phá. Trước nay, nước ta đã thực hiện đổi mới nhưng chưa nhiều, chưa đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn.
Đồng chí nhấn mạnh Đề án 25 là sáng kiến chính trị và sáng kiến hành chính của tỉnh; đồng thời cho biết rất tâm đắc với quan điểm lấy hiệu quả thực tiễn là mục đích tối cao, làm nền tảng để tạo sự phát triển. Điều này thể hiện sâu sắc, trực tiếp sự năng động, dám nghĩ, dám làm của lãnh đạo tỉnh.
Khẳng định rằng dẫu phía trước còn nhiều khó khăn nhưng thay mặt Ban Chủ nhiệm Đề tài, GS.TS Nguyễn Đăng Thành đánh giá cao các ý tưởng, giải pháp của tỉnh Quảng Ninh và khẳng định sẵn sàng chung sức với lãnh đạo tỉnh Quảng Ninh trong việc tiếp tục nghiên cứu, triển khai các giải pháp mà tỉnh đã xây dựng.
Đồng chí Chủ nhiệm Đề tài đề nghị tỉnh hoàn thiện thêm, tổng kết sâu hơn nữa trong thực tiễn, lường trước những bất cập, những hệ quả không mong muốn nảy sinh trong thực tiễn để có phương án khắc phục nhằm thuyết phục được cơ quan thẩm quyền phê duyệt Đề án. Đồng thời khẳng định nếu tỉnh Quảng Ninh thí điểm thành công thì sẽ không chỉ mang lại lợi ích tự thân cho tỉnh mà cho cả hệ thống.
Phát biểu bế mạc hội thảo, đồng chí Bí thư Tỉnh ủy trân trọng cảm ơn những ý kiến tâm huyết của các đại biểu. Đồng chí nhấn mạnh, những ý kiến, đề xuất của tỉnh Quảng Ninh trong Đề án 25 là xuất phát từ thực tiễn và bước đầu đã được thực tiễn kiểm nghiệm. Đồng thời đề nghị Ban Chủ nhiệm Đề tài tiếp tục cùng với tỉnh hoàn thiện và triển khai Đề án để góp phần vào sự phát triển chung.
Ngọc Hà
