10 năm kỷ niệm thành lập Chi hội Văn nghệ dân gian (VNDG) Việt Nam tại Quảng Ninh (nay là Hội VNDG Quảng Ninh, tháng 1-2000 đến 1-2010), gắn với một sự kiện quan trọng, đó là việc Hội VNDG Việt Nam công nhận và trao bằng Nghệ nhân dân gian (NNDG) Việt Nam cho 4 nghệ nhân đầu tiên của tỉnh
Đó là: bà Đặng Thị Tự, nghệ nhân hát ca trù ở Đầm Hà; bà Bàn Thị Ba, nghệ nhân thêu Hoành Bồ và hai ông, bà Ngô Đăng Nhuận, Phạm Thị Thành là nghệ nhân hát đúm ở Yên Hưng. Việc làm này đã được UBND tỉnh ghi nhận, tặng Bằng khen cho Hội cũng như 4 NNDG.
4 NNDG Việt Nam đầu tiên của tỉnh được công nhận là một trong những sự kiện quan trọng Hội VNDG Quảng Ninh làm được trong năm qua.
Xúc động là tâm trạng chung của các NNDG nhưng qua đây cho thấy, họ - những vốn quý về VNDG, đã bắt đầu được chúng ta trân trọng, để tâm khai thác, cũng là để lưu giữ những vốn quý ấy cho đời sau. Và gần đây nhất, Hội đã tiếp tục tìm kiếm đề xuất lên Hội VNDG Việt Nam công nhận bà Bàn Thị Nam ở xã Thượng Yên Công (TX Uông Bí) là NNDG Việt Nam về hát dân ca dân tộc Dao Thanh Y. Không chỉ có ca hát, thêu thùa mang tính truyền thống, Quảng Ninh còn khá nhiều nghệ nhân ở các mảng khác như các nghề thủ công, nấu ăn v.v... vẫn đang lặng lẽ lưu giữ, thực hành và truyền dạy các vốn văn hoá ấy cho các lớp kế cận mà chưa được tìm ra. Họ có ''nghệ'' mà chưa có ''danh'' là một thiệt thòi rất lớn với mỗi người cũng như với cộng đồng nói chung.
Hơn nữa, để mỗi NNDG Quảng Ninh phát huy tốt hơn nữa kiến thức, khả năng của mình, Hội VNDG tỉnh cũng đang có dự định trong năm nay sẽ phối hợp với các địa phương và ngành văn hóa để tổ chức 2 đến 3 lớp ở mỗi địa phương cho các NNDG truyền dạy cho thế hệ trẻ trên địa bàn. Đồng thời, xin cấp kinh phí để bảo tồn và phát huy giá trị văn hoá phi vật thể mà các NNDG này hiện còn đang lưu giữ và phát triển mới.
Huy động nguồn lực của tỉnh và nhất là của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam, Hội đã tập trung hoàn thành nghiên cứu, sưu tầm ca dao Vùng mỏ trên một không gian rộng và cho ra đời cuốn sách dày dặn về Ca dao Vùng mỏ phục vụ cho công tác tuyên truyền và bảo tồn. Cuốn sách đã được dùng làm quà tặng cho đại biểu tại Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XIII. Hội đồng văn hoá, VNDG trung ương có đánh giá cao về sự cố gắng của Hội VNDG Quảng Ninh và đưa công trình vào di sản văn hoá phi vật thể, danh mục ca dao, dân ca Việt Nam. Nhằm phát huy mạnh mẽ giá trị của ca dao Vùng mỏ, trong năm nay, Hội đã dự định sẽ phối hợp với một số ngành, đơn vị của trung ương và địa phương để thực hiện dự án giới thiệu và bảo tồn, phát huy giá trị ca dao Vùng mỏ và vùng biển Quảng Ninh.
Thực hiện cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, Hội đã phối hợp với Hội CCB TP Hạ Long sưu tầm, tuyển chọn và xuất bản tập thơ Bài ca dâng Bác gồm hơn 150 bài thơ từ 207 tác phẩm của các CCB và hội viên VNDG. Đây cũng là việc làm ý nghĩa nhân kỷ niệm 120 năm ngày sinh của Bác.
Hội cũng đã mạnh dạn thành lập CLB Ca múa nhạc dân gian với 42 thành viên ở TP Hạ Long, bước đầu phục vụ một số hoạt động biểu diễn, giao lưu về VNDG. Đồng thời, từ đây CLB phối hợp với một số ngành liên quan để nắm và hướng dẫn hoạt động của các CLB, đội VNDG các địa phương trong tỉnh như hát đúm ở Yên Hưng, hát giao duyên ở làng chài Cửa Vạn, hát dân ca ở TX Uông Bí, hát Then của người Tày, hát Soóng Cọ của người Sán Chỉ ở Bình Liêu v.v...
Công tác phát triển cơ sở và hội viên cũng là một điểm nhấn của Hội VNDG Quảng Ninh. Tính đến nay, Hội đã có tổng số 9 chi hội địa phương với số hội viên là 132 người, trong đó có 17 hội viên Hội VNDG Việt Nam.
Có thể nói, những việc làm này dù chưa nhiều nhưng đã có những điểm nhấn, khẳng định năng lực và nỗ lực vượt mình của cán bộ, hội viên của Hội. Càng đáng ghi nhận hơn bởi lẽ, Hội hoạt động với vô vàn khó khăn về kinh phí, nơi làm việc cũng như sinh hoạt của hội viên, cán bộ chuyên trách không đồng bộ, một số người chưa thật sự say sưa, gắn bó, hội viên làm công tác nghiên cứu còn mỏng lại phân bố không đều...
Không dừng tại ở đó, Hội đã có nhiều dự định lớn, khá táo bạo để thực hiện trong năm nay. Sớm nhất sẽ là tổ chức triển khai thực hiện Dự án nghiên cứu, sưu tầm, phục dựng để bảo tồn và giới thiệu di sản văn hóa phi vật thể hát nhà tơ (hát cửa đình) tại huyện Vân Đồn, Đầm Hà, Hải Hà và TP Móng Cái. Đồng thời xin phép nghiên cứu, sưu tầm thêm tại làng người Việt ở Giang Bình (Trung Quốc) nơi cũng có nhiều người đang lưu giữ vốn văn hoá dân gian đặc thù này. Ông Hoàng Quốc Thái, Phó Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch cho biết thêm: ''Cũng có ý kiến e ngại, liệu Hội VNDG có làm được không nhưng qua những việc làm thực tế, chúng tôi khẳng định Hội sẽ làm được, hơn nữa còn làm rất tốt nữa...!''.
Dự án nghiên cứu, sưu tầm, bảo tồn ca dao, dân ca miền núi và các dân tộc Quảng Ninh để cho ra đời Tuyển tập Ca dao, dân ca Quảng Ninh cũng là một công trình lớn mà Hội mong muốn thực hiện trong năm nay. Ngoài ra, công tác phát triển cơ sở hội và hội viên tỉnh cũng như trung ương được chú trọng với kế hoạch tổ chức thành lập chi hội VNDG tại 4 nơi là TX Uông Bí, Cẩm Phả, huyện Đông Triều và Tiên Yên; kết nạp thêm 40 đến 60 hội viên tỉnh và 3 đến 5 hội viên Hội VNDG Việt Nam. Việc rà soát lập hồ sơ đề nghị phong tặng danh hiệu NNDG Việt Nam được đẩy mạnh ở lĩnh vực văn hoá phi vật thể là 4 đến 6 người và 2 đến 3 nghệ nhân làng nghề khác v.v...
